Cuộc chiến xuất khẩu gạo vào hồi cam go

Thị trường NK chính “án binh bất động”

Theo Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), trong quý I/2013, XK gạo Việt Nam đạt hơn 1,45 triệu tấn, tăng 35,12% so với cùng kỳ, trị giá 641,3 triệu USD. Trong đó, hợp đồng thương mại đạt 1,34 triệu tấn, hợp đồng tập trung đạt 103.000 tấn. Điều đáng lưu ý, hiện nay, giá gạo XK của Việt Nam loại 5% tấm khoảng 396 USD/tấn, thấp hơn giá gạo Ấn Độ và Pakistan từ 40 – 50 USD/tấn.

Một vấn đề nữa không thể không quan tâm là XK gạo của Việt Nam chủ yếu là thị trường Trung Quốc. Chỉ riêng quý I/2013, số lượng hợp đồng của thị trường này đã đạt trên 1 triệu tấn. Nếu tính cả số lượng hợp đồng năm 2012 chuyển sang sẽ gần 1,5 triệu tấn và hiện đã giao hàng được 630.000 tấn. Song, giá bán vào Trung Quốc rất thấp bởi hầu như trong quý I, các thị trường truyền thống của Việt Nam là Indonesia, Philippin, Malaysia.. không có nhu cầu nhập khẩu (NK).

Ông Huỳnh Minh Huệ, Tổng Thư ký VFA cho rằng, khi thị trường truyền thống không có nhu cầu, buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải đứng trước hai sự lựa chọn. Một là cạnh tranh để bán ra hoặc giữ giá cao nhưng không bán được. Hai là, nếu không chấp nhận bán ra, tồn kho sẽ tăng và doanh nghiệp không thể quay vòng vốn để trả nợ ngân hàng, trong khi lãi suất rất cao. Lo ngại hơn, nếu không tiêu thụ kịp thời, giá lúa gạo trong nước sẽ tụt giảm mạnh và thiệt hại đến lợi ích người sản xuất nhiều hơn là phải cạnh tranh bán ra để kích cầu. Chính vì vậy, buộc các doanh nghiệp phải bán gạo cho Trung Quốc với giá thấp.

Ông Huệ cho biết thêm, những thị trường NK gạo lớn của Việt Nam “án binh bất động” là do các nước này tồn kho còn nhiều vì NK mạnh từ cuối năm 2012. Bởi vậy, họ không cần vội vã NK trong điều kiện cung cấp thừa từ các nước XK, nhất là áp lực giải quyết tồn kho từ Thái Lan và Ấn Độ.

Cuộc chiến với Thái Lan và Ấn Độ

VFA dự báo, thị trường gạo thế giới trong thời gian tới vẫn trong xu hướng giảm và áp lực tăng thêm với nhiều thông tin tiêu cực. Trước hết là áp lực giải quyết tồn kho của Thái Lan và tin chính phủ nước này chấp nhận bán lỗ với số lượng lớn trong những tháng tới. Bên cạnh đó, Ấn Độ dự kiến sẽ XK hơn 10 triệu tấn trong năm nay, lập kỷ lục về XK gạo năm thứ hai liên tiếp. Còn Indonesia cũng có thông tin sẽ không nhập khẩu (NK) gạo trong năm 2013 và Philippin sẽ giảm NK so với năm trước.

Mặc dù còn nhiều bất lợi từ thị trường nhưng theo VFA, trong quý II, Việt Nam sẽ phấn đấu XK gạo gần gấp đôi quý I với 2,2 triệu tấn gạo. Trong đó, XK tháng 4/2013 dự kiến là 800.000 tấn. Ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch VFA cho biết, có thể thực hiện được con số này bởi hiện tại Châu Phi đã bắt đầu vận hành trở lại từ đầu tháng 4/2013 khi tồn kho của các nước khu vực này bắt đầu giảm xuống.

Hơn nữa, Việt Nam đã tranh thủ ký được nhiều hợp đồng và số lượng chưa giao hàng còn tương đương với lượng tồn kho. Hiện lượng tồn kho 2012 chuyển sang vào khoảng 780.000 tấn, cộng thêm sản lượng gạo hàng hóa vụ đông xuân 2012 – 2013 khoảng 3,8 triệu tấn.

Tuy nhiên, ông Phong cũng khuyến cáo các doanh nghiệp trong nước cần thận trọng khi XK. Nhất là đối với thị trường Trung Quốc chứa nhiều rủi ro và bất ổn. Đồng thời, các doanh nghiệp cần bình tĩnh và theo dõi sát các diễn biến thị trường khi có quá nhiều tin đồn thất thiệt tung ra trong thời điểm này.