Kiến nghị cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) Trần Thị Trang

Chưa có khung pháp lý để quản lý thuốc lá điện tử

Sau khi chính thức gia nhập Công ước Khung của Liên hợp quốc về Kiểm soát thuốc lá năm 2004, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động kiểm soát và kinhd oanh sản phẩm thuốc lá tại Việt Nam. Trong đó không thể không nhắc đến việc ra đời Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá năm 2012.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển và ứng dụng của khoa học công nghệ, nhiều loại hình thuốc lá mới ra đời nhằm đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng.

Sản phẩm thuốc lá có sử dụng thiệt bị điện tử là một trong số đó. Đây là sản phẩm thuốc lá hoàn toàn khác so với thuốc lá điếu thông thường, sử dụng thiết bị điện tử để làm nóng dung dịch có chứa nicotin hoặc thành phần thuốc lá để tạo ra làn hơi có chưa nicotin để người sử dụng hít vào.

Bộ Y tế kiến nghịcấm hoàn toàn thuốc lá điện tử dưới mọi hình thức

Điểm khác biệt cơ bản của dòng sản phẩm này so với thuốc lá truyền thống (sản phẩm thuốc lá) đó là không có sự cháy hay quá trình đốt cháy. Đặc biệt, khi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá và Nghị định số 67/2013/NĐ-CP có hiệu lực thì sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng chưa phát triển mạnh.

Tuy nhiên, tại báo cáo kết quả nghiên cứu và đề xuất chính sách quản lý thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng tại Việt Nam của Bộ Công thương do Bộ trưởng Trần Tuấn Anh ký ngày 6/2/2020  đã chỉ ra rằng thời gian gần đây hai dòng sản phẩm này hiện đang phát triển rất nhanh, đang được mua bán trên thị trường với mẫu mã đa dạng trong khi chưa có khung pháp lý để quản lý sản phẩm này.

Qua thực tiễn kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm cho thấy mặt hàng thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng trên thị trường hiện nay được đưa về Việt Nam qua đường nhập khẩu phi thương mại, không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm không được kiểm soát dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng.

Việc kinh doanh chủ yếu được chào bán trên thị trường không chính thức và mạng Internet dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý, kiể tra, kiểm soát mặt hàng này, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.

“Đây là vấn đề về mặt chính sách cần được tháo gỡ”, Bộ Công thương nêu.

Cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử dưới mọi hình thức

Ths. Trần Thị Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, các tác động có hại đến sức khỏe con người và các hệ lụy xã hội do sử dụng các loại sản phẩm thuốc lá điện tử (chủ động phơi nhiễm với khói thuốc lá điện tử) gây ra không thấp hơn so với thuốc lá thông thường.

Hơn nữa thuốc lá điện tử cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến giới trẻ nguy cơ sử dụng ma tuy và các chất kích thích khác đồng thời với thuốc lá điện tử là tiềm ẩn, điều này nghiêm trọng hơn rất nhiều so với thuốc lá thông thường. Thuốc lá điện tử cũng làm ảnh hưởng đến môi trường cháy nổ, chất thải rắn…

Trong khi đó dưới góc độ kinh tế, thuốc lá điện tử không làm tăng thu ngân sách do sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước bị kiểm soát khống chế sản lượng tiêu thụ. Thuốc lá điện tử cũng làm gia tăng các chi phí giải quyết hậu quả của bệnh tật tử vong do người dùng sử dụng. 

Trong khi đó, theo bà Trang điều đáng ngại là hiểu biết về sản phẩm thuốc lá điện tử của cả thế giới và Việt Nam đều chưa đầy đủ, chưa có đầy đủ các thông tin liên quan đến sản phẩm; chưa có kinh nghiệm quản lý do đây là sản phẩm mới, năng lực kỹ thuật còn hạn chế để kiểm nghiệm kiểm tra sản phẩm.

Chính vì chưa có sự nhận thức chưa đầy đủ cho nên theo bà Trang mỗi quốc gia có các quy định cơ chế pháp lý rất khác nhau với thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng.

“Xu hướng cơ chế pháp lý phải phụ thuộc vào hoàn cảnh, đặc điểm mỗi quốc gia, tình hình sử dụng thuốc lá và yêu cầu PCTHTL của mỗi quốc gia. Nhưng xu hướng cấm thuốc lá điện tử trên thế giới ngày càng gia tăng”, bà Trang nhấn mạnh.

Chính vì thế, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế kiến nghị: Cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử dưới mọi hình thức (mua bán, sản xuất, nhập khẩu, quảng cáo…).

“Tốt nhất là nên cấm hoàn toàn việc mua bán, sản xuất, nhập khẩu, quảng cáo. Trong trường hợp thí điểm, chỉ xem xét việc thực hiện thí điểm sau khi hoàn thiện tất cả các công cụ pháp lý và điều kiện kỹ thuật để quản lý theo nguyên tắc: Kiểm soát ở mức độ ít nhất  là tương tự đối với thuốc lá thông thường; có đầy đủ các quy định pháp luật trước khi thí điểm; tổ chức thí điểm có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các cơ quan”, bà Trang nhấn mạnh.