Sinh viên khuyết tật gặp quá nhiều rào cản trong học tập và làm việc

Tại hội thảo Tăng cường cơ hội tiếp cận giáo dục cho sinh viên khuyết tật do Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD) tổ chức chiều 23/10, Lê Minh Tú (sinh viên năm 1 Đại học Văn Hiến, TP HCM) cho biết đợt xét tuyển đại học, cao đẳng năm nay em bị ba trường từ chối cho nhập học.

Tú dùng điểm khối A theo học bạ với số điểm khá cao (Toán 8,3; Lý 9; Hóa 7,2) đăng ký vào ngành Tâm lý học và ngành Thiết kế nội thất 4 trường đại học, cao đẳng ngoài công lập. Khi đến làm hồ sơ ở trường cao đẳng, bộ phận tuyển sinh trường từ chối khi biết nữ sinh mắc tật câm điếc. Họ yêu cầu nếu Tú theo học thì phải trả thêm khoản phí cho người phiên dịch trong những năm tới.

Sang trường khác, dù lần này Tú dẫn theo người phiên dịch nhưng em vẫn bị từ chối vì không thể cho người phiên dịch vào trường. Tú rất buồn, tưởng chẳng bao giờ có cơ hội học đại học. Rất may có trường đã chấp nhận và việc học hiện nay của em khá ổn.

Nhiều sinh viên khuyết tật khác cũng kể về khó khăn, rào cản trong việc tiếp cận học tập, các tiện ích xã hội. Nguyễn Hoàng Lâm (hiện đang là sinh viên ngành Sư phạm) lại gặp một vấn đề khác: “Trước đây em tốt nghiệp cao đẳng và sau đó học liên thông lên đại học. Khi học chương trình liên thông lên đại học thì em học hòa nhập với sinh viên của trường đại học Đồng Nai (trước đó, khi học cao đẳng thì em học đào tạo riêng). Chúng em gặp vấn đề khó khăn là nội dung lớp học sâu quá, có nhiều môn học chúng em không thể theo kịp nên rất mong muốn được hỗ trợ đội ngũ phiên dịch dành cho người khiếm thính trong trường đại học”.

Nguyễn Ngọc Hiệp - sinh viên khiếm thị đang học năm cuối ngành Quản lý giáo dục Đại học Sư phạm TP.HCM - cho hay đã rất vất vả trên giảng đường. Các giáo trình do giảng viên biên soạn tuy hữu ích nhưng sinh viên khiếm thị không thể đọc, phải tốn khá nhiều thời gian, tiền bạc để chuyển đổi tài liệu.

Ngoài ra, những người khiếm thị thường có kỹ năng sống rất yếu: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc, kỹ năng xin việc, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng quản lý cảm xúc… bởi vì gần như ở các trường chuyên biệt thì việc giáo dục kỹ năng mềm chưa được chú trọng.

Vấn đề học, thực hành, kiến tập thực tập và việc làm của người khiếm thị cũng có nhiều khó khăn. Do bị thiếu hụt một phần về kiến thức chuyên môn trong quá trình được đào tạo, đồng thời những sinh viên khiếm thị đi kiến tập thực tập thì đa phần ở những trường, cơ sở trung tâm thì người ta thương cảm và tạo điều kiện nên những vô hình chung đã không giúp hình thành kỹ năng, chuyển những kiến thức được học thành những kỹ năng chuyên môn. Đến khi đi xin việc thì kiến thức chuyên môn không đáp ứng, kỹ năng cũng thiếu hụt nên nhà tuyển dụng không sẵn lòng tiếp nhận sinh viên khiếm thị.

Hiện cả nước có 6 triệu người khuyết tật. Trong đó chỉ 0,1% có bằng đại học, cao đẳng và được chia làm ba nhóm: khuyết tật vận động, khiếm thị và khiếm thính.

Theo ông Lê Hữu Thương, điều phối dự án Tiếp cận giáo dục dành cho sinh viên khuyết tật, sinh viên khiếm thị gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận tài liệu học, khó có thể theo dõi các bải giảng. Họ phải mua thêm các thiết bị như máy ghi âm, máy scan, kính lúp... hoặc người phiên dịch, người hỗ trợ cá nhân với chi phí khá tốn kém.

Ngoài ra, sinh viên khuyết tật còn khó tìm nhà trọ, đặc biệt là người khuyết tật vận động, họ phải bỏ ra số tiền nhiều hơn để tìm nơi ở.

"Việc miễn giảm học phí cho sinh viên khuyết tật cũng bị hạn chế. Bởi các trường thường yêu cầu các bạn phải thuộc trường hợp khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng, kèm theo điều kiện phải thuộc dạng hộ nghèo hay cận nghèo, mới được hưởng chính sách này", ông Thương nói và cho rằng những yêu cầu này bị chồng chéo nhau.

Nhiều chuyên gia xã hội đề xuất cần có thêm chính sách và chương trình hỗ trợ sinh viên khuyết tật hòa nhập cộng đồng tốt hơn. Trong đó, cần ưu tiên nhóm chính sách hỗ trợ học phí, chương trình đào tạo và cơ sở vật chất nhằm tạo môi trường học tập, thực hành tốt nhất cho họ