TP.HCM: 6 cơ sở có thể xét nghiệm, sàng lọc và khẳng định virus HIV

Ngày 21/11, trong buổi nói chuyện về "không kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS - Hướng tới kết thúc đại dịch HIV/AIDS", TS-BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế Công cộng TP.HCM, cho biết như vậy.

Trước đây, để đảm bảo tính chính xác, bảo đảm trước khi ban hành "án tử" cho người nhiễm HIV/AIDS, việc công bố kết quả xét nghiệm cần được sàng lọc và khẳng định bởi các cơ sở xét nghiệm uy tín.

TP.HCM chỉ có 6 cơ sở xét nghiệm, sàng lọc và khẳng định HIV/AIDS: Ảnh minh họa: Drugdiscovery.

Trong tình hình hiện tại, thế giới hiện đang hướng tới kết thúc đại dịch HIV/AIDS, mục tiêu 3 không của thế giới là: Không người nhiễm mới, không kỳ thị phân biệt đối xử, không chết do AIDS. Theo đó, HIV/AIDS dần dần sẽ tiến tới bệnh mãn tính được kiểm soát như cao huyết áp, tiểu đường.

Người dân cần được khuyến khích xét nghiệm sớm, phát hiện sớm và điều trị sớm, nhất là nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao như ma tuý, mại dâm, nam giới quan hệ tình dục đồng giới. Do đó, hệ thống xét nghiệm HIV cần phải được tăng thêm cơ sở tư vấn xét nghiệm HIV (sàng lọc và khẳng định).

Tại TP.HCM, nhiều nghiên cứu khoa học được thực hiện vào năm 2013, cho thấy 10 người được điều trị sớm bằng thuốc kháng vi-rút ARV, sẽ cắt giảm được 9 nguồn lây. 

Tuy nhiên, một nghiên cứu khác trên 596 bệnh nhân AIDS tại TP.HCM đang điều trị ARV, khoảng 90% bệnh nhân đã không còn là nguồn lây trong cộng đồng.

ARV (thuốc kháng HIV) cho điều trị và dự phòng là vũ khí mạnh mẽ để hướng đến kết thúc đại dịch HIV. Khi điều trị dự phòng sớm, tải lượng Vi-rút xuống dưới ngưỡng phát hiện (<50con/ml máu). Người nhiễm HIV nếu có số tải lượng dưới 400 con/ml sẽ không có nguy cơ lây nhiễm cho người khác. Hơn thế nữa, người nhiễm HIV được điều trị ARV sớm sẽ giúp giảm 96% nguy cơ lây nhiễm HIV cho bạn tình.

Để giúp mục tiêu "3 không", ngay khi có kết quả xét nghiệm, cán bộ y tế cần hướng dẫn người nhiễm đăng ký điều trị ngay. Đối với thai phụ, thực hiện điều trị sớm và suốt đời. Do nguồn tài trợ quốc tế trong điều trị HIV/AIDS cho Việt Nam đang bị cắt giảm, nên việc điều trị vừa được triển khai vừa thu phí một phần.

Bên cạnh việc, điều trị dự phòng cho người sau phơi nhiễm, hiện nay chủ yếu dự phòng cho nhóm nhân viên y tế - cán bộ lực lượng vũ trang. Còn đối với người dân nếu có hành vi nguy cơ (như bị đạp kim, đứt tay...) chưa được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. Điều đó có thể dẫn tới người dân tự ý điều trị, dễ dẫn đến khả năng kháng thuốc ARV.

Theo BS. Trường Giang, ngành y tế nên xây dựng những cơ chế, hoặc chính sách hướng dẫn người dân thực hiện các bước lập hồ sơ, xét nghiệm để được điều trị dự phòng.

Khoảng 20-30 ngàn đang điều trị ARV tại TP.HCM. Để xác định bệnh nhân có kháng thuốc hay không, nếu sau 1 năm, xét nghiệm máu trên 1000 người (TP.HCM 10%), từ đó có thể xem xét thay đổi thuốc hoặc thay đổi phác đồ.