Hợp tác xã là doanh nghiệp hay "phi doanh nghiệp"?

“Hợp tác xã chính là tối đa hóa lợi ích của xã viên. Họ phân phối lợi nhuận theo vốn góp chứ không phải như doanh nghiệp. Vì thế không thể coi hợp tác xã là doanh nghiệp” – Bộ trưởng Bộ NN&PT Nông thôn Cao Đức Phát chia sẻ.

ĐB Cao Thị Xuân, đoàn Thanh Hóa và một số ĐB khác đề nghị Chính phủ đánh giá toàn diện hơn, đồng thời phải coi hoạt động của HTX sản xuất kinh doanh không khác gì các loại hình khác. Đồng thời ĐB Xuân cũng thống nhất chủ trương cho phép người nước ngoài tham gia HTX tại Việt Nam.

“Tôi đồng tình với quan điểm ưu đãi về thuế cho loại hình HTX, nhưng không nên quy định yếu tố vùng miền để đảm bảo sự bình đẳng chung” – ĐB Xuân kiến nghị.

Đa số các ĐB thống nhất quan niệm không nên coi HTX là loại hình DN. Ảnh minh họa

Thừa nhận vai trò của HTX trong một quốc gia đa phần là nông nghiệp, ĐB Châu Thị Thu Nga, đoàn Hà Nội cho biết hiện chúng ta đang có hàng chục triệu hội viên, xã viên trên toàn quốc.

ĐB Nga cũng thống nhất quan điểm giữa HTX và DN có nhiều điểm khác nhau về quyền và nghĩa vụ, nhưng ĐB này vẫn đề nghị HTX là loại hình DN tập thể, hoặc DN đặc thù.

Trái với quan điểm trên, nhiều ĐB đều tỏ ra không đồng tình với quan điểm coi HTX là một loại hình DN.

Theo ĐB Danh Út, đoàn Kiên Giang, nếu coi HTX là loại hình DN đặc thù thì chỉ cần chỉnh sửa một số điều trong luật cũ là xong, chứ không cần xây dựng dự thảo và ban hành luật mới.

Ngoài ra, ĐB Danh Út cũng tỏ ra đồng tình với những chính sách hỗ trợ hoạt động của các HTX trên địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa. “Nhà nước cần có chính sách ưu đãi cho HTX cao hơn DN. Vì đối tượng xã viên là những người yếu thế, cần hợp tác lao động, thông qua HTX có sự hướng dẫn của Chính phủ”.

ĐB Trần Du Lịch, đoàn TP HCM cho rằng, dự thảo lần này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khung pháp lý, vừa theo đúng nghị quyết của Đảng, vừa theo kịp thị trường. Trên thế giới đã tồn tại những HTX rất mạnh, lần này ĐB Lịch hi vọng dự thảo mới sẽ tạo nên sự đột phá mới.

ĐB Lịch quan niệm, HTX là sân chơi của người nông dân, hay người yếu thế. Chính vì thế nhà nước mới tạo cơ chế, chính sách để bù đặp một phần bản chất yếu thế của họ.

"Nếu mục tiêu DN là tối đa hóa lợi nhuận, thì HTX tối đa hóa lợi ích của xã viên. Tôi đồng tình với chủ trương của nhà nước trong việc hỗ trợ về vốn, khoa học kỹ thuật, hỗ trợ HTX miền núi...” – ĐB Lịch nói.

Để hiện thực hóa điều này, ĐB kiến nghị cần ưu đãi thuế cho HTX trong việc xây dựng nhà máy chế biến cà phê, nhà máy sữa... và nên khuyến khích họ đi theo mô hình phát triển đó. Với những chính sách hỗ trợ như vậy sẽ xuất hiện nhiều HTX trá hình, vì thế dự thảo luật cần hoàn thiện hơn để loại bỏ, đảm bảo hỗ trợ cho loại hình HTX một cách đúng nghĩa.

Đồng tình với quan điểm trên, ĐB Nguyễn Hữu Quang, tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh, HTX không phải là loại hình DN. Quan điểm về lợi nhuận giữa DN và HTX hoàn toàn khác nhau. Đồng thời sản phẩm của HTX chủ yếu cung cấp cho nội bộ thành viên, còn DN cung cấp rộng rãi trên thị trường.

Dự thảo luật quy định mức thuế thu nhập đối với HTX là 20%. Tuy nhiên ĐB Quang cho rằng, giữa mức thuế 20% của HTX và 25% của DN có ưu đãi nhưng không phải lớn. ĐB này kiến nghị mức thuế thu nhập của HTX chỉ giao động trong khoảng 10 – 15%.

Bộ trưởng Bộ NN&PT Nông thôn Cao Đức Phát cùng có quan điểm HTX không phải là DN. Theo Bộ trưởng Phát, HTX chính là tối đa hóa lợi ích của xã viên thay vì lợi nhuận, và phân phối lợi nhuận theo vốn góp chứ không phải như DN. Vì thế không thể coi HTX là DN như trước đây.

Bộ trưởng Bộ NN cũng cho rằng, chính sách ưu đãi cho HTX là chính sách của Đảng, nhà nước với các hộ nông dân. Đặc thù đó cần được thể hiện rõ trong luật này. Đồng thời cần trao quyền tự chủ cho HTX để không hành chính hóa, áp dụng chính sách giảm thuế để khuyến khích, tạo điều kiện cho HTX phát triển.

Bộ trưởng Phát cũng khuyến cáo, luật HTX cần thể hiện rõ hơn tính đặc thù và phải chặt chẽ, để không bị các thành phần khác lợi dụng từ những chế độ chính sách ưu đãi của nhà nước cho HTX.

Nguyễn Dũng