Nhiều bệnh nhân thuyên tắc phổi nghi do hậu Covid-19

Thời gian gần đây, khoa Hồi sức Tim mạch, Bệnh viện TWQĐ 108 liên tục tiếp nhận những trường hợp cấp cứu thuyên tắc động mạch phổi cấp với nhiều bệnh cảnh khác nhau.

Thủ phạm gây thuyên tắc phổi 

Ths. Bs. Lưu Quang Minh - Khoa Hồi sức tim mạch – Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết có bệnh nhân đang mổ thì đột ngột ngừng tim, có bệnh nhân đang điều trị đột quỵ thì xuất hiện khó thở, tụt huyết áp hay như một cụ già cao tuổi nằm lâu cũng xảy ra tình huống này.

Theo thạc sĩ Minh, thuyên tắc động mạch phổi là hiện tượng tắc ít nhất một động mạch phổi hoặc nhánh động mạch phổi, thường do cục máu đông (còn gọi là huyết khối) từ tĩnh mạch chi dưới di chuyển lên. Thông thường cơ chế đông máu, hình thành huyết khối mang tính chất bảo vệ, giúp cơ thể chúng ta liền vết thương, cầm máu khi chảy máu… Sau khi hoàn thành vai trò này, cơ thể có thể tự ly giải những huyết khối nhỏ một cách liên tục trong hệ thống tuần hoàn.

Tuy nhiên ở một số bệnh nhân tuổi cao, phải nằm lâu một chỗ, rối loạn đông máu di truyền, phụ nữ có thai, người mắc bệnh ung thư hoặc gần đây là những bệnh nhân mắc Covid… đều có thể làm tăng nguy cơ đông máu và hình thành những cục máu đông di chuyển, khi đến vị trí các động mạch phổi thì bị tắc lại làm người bệnh suy hô hấp cấp, sốc do tắc nghẽn luồng chảy của dòng máu từ tim phải sang tim trái; người bệnh nhanh chóng đột tử nếu không được cấp cứu kịp thời.

Bên cạnh đó, hút thuốc lá, béo phì, sử dụng thuốc tránh thai có thành phần estrogen cũng là yếu tố nguy cơ của thuyên tắc động mạch phổi. Một số chất khác gây thuyên tắc động mạch phổi như mỡ tủy xương sau gãy xương, một phần của khối u, bong bóng khí; tuy nhiên chủ yếu thuyên tắc động mạch phổi là do huyết khối tĩnh mạch sâu cho nên các hướng dẫn đều gắn liền thuyên tắc động mạch phổi và huyết khối tĩnh mạch sâu với nhau.

Bệnh nhân D.T 43 tuổi, đang điều trị với chẩn đoán chảy máu cầu não gây liệt nửa người trái, sau 1 tuần chuẩn bị được ra viện thì đột ngột khó thở, tức ngực, huyết áp tụt đột ngột, sau đó ngừng tim.

Sau khi đánh giá khẩn trương, các bác sĩ nhận thấy tim phải bệnh nhân giãn to bất thường kèm áp lực động mạch phổi tăng rất cao, chụp CT động mạch phổi thấy hình ảnh huyết khối lớn cả động mạch phổi 2 bên. Bệnh nhân nhanh chóng được cấp cứu và hồi sức tích cực, can thiệp hút huyết khối động mạch phổi thành công, qua cơn nguy kịch người bệnh trở lại cuộc sống gần như trước.

Trường hợp thứ 2, bệnh nhân N.T.T, 92 tuổi, vào viện vì gãy xương đùi phải có chỉ định thay khớp háng. Trong quá trình phẫu thuật đột ngột tụt huyết áp, nhịp tim chậm dần, các bác sĩ nhanh chóng nghĩ ngay đến hiện tượng thuyên tắc động mạch phổi và chụp CT động mạch phổi xác chẩn.

Bệnh nhân được dùng thuốc tiêu sợi huyết cấp cứu ngay trên bàn phẫu thuật, kết hợp hồi sức tim mạch tích cực trước, trong và sau mổ. Tình trạng của bà sau khi được chẩn đoán và điều trị kịp thời tiến triển tốt lên theo từng giờ. Hiện tại bà đã tỉnh táo và có thể tự sinh hoạt bình thường.

 
Nhiều bệnh nhân thuyên tắc phổi nghi do hậu Covid-19
Bệnh nhân thuyên tắc phổi cấp cứu. 

Đặc biệt nhất đối với khoa Hồi sức Tim mạch phải kể đến trường hợp của bệnh nhân T.L.N, 98 tuổi (trường hợp rất hy hữu vì cao tuổi nhất thế giới). Bệnh nhân có bệnh nền tăng huyết áp, đái tháo đường túyp 2. Sau khi tiêm vaccine dự phòng Covid-19, bên cạnh những tác dụng phụ mệt mỏi, ăn uống kém. Sau vài ngày đột ngột bệnh nhân khó thở dữ dội, huyết áp tụt sâu 60/30 mmHg. Bệnh nhân được các y bác sĩ khoa Hồi sức Tim mạch nhanh chóng chẩn đoán sốc tim do thuyên tắc động mạch phổi hai bên và được tiêu sợi huyết cấp cứu.

Thuyên tắc phổi nguy hiểm

Chia sẻ về căn bệnh thuyên tắc động mạch phổi, TS. Đặng Việt Đức – Phó Chủ nhiệm khoa Hồi sức Tim mạch Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết: “Thuyên tắc động mạch phổi cấp là một bệnh khá thường gặp, là nguyên nhân đứng thứ 2 gây đột tử do tim. 80% bệnh nhân tử vong trong bệnh viện mà không xác định được nguyên nhân khi giải phẫu thi thể được xác định do thuyên tắc động mạch phổi.

