Tưởng tượng có 'con gì bò trên da mình' nên lấy nhíp gắp gây viêm nhiễm

Hội nghị khoa học Da Liễu miền Nam 2022 do BV Da Liễu TP.HCM tổ chức vào ngày 25/9/2022, BS.CK2 Phạm Đăng Trọng Tường – Phó Giám đốc BV Da Liễu TP.HCM, cho biết thời gian qua gia tăng số ca bệnh nhân vào viện với bệnh lý tự huỷ hoại da mình.

Theo BS Tường, bệnh da tự tạo là một dạng rối loạn giả bệnh, trong đó người bệnh tự gây tổn thương làn da của bản thân bằng các vật dụng sẵn có hay các loại hoá chất như axit hoặc tiêm chích vật lạ, thuốc men…

Trên những bệnh nhân này, thương tổn da có đặc điểm, hình thái, vị trí… không giống các bệnh thường gặp, do vậy, nhìn thấy “lạ” và thường đáp ứng điều trị kém.

Nếu quan sát và khai thác kỹ bệnh sử, có thể thấy người bệnh có những biểu hiện lo âu, trầm cảm hoặc các biểu hiện rối loạn tâm thần khác như hoang tưởng.

Người bệnh có thể không ý thức việc mình làm hoặc luôn che giấu hành vi tự gây tổn thương, nên bác sĩ cần có cách tiếp cận nhẹ nhàng, động viên và cũng như luôn chia sẻ, lắng nghe người bệnh.

Ví dụ trường hợp bệnh nhân nam, 50 tuổi đến khám vì có 2 vết loét khó lành ở vùng tay phải đang bị liệt do đột quỵ. Qua thăm khám, bác sĩ nhận thấy ngoài 2 vết loét này, không ghi nhận thêm bất kỳ thương tổn nào khác trên cơ thể.

Các biểu hiện da cũng khó lý giải khi kết hợp đặc điểm thương tổn kèm vị trí xuất hiện. Tiếp tục hỏi thêm người nhà thì được biết cách đây 2 năm, sau khi bị đột quỵ gây liệt nửa người bên phải, bệnh nhân đã rơi vào trạng thái trầm cảm.

Riêng 2 vết loét này xuất hiện cách đây khoảng 4 tháng, và khi chăm sóc bệnh nhân, người nhà cảm thấy vết loét như tiếp tục bị cào gãi và hầu như không lành. 

Dựa trên đặc điểm thương tổn và thông tin người nhà cung cấp, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị loét da tự tạo xuất hiện thứ phát sau bệnh lý trầm cảm. Nguyên nhân do sau tai biến, bệnh nhân bị sốc rồi rơi vào trạng thái trầm cảm nên cần sự quan tâm, chăm sóc của bác sĩ cũng như người thân.

Bác sĩ đã hướng dẫn người nhà cách chăm sóc vết loét, chỉ định thuốc kháng sinh, giảm viêm cho bệnh nhân, đồng thời khuyến cáo người bệnh cần được tư vấn hỗ trợ tâm lý và điều trị chuyên khoa tâm thần nếu cần thiết. Sau một thời gian, bệnh nhân ổn, các vết loét cũng biến mất và không xuất hiện trở lại.

Trường hợp khác là bệnh nhân nữ 48 tuổi được người nhà đưa đến khám khi cơ thể xuất hiện nhiều vết đỏ da ở các vị trí khác nhau như cổ, ngực, lưng, bụng, đùi…

BS Tường cho biết đây là một trường hợp viêm da tiếp xúc gây phỏng da dạng cố tình. Bởi nếu viêm da tiếp xúc thông thường thì chỉ bị ở 1 vùng, 1 vị trí nào đó, hoặc mặt trước hoặc mặt sau, hoặc có thể bị nhiều chỗ nhưng những chỗ bị thương tổn phải mang kiểu đặc trưng với 1 vị trí chính và xung quanh ít hơn do hoá chất văng ra hay chảy xuống dưới thấp.

Tuy nhiên, ở trường hợp này, bệnh nhân xuất hiện nhiều chỗ phỏng, vừa có mặt trước, mặt sau, lại rải rác trên nhiều vùng cơ thể giống kiểu cố tình gây viêm da tiếp xúc. Biểu hiện này không phù hợp với đặc trưng của phỏng da do tiếp xúc với hóa chất.

Dựa trên biểu hiện lâm sàng, bác sĩ tiếp tục khai thác thông tin thì người nhà cho biết bệnh nhân đang theo dõi tại chuyên khoa thần kinh. Bác sĩ đã chỉ định thuốc thoa ngoài da và đề nghị người nhà đưa bệnh nhân đi tái khám chuyên khoa tâm thần để được đánh giá lại. Qua liên lạc, người nhà bệnh nhân cho biết khoảng hai tuần sau, các thương tổn trên cơ thể bệnh nhân đã khỏi và không thấy tái xuất hiện.

Trước đó, BV Da Liễu TP.HCM cũng tiếp nhận 02 trường hợp bệnh nhân nam bị lở loét da do bệnh nhân cho rằng có “con gì bò trên da mình” nên lấy nhíp gắp gây viêm nhiễm. Qua thăm khám, các bác sĩ nhận định bệnh nhân mắc chứng tâm thần hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng.

Theo BS CK2 Phạm Đăng Trọng Tường, mặc dù tỉ lệ bệnh da tự tạo không nhiều nhưng thật sự chưa được các bác sĩ quan tâm đúng mức. Ngoài các bác sĩ chuyên khoa da liễu, bệnh nhân cũng cần được các bác sĩ chuyên khoa tâm thần hỗ trợ điều trị, các chuyên gia tâm lý tư vấn thay đổi hành vi, cũng như sự quan tâm, chăm sóc của cả gia đình và xã hội.

K.Chi