Tương lai ngành dịch vụ tài chính ASEAN: Tươi sáng nhưng đầy thách thức

Theo ASEAN Post, vào thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 tấn công châu Á, nhiều nhà quan sát cho rằng một số nước bị ảnh hưởng sẽ không thể hồi phục hoàn toàn.

Khu vực Đông Nam Á là một trong những nạn nhân của cuộc khủng hoảng tài chính mà trong đó Indonesia và Thái Lan là 2 quốc gia bị tác động nghiêm trọng nhất. Hoạt động đầu cơ đã khiến đồng tiền của hai quốc gia này sụt giá mạnh. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) buộc phải can thiệp và cung cấp gói cứu trợ lên tới 43 tỷ USD cho cả hai nước.

Tương lai ngành dịch vụ tài chính ASEAN: Tươi sáng nhưng đầy thách thức. (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên sau 20 năm, ASEAN đã vươn lên trở thành khu vực kinh tế phát triển mạnh mẽ. Theo đó, 10 quốc gia thành viên ASEAN hiện có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là 2,4 ngàn tỷ USD và trở thành nền nền kinh tế lớn thứ 3 ở châu Á chỉ đứng sau Trung Quốc và Ấn Độ. Nói cách khác, cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 được xem là cơ hội để các nước trong khu vực  xây dựng nền tảng vững chắc tăng trưởng kinh tế.

Một trong những động lực tăng trưởng kinh tế của châu Á là sự ra đời của mảng dịch vụ tài chính. Kể từ năm 2005, lĩnh vực dịch vụ tài chính đã phát triển nhanh chóng. Chỉ trong vòng 10 năm, lĩnh vực dịch vụ tài chính đã đóng góp hơn 20 tỷ USD cho các nền kinh tế Philippines, Thái Lan, Singapore và Indonesia.

Dù Singapore luôn giữ vị trí dẫn đầu lĩnh vực dịch vụ tài chính ở châu Á, song nhiều nước hiện cũng đang nhanh chóng bắt kịp xu hướng. Vào năm 2016, Indonesia đã có bước tiến nhảy vọt khi vượt qua Singapore để trở thành thị trường dịch vụ tài chính lớn nhất ở ASEAN về mặt tổng giá trị tài chính gia tăng (GVA).

Còn theo báo cáo của công ty kiểm toán PwC, dù dịch vụ tài chính từ năm 2005 đến năm 2016 không ngừng gia tăng, nhưng lĩnh vực này có xu hướng tăng trưởng chậm lại trong những năm tới. Điều này không có nghĩa là dịch vụ tài chính sẽ không tiếp tục tăng trưởng, mà sự tăng trưởng sẽ không được nhanh như trước đây. PwC cũng dự đoán, lĩnh vực dịch vụ tài chính trong ASEAN được kỳ vọng sẽ vượt xa các thị trường lâu đời trong lĩnh vực này.

Sự tăng trưởng của ngành dịch vụ tài chính được thúc đẩy bởi 3 yếu tố chính: sự gia tăng sử dụng các dịch vụ ngân hàng, sự tiến bộ của fintech (công nghệ tài chính) và tiến trình hội nhập của ASEAN.

Trong bối cảnh nền kinh tế của ASEAN tiếp tục phát triển, tầng lớp trung lưu trong khu vực cũng sẽ gia tăng. Hiện có 87 triệu hộ gia đình trung lưu sinh sống ở Đông Nam Á và con số này dự kiến sẽ tăng lên 116 triệu hộ vào năm 2020. Sự gia tăng thu nhập ròng của nhóm công dân này cũng sẽ làm tăng nhu cầu sử dụng các công cụ tài chính từ đó tạo thuận lợi cho việc mua bán dịch vụ và những sản phẩm có giá trị cao.

Để đáp ứng được nhu cầu về dịch vụ tài chính, nhiều công ty fintech bắt đầu thiết lập chi nhánh trong khu vực. Kết hợp sử dụng điện thoại thông minh và tiếp cận Internet ngày càng gia tăng trong khu vực, các dịch vụ ngân hàng kỹ thuật số chắc chắn cũng sẽ tăng trưởng. 

Thách thức

Tương lai của ngành dịch vụ tài chính ASEAN được cho sẽ rất tươi sáng nhưng cũng có không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc không thể tiếp cận với các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm và quản lý tài sản. Indonesia, Philippines, Việt Nam và Campuchia bị xếp vào hàng tụt  hậu so với Thái Lan, Malaysia và Singapore trong lĩnh vực dịch vụ ngân hàng. Việc sử dụng hình thức ví điện tử và dịch vụ kỹ thuật số có thể giúp người dân ở các quốc gia này không cần tới ngân hàng. Song nếu không có cơ sở hạ tầng ngân hàng và tài chính phù hợp, việc tiếp cận các dịch vụ tài chính cho người dân cũng sẽ chỉ ở mức thấp, theo ASEAN Post.

Ngành dịch vụ tài chính chủ yếu dựa vào các giao dịch không dùng tiền mặt như sử dụng kỹ thuật số hoặc thông qua ghi nợ và tín dụng. Do nhiều người trong khu vực không có khả năng tiếp cận tài chính, điều này tạo ra một xã hội vẫn thiên về sử dụng tiền mặt để thanh toán.

Báo cáo của PwC đã chỉ rõ 3 thách thức chính trong hoạt động chuyển từ tiền mặt sang thẻ ghi nợ hoặc thẻ tín dụng gồm: thiếu điểm phân phối hàng hóa (POS), khả năng tương tác thấp và khối lượng thanh toán thấp.

Điều này có nghĩa là mảng dịch vụ tài chính của ASEAN hội tụ đầy đủ các yếu tố để phát triển, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống cần phải được lấp đầy.