Các yếu tố nguy cơ gây thuyên tắc phổi là hút thuốc lá (40%), tiền căn huyết khối tĩnh mạch sâu (37%), bất động kéo dài (35%), rối loạn lipid máu (30%), nhiễm trùng nặng (25%), đột quỵ (18%), bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính - COPD (12%), có phẫu thuật gần đây (12%), bệnh lý ung thư có 2 trường hợp (6,25%). 

Trong kỷ nguyên đại dịch Covid-19, có vẻ như chúng ta bắt gặp nhiều trường hợp thuyên tắc động mạch phổi hơn trước đây liên quan đến tình trạng tăng đông máu hậu Covid-19. Tuy vậy, khả năng chẩn đoán và điều trị phụ thuộc vào trang bị, kinh nghiệm của từng cơ sở y tế; khi thuyên tắc động mạch phổi cấp mức độ nặng, nguy cơ tử vong có thể lên tới 60% với diễn biến thường rất nhanh trong 1 đến 2 giờ đầu. Do vậy, chúng ta phải luôn nghĩ tới nó thì mới kịp đưa ra chiến lược chẩn đoán và điều trị cho người bệnh”.

Có thể nói, căn bệnh này không phải hiếm gặp nhưng lại ít người biết đến. Không chỉ người già yếu nằm lâu bất động hay các bệnh nhân đột quỵ não, bệnh nhân phẫu thuật mà cả người trẻ cũng có nguy cơ mắc bệnh. Đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có thể liên quan đến vấn đề thai nghén, hoặc các bệnh nhân có sẵn bệnh lý huyết khối tĩnh mạch chi dưới.

Bệnh có nhiều biểu hiện mức độ khác nhau. Với mức độ nặng có thể gây sốc, tụt huyết áp, suy hô hấp. Biểu hiện nhẹ xuất hiện khó thở mức độ vừa, không gây hiện tượng sốc. Thậm chí có những bệnh nhân âm thầm không có biểu hiện, mãn tính lâu ngày không phát hiện ra. Chính vì vậy để phòng tránh bệnh, người dân nên thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe để tránh những hậu quả khó lường.

Khánh Chi  

 
List comment
 
 
Nam thanh niên 25 tuổi nguy kịch sau khi hút một điếu thuốc lào
icon

Theo ông Phạm Văn Học – Chủ tịch hội đồng quản trị, BV Đa khoa Hùng Vương, Phú Thọ, tối 30/4, các bác sĩ BV Đa khoa Hùng Vương Phú Thọ cấp cứu cho 1 bệnh nhân sốc do ngộ độc Nicotine.

 
 
Điểm danh 4 bệnh tim mạch do thuốc lá gây ra
icon

Người hút thuốc lá có nguy cơ cao mắc những bệnh lý tim mạch, đột quỵ, răng miệng và cả bệnh ung thư. Ngay cả những người vô tình hít phải khói thuốc lá một cách thụ động cũng gặp nhiều bất lợi cho sức khỏe, ở mọi lứa tuổi.

 
 
Hai thế hệ cùng mắc ung thư phổi: Bác sĩ chỉ ra thủ phạm
icon

Nhiều trường hợp bố bị ung thư phổi sau đó lại đến con trai cũng bị ung thư phổi và đều có chung nguyên nhân đó là tiền sử hút thuốc lào, thuốc lá tới hàng chục năm.

 
 
Rùng mình những chất độc trong thuốc lá
icon

Trong thuốc lá có khoảng 60 hợp chất sinh ung thư và các chất kích thích cực kỳ nguy hiểm cho sức khoẻ người hút.

 
 
4 biện pháp cai nghiện thuốc lá bằng y học cổ truyền
icon

Các biện pháp điều trị được minh chứng là có hiệu quả là: điều trị nhận thức thay đổi hành vi, điều trị bằng thuốc; nicotine thay thế, bupropion, varenicline và sử dụng cổ truyền hỗ trợ một phần trong cai nghiện thuốc lá

 
 
Sai lầm vì dùng thuốc lá điện tử cai thuốc lá truyền thống
icon

Nhiều người đã thay đổi thói quen hút thuốc lá của mình bằng cách cai thuốc lá truyền thống và chuyển sang thuốc lá điện tử với suy nghĩ an toàn hơn thuốc lá điếu.

 
Hút vài điếu thuốc mỗi ngày có được coi là nghiện?
icon

Nhiều người cho rằng bản thân mình không nghiện thuốc lá mà chỉ hút vài điếu thuốc mỗi ngày cho vui.

 
Bác sĩ trẻ bị đột quỵ ở tuổi 30, chuyên gia chỉ ra thủ phạm giới trẻ đang mắc
icon

TS BS Trần Chí Cường – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ cho biết bệnh viện ghi nhận thêm 1 ca đột quỵ ở tuổi rất trẻ 32.

 
Khói thuốc lá âm thầm tấn công não, mạch máu
icon

Thuốc lá tấn công từ từ và chỉ khi xảy ra biến cố tim mạch, đột quỵ bạn mới biết tác hại đáng sợ của nó.

 
Căn bệnh ung thư thuộc hàng top ở Việt Nam, 80-85 % liên quan tới thuốc lá
icon

Ung thư phổi vẫn là căn bệnh ung thư nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao. Năm 2020, tỷ lệ ung thư phổi đứng sau ung thư gan và đang ngày càng gia tăng số ca mắc, độ trẻ hoá.