PGS Phan Toàn Thắng: Màng dây rốn là bảo hiểm sinh học cho con người

PGS.TS.BS Phan Toàn Thắng – người phát hiện nguồn Tế bào gốc từ Màng cuống rốn trẻ sơ sinh

Tế bào gốc màng cuống rốn được xem như “của để dành” cho con, đặc biệt trong điều trị các bệnh nan y như ung thư. Chi phí để theo bảo hiểm sinh học cho đứa trẻ lên đến cả trăm triệu đồng. 

Chúng tôi có cuộc trao đổi với PGS TS Phan Toàn Thắng  một bác sĩ người Việt Nam công tác tại Đại học Quốc gia Singapore, cha đẻ của công trình nghiên cứu về tế bào gốc từ màng dây rốn. PGS Phan Toàn Thắng đưa ra cái nhìn khách quan về vai trò của tế bào gốc trong điều trị ung thư hiện nay.

PGS Phan Toàn Thắng: Tất cả chúng ta đều sinh ra từ một tế bào gốc – hay gọi là tế bào gốc phôi (Embryonic Stem Cells). Nhóm tế bào gốc này được tạo ra khi tinh trùng thụ tinh với trứng – trong giai đoạn nằm trong tử cung của mẹ, nó được điều hòa, phân chia, tăng về số lượng, biệt hóa tạo thành các mô tạng khác nhau, tạo ra một cơ thể hoàn chỉnh – đó là con người chúng ta, có mắt mũi, miệng, chân tay, lục phủ ngũ tạng... 

Cứ mỗi lần nhắc tới điểm này, ta lại thấy sự vĩ đại và kì diệu của tạo hóa – tạo ra chúng ta từ 1 tế bào gốc. Có lẽ không thể giải thích gì thêm, vì đơn giản đó là thành quả của hàng tỉ năm tiến hóa.

Sau khi chào đời, mô tạng của cơ thể chúng ta đều chứa các tế bào gốc chuyên biệt cho mô/tạng đó – hay được gọi là tế bào gốc trưởng thành (Adult Stem Cells hay Tissue-specific Stem Cells). 

Ví dụ, nhóm tế bào gốc tạo máu trong tủy xương sẽ có trách nhiệm tạo ra các tế bào máu như hồng cầu, bach cầu, tiểu cầu. Tế bào gốc nang lông sẽ tạo ra lông, thượng bì da (epidermis), và tuyến bã (sebaceous gland). Tế bào gốc tuyến vú tạo ra tế bào tiết sữa hay tế bào biểu mô tuyến vú…

Hiện nay, tại Việt Nam xuất hiện nhiều sản phẩm được quảng cáo rầm rộ nhập khẩu từ Mỹ, Canada chiết xuất từ tế bào gốc, có tác dụng trong điều trị ung thư. Xin ông có thể đưa ra các khuyến nghị để bệnh nhân trở thành “người tiêu dùng thông thái”?

Thứ ba, sử dụng công nghệ tế bào gốc tái tạo mô lành bị tổn thương hay thiếu hụt sau phẫu thuật lớn loại bỏ khối u/ung thư. Ví dụ như sau khi cắt bỏ khối ung thư da và vùng da xung quanh, chúng ta để lại một vết thương cho bệnh nhân. 

Các chuyên gia tế bào gốc và các bác sĩ phẫu thuật dùng công nghệ nuôi cấy tế bào gốc da, tạo ra mô da nhân tạo mới và cấy ghép che phủ vùng da vết thương hở. Tương tự, có thể làm cho tái tạo xương, tái tạo gan... sau khi cắt bỏ một phần lớn mô xương, mô gan bị ung thư gây thiếu hụt mô lớn.

Tương lai xa hơn và ước mơ lớn của các nhà khoa học y học là ứng dụng tế bào gốc trong chống lão hóa và các bệnh lão suy bao gồm ung thư, tiểu đường, tim mạch và thoái hóa thần kinh. 

Đây là chủ đề rất nóng của khoa học y học đương đại tại các cường quốc y học, đang hút một lượng kinh phí đầu tư khổng lồ. Bản thân tôi và nhóm nghiên cứu của tôi tại Singapore cũng tham gia cuộc đua này nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc màng dây rốn trẻ sơ sinh.

PGS Phan Toàn Thắng: Việc lưu trữ tế bào gốc từ máu và màng dây rốn ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới. Các nguồn tế bào gốc từ dây rốn được xem như bảo hiểm sinh học cho con cháu bạn, cho bạn và gia đình bạn. Tế bào gốc tạo máu từ máu dây rốn dùng cho tái tạo máu. 

Còn các tế bào gốc biểu mô và trung mô từ màng dây rốn giúp cho tái tạo mô tạng đặc khác của cơ thể như da, giác mạc mắt, sụn, xương, tim, gan...Hiện tại tôi và nhóm khoa học của chúng tôi đang thiết lập các cơ sở nuôi cấy tế bào tiêu chuẩn GMP tại Mỹ, Thụy Sĩ, Singapore và Trung Quốc để phục vụ cho các bệnh nhân có nhu cầu sử dụng tế bào gốc màng dây rốn trong điều trị.

Các tế bào gốc máu và màng dây rốn được lưu trữ trong điều kiện siêu đông lạnh -196 độ C trong nito lỏng. Nếu duy trì bảo đảm tại điều kiện này, tế bào gốc lưu trữ vĩnh viễn. Đây cũng là một điều thú vị. 

Sau khi chào đời, tế bào gốc máu và màng dây rốn của em bé được lưu trừ siêu đông lạnh, mỗi năm em bé thêm một tuổi, nhưng nguồn tế bào gốc này vẫn cứ tại tuổi số 0. Khi em bé đến 50, 60 tuổi, thì có thể quay lại dùng chính tế bào gốc sơ sinh rất trẻ của chính mình giúp cho chính mình chống lão hóa, điều trị bệnh. Nghe như chuyện khoa học viễn tưởng. Nhưng thực tế có thể thực hiện được. Và tế bào gốc này hoàn toàn có thể đánh bại các bệnh ung thư.

- Xin cảm ơn PGS!