Hướng tới kênh phát thanh chuyên biệt cho người dân tộc thiểu số

Theo Thạc sĩ Tạ Đức Toàn (Giám đốc Hệ VOV4, Đài Tiếng nói Việt Nam), cách thức tổ chức sản xuất và vận hành của hệ thống phát thanh dân tộc đang bộc lộ một số hạn chế.

Cụ thể, mô hình tổ chức hiện nay không phù hợp để phát triển phát thanh dân tộc. Các cơ quan thường trú tự chịu trách nhiệm về chương trình tiếng dân tộc của mình, hầu như không có mối liên hệ nào với việc sản xuất các thứ tiếng khác, thiếu sự chỉ đạo, điều phối chung.

Thời lượng phát sóng tiếng dân tộc còn ít. Hiện nay, Đài Tiếng nói Việt Nam đang có nhiều chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số với 12 thứ tiếng (Mông, Thái, Dao, Ê đê, Ba na, Gia rai, K'ho, M'nông, Xê đăng, Chăm, Khơ me, Cơ tu), nhưng mỗi thứ tiếng chỉ được sản xuất từ 30 – 45 phút chương trình/ngày, phát lại từ 2 – 3 lần.

Nội dung, kết cấu chương trình còn đơn điệu. Vì mỗi chương trình chỉ có thời lượng từ 35 – 40 phút nên hầu hết các chương trình đều có kết cấu tương đối giống nhau, gồm bản tin, bài phản ánh và tiết mục. Một trong những lý do chính là nhân lực cho phát thanh dân tộc chưa đáp ứng yêu cầu, chưa có đội ngũ phóng viên chuyên trách, am hiểu về dân tộc để viết về các vấn đề dân tộc. Mỗi thứ tiếng hiện giờ chỉ có từ 2 – 4 biên dịch viên, chưa có phóng viên chuyên trách.

"Chính vì vậy, việc xây dựng một kênh phát thanh riêng dành cho người dân tộc thiểu số là công việc cấp thiết, mang ý nghĩa chính trị - xã hội to lớn", Thạc sĩ Tạ Đức Toàn nhấn mạnh.

Kênh phát thanh dân tộc chuyên biệt có điều kiện thông tin sâu, nhiều chiều, đáp ứng đúng nhu cầu của đồng bào dân tộc thiểu số.

Trên thực tế, từ năm 2013, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam đã phê duyệt chủ trương thực hiện Dự án Phát thanh tiếng dân tộc giai đoạn 2015 – 2019, trong đó, giao nhiệm vụ cho Hệ phát thanh dân tộc lập Đề án Kênh Phát thanh Dân tộc quốc gia. Kênh này còn hướng tới một bộ phận lớn các dân tộc thiểu số khác (41 dân tộc) mà đài quốc gia chưa có chương trình phát thanh dành riêng cho họ, trong khi thông tin từ các kênh khác như báo chí, truyền hình đến với các vùng xa xôi, hẻo lánh còn hạn chế.

Đã có một số phương án bố trí khung chương trình được đề xuất, trong đó đáng chú ý là phương án xây dựng 12 khung chương trình cho 12 ngôn ngữ dân tộc thiểu số nêu trên, và trên khung của mỗi thứ tiếng, vừa bố trí cụm chương trình tiếng dân tộc đó, vừa bố trí cụm chương trình tiếng phổ thông về vấn đề dân tộc.

"Sở dĩ chúng tôi bố trí trên khung cả cụm chương trình tiếng dân tộc và cụm chương trình tiếng phổ thông về vấn đề dân tộc vì căn cứ vào điều kiện thực tế tại Việt Nam, các cộng đồng thiểu số thường cư trú đan xen nhau, thậm chí đan xen cả với cộng đồng người Kinh. Còn nhiều dân tộc thiểu số mà Đài Tiếng nói Việt Nam chưa có chương trình tiếng dân tộc dành cho họ, nhưng đồng bào các dân tộc đều có thể nghe được tiếng phổ thông. Tuy nhiên, để thực hiện được phương án này, cần bổ sung nguồn nhân lực cho cả hai khu vực, thực hiện tiếng dân tộc thiểu số và tiếng phổ thông", Giám đốc Hệ VOV 4 lý giải.

Theo lộ trình vận hành Kênh Phát thanh Dân tộc quốc gia từ năm 2018 đến năm 2022, mỗi năm dự kiến sẽ triển  khai phát sóng 1 kênh (nếu điều kiện về nhân lực và tài chính cho phép thì có thể rút ngắn thời gian hơn). Trước mắt, năm 2018 sẽ tập trung làm điểm, xây dựng và phát sóng kênh phát thanh dân tộc tại Khu vực Tây Nam Bộ phục vụ đồng bào Khơ me.