Việc làm cho người khuyết tật vẫn là một bài toán nan giải

Trong Luật Dạy nghề năm 2006, toàn bộ Chương 7 được dành cho vấn đề dạy nghề cho người khuyết tật, trong đó chỉ rõ mục tiêu là giúp người khuyết tật có năng lực thực hành nghề phù hợp với khả năng lao động của mình để tự tạo việc làm hoặc tìm được việc làm. Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ tài chính và các ưu đãi khác đối với các cơ sở dạy nghề cho người khuyết tật, nhằm thúc đẩy công tác dạy nghề cho đối tượng này.

Theo quy định hiện hành, các cơ sở dạy nghề dành riêng cho người khuyết tật được ưu tiên cấp địa điểm thuận lợi, được hỗ trợ vốn, cấp kinh phí đào tạo, miễn giảm thuế, được vay vốn với lãi suất ưu đãi. Đối với các cơ sở dạy nghề khác, khi nhận người khuyết tật vào học nghề, nâng cao trình độ tay nghề thì sẽ được ưu tiên đầu tư, bảo đảm định mức kinh phí đào tạo... Nhờ đó, số cơ sở dạy nghề ở nước ta đã tăng cả về số lượng, quy mô và chất lượng đào tạo.

Việc làm cho người khuyết tật vẫn là một bài toán nan giải.

Tính đến nay, cả nước có trên 1.000 cơ sở tham gia dạy nghề cho người khuyết tật. Người khuyết tật tham gia học nghề được xem xét cấp học bổng và trợ cấp xã hội, được miễn, giảm học phí căn cứ vào mức độ khuyết tật và mức suy giảm khả năng lao động.

Ngoài ra, Nhà nước đã có nhiều biện pháp xúc tiến việc làm cho người khuyết tật như ban hành chính sách ưu đãi, khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật, hỗ trợ cơ sở sản xuất kinh doanh của người khuyết tật, thành lập quỹ quốc gia về việc làm.

Thời gian qua, các tổ chức như NCCD, ASVHO, VABED, VNAH, VCCI, ILO... đã xây dựng những kế hoạch, chương trình hoạt động thường niên và dài hạn nhằm thúc đẩy cơ hội việc làm cho người khuyết tật. 

Đặc biệt, người khuyết tật có nhiều cơ hội việc làm hơn khi từ năm 2006, ngành Lao động, Thương binh và Xã hội thường xuyên tổ chức các hội chợ việc làm, trong đó có khu vực dành riêng cho người khuyết tật với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, cơ sở dạy nghề.

Theo ông Lương Phan Cừ, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam, mặc dù nhận thức của cộng đồng về người khuyết tật tuy đã tốt hơn, nhân văn hơn nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, làm cản trở quá trình hòa nhập của người khuyết tật.

Một trong số đó chính là việc người khuyết tật thường mang trong mình cảm giác tự ti khi việc đi lại, giao tiếp của người khuyết tật còn khó khăn; trình độ văn hóa còn thấp. Nhiều người khuyết tật chưa được học nghề, chưa có việc làm dù chỉ là công việc giản đơn với thu nhập thấp. Phần lớn người khuyết tật có gia cảnh nghèo khó, thậm chí rất nghèo.

Cùng với đó, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam còn cho biết, việc tuyển sinh học nghề đối với người khuyết tật rất khó khăn. Lý do là bởi nhiều gia đình người khuyết tật không muốn cho con đi học; người khuyết tật thường có trình độ học vấn thấp, thậm chí không biết chữ nên tự ti, mặc cảm và rất ngại tham gia học nghề; xã hội nhìn người khuyết tật với con mắt thiếu tin tưởng và cho rằng họ học nghề không để làm gì…

Chính vì thế, nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề nâng cao nhận thức cần được tiếp tục đẩy mạnh. Theo đó, truyền thông đóng một vai trò rất quan trọng, phải thường xuyên tuyên truyền về khả năng của người khuyết tật, nêu gương điển hình doanh nghiệp nhận nhiều lao động là người khuyết tật. Cần có một chế tài đủ mạnh đối với những doanh nghiệp không thực hiện quy định của pháp luật về tiếp nhận lao động khuyết tật.

Những thông tin về việc làm cho người khuyết tật cũng cần phải được chia sẻ và nhân rộng. Nên tổ chức thường xuyên các hội chợ việc làm, triển lãm giới thiệu các sản phẩm của người khuyết tật. Tăng cường xây dựng và triển khai nhiều hơn nữa các dự án đào tạo nghề và tạo việc làm cho người khuyết tật. Hỗ trợ khởi nghiệp kinh doanh, tự tạo việc làm, cung cấp kỹ năng quản trị doanh nghiệp nhỏ. Đặc biệt là vấn đề tiếp cận giao thông và các công trình xây dựng công cộng để đảm bảo người khuyết tật có thể đến được nơi cần đến.