Cảnh giác với triệu chứng đau bụng, vàng da

Ông N.N. H. quê Bắc Giang đến Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tái khám và điều trị giảm đau. Ông H. kể ông bị đau bụng từ hồi tháng 8/2021, bụng cứ lâm râm đau có lúc đau nhói. Ông không đi khám mà cố chịu đựng. Một phần vì chủ quan nghĩ cơn đau dạ dày, một phần vì ngại phiền con cái.

Vợ ông thấy chồng đau bụng bà lại đi cắt thuốc lá về cho ông uống nhưng không đỡ. Ông H. ngày càng đau bụng hơn. Đến khi đau quá, người quen giục đi khám ông lên thẳng Bệnh viện Việt Đức khám. Kết quả kiểm tra, bác sĩ chẩn đoán ung thư tuỵ.

"Bản án" ung thư tuỵ khiến ông H và gia đình vô cùng hoang mang. Ông H. lo lắng vì con cái còn chưa trưởng thành. Chỉ đến khi biết bệnh khát vọng sống của ông thôi thúc.

Ông Nguyễn Quốc Th. 51 tuổi, quê Thái Bình đến BV Việt Đức khám vì thường xuyên đau bụng kèm theo ngứa ngoài da. Ông Th. Cho biết trước đó ông bị ngứa da lại nghĩ rằng gan không tốt nên sử dụng thải độc gan. Khi tình trạng đau bụng diễn ra ngày càng nặng hơn ông mới lên Hà Nội khám.

Tại BV, bác sĩ chẩn đoán ông bị ung thư tuyến tụy di căn gan.

Ảnh minh họa.

Theo thống kê của Tổ chức y tế thế giới, ung thư tụy chỉ đứng thứ 14 về tỉ lệ mắc (458.918 ca mắc/năm), tuy nhiên ung thư tụy lại đứng hàng thứ 7 về tỉ lệ tử vong do ung thư (432.242 ca tử vong/năm). Điều này cho thấy tiên lượng của ung thư tụy rất xấu, trên thực tế tỉ lệ sống trung bình sau 5 năm của ung thư tụy chỉ khoảng 9.3%2.

Nguyên nhân chủ yếu khiến ung thư tụy có tiên lượng xấu so với ung thư tiêu hóa khác là bởi tụy có vị trí đặc biệt ở rất sâu trong ổ bụng, triệu chứng lâm sàng nghèo nàn lại dễ nhầm với bệnh khác nên người bệnh thường được chẩn ở giai đoạn muộn. 

Theo BS. Lê Công Định - Khoa Nội II – Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, triệu chứng của ung thư tụy giai đoạn sớm thường nghèo nàn. Khi bệnh lan tràn, triệu chứng lâm sàng khá đa dạng, thay đổi tùy theo vị trí khối u và mức độ lan rộng của nó. Theo thống kê, 60-70% u nằm ở vùng đầu tụy, 20-25% nằm ở thân/đuôi tụy, u chiếm toàn bộ thể tích của tụy chiếm tỉ lệ thấp7

Các triệu chứng điển hình của ung thư tụy:

Đau bụng: là một trong những dấu hiệu thường gặp nhất. Đau bụng thường bắt đầu xuất hiện trước khi phát hiện bệnh khoảng 1- 2 tháng và tăng dần theo tiến triển của bệnh nhưng ban đầu thường chỉ đau thoáng qua vùng thượng vị nên dễ nhầm với viêm dạ dày.

Đau thường khởi phát ở vùng thượng vị, khi bệnh tiến triển thường lan sang 2 bên và/hoặc xuyên ra sau lưng, cơn đau có thể không liên tục nhưng thường nặng hơn sau khi ăn hoặc khi nằm ngửa khiến người bệnh phải nằm tư thế cuộn tròn cho đỡ đau; đau nhiều ra sau lưng thường gặp khi khối u nằm ở vùng thân hoặc đuôi tụy hơn là vùng đầu tụy.

Thông thường đau bụng trong ung thư tụy xuất hiện từ từ, tăng dần theo kiểu “vết dầu loang” theo tiến triển của bệnh, song cũng có trường hợp người bệnh đột ngột đau một cách dữ dội do u làm tắc ống tụy gây viêm tụy cấp.

Hội chứng tắc mật: vàng da, nước tiểu sẫm màu. Vàng da do ung thư tụy là vàng da liên tục, tăng dần do u gây tắc ống mật chính làm dịch mật từ gan không xuống được tá tràng, hậu quả là mật vào trong máu gây vàng da và nước tiểu sẫm màu. Vàng da thường gặp và xuất hiện sớm với những khối u vùng đầu tụy

Đi ngoài sống phân: u gây cản trở men tụy xuống ruột non tiêu hóa thức ăn. Đây là một trong những nguyên nhân làm người bệnh ung thư tụy bị suy kiệt rất nhanh, do vậy cần bổ sung men tụy kịp thời.

Suy nhược, sụt cân, chán ăn, nôn, tiêu chảy

Đái tháo đường: đái tháo đường có thể xuất hiện đồng thời nhưng có khoảng 25% bệnh nhân ung thư tụy có khởi phát bệnh tiểu đường trước khi phát hiện ung thư tụy trong thời gian dưới 2 năm.

Khánh Chi