Cổ phần hóa DNNN: Chậm vì nhiều nơi chưa muốn "buông"

Nhiều nơi chưa muốn "buông"

Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế- xã hội tại kỳ họp thứ 7 của Quốc hội, đại biểu Nguyễn Trường Giang ( ĐBQH tỉnh Đắk Nông) đánh giá công tác cơ cấu lại, sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa DNNN, thoái vốn đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Điển hình, về cơ chế, chính sách về đổi mới, tổ chức, quản lý, sắp xếp cổ phần hóa thoái vốn Nhà nước đã được ban hành và bổ sung khá đầy đủ và đồng bộ.

Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn (Agribank) nằm trong kế hoạch cổ phần hóa nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện.

Các DNNN được cơ cấu lại được tập trung hơn vào những ngành, lĩnh vực quan trọng thực hiện vai trò, nhiệm vụ nòng cốt trong việc điều tiết, ổn định kinh tế vĩ mô, hiệu quả hoạt động của DNNN và DN sau cổ phần hóa được nâng lên.

Tuy nhiên, nhiệm vụ này vẫn còn nhiều hạn chế là việc phê duyệt phương án cơ cấu lại DNNN ở một số bộ, ngành, địa phương còn chậm, chưa hoàn thành kế hoạch cổ phần hóa thoái vốn theo đúng kế hoạch, còn giữ cổ phần chi phối ở nhiều ngành, lĩnh vực Nhà nước không cần nắm giữ 100% vốn hoặc giữ cổ phần chi phối, đặc biệt là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước.

Việc xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án sử dụng đất theo quy định của pháp luật trước khi quyết định cổ phần hóa doanh nghiệp còn chậm, còn vi phạm. Việc thực hiện các quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước tại một số doanh nghiệp chưa hiệu quả.

ĐBQH Nguyễn Trường Giang dẫn số lượng các doanh nghiệp cổ phần hóa chậm dần đều qua các năm, không đạt kế hoạch đề ra. Chẳng hạn năm 2018, cả nước phải cổ phần hóa 64 doanh nghiệp nhưng trên thực tế chỉ đạt 17% với 12 doanh nghiệp hoàn thành; 35 doanh nghiệp đề nghị chuyển sang hoàn thành vào năm 2019, chiếm 55%; 12 doanh nghiệp đề nghị chuyến sang năm 2020, chiếm 23% và 6 doanh nghiệp không báo cáo thời gian dự kiến hoàn thành.

Trong khi đó, ĐBQH Lê Minh Chuẩn (tỉnh Quảng Ninh) đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cho biết thêm nhiều DNNN có đất đai nằm ở nhiều địa phương nên khó xác định giá trị doanh nghiệp kịp thời. Trình tự phê duyệt phương án sử dụng đất trong cổ phần hóa hiện nay có 3 nghị định là Nghị định số 59, Nghị định số 126 và Nghị định số 167 của Chính phủ cũng mất nhiều thời gian.

Ngoài ra, cách hiểu và áp dụng các văn bản pháp luật liên quan đến đấu giá, xác định giá trị doanh nghiệp hiện nay có Nghị định số 126, Nghị định số 32 của Chính phủ, Thông tư số 59 của Bộ Tài chính cũng gây lúng túng trong quá trình tiến hành cổ phần hóa,…

ĐB Nguyễn Trường Giang chỉ rõ nguyên nhân chậm cổ phần hóa là do hiện nay nhiều DN cổ phần hóa có quy mô lớn, quản lý nhiều tài sản Nhà nước nên việc xác định giá trị DN gặp khó khăn. Một số quy định mới về cổ phần hóa, thoái vốn dược ban hành theo hướng chặt chẽ hơn, thời gian thực hiện dài, nhất là về phương án sử dụng đất sau cổ phần hóa; công tác xác định giá trị DN bảo đảm tối đa lợi ích của Nhà nước dẫn đến quy trình, thời gian thực hiện kéo dài hơn.

ĐB Nguyễn Trường Giang cho rằng nguyên nhân chủ quan là kỷ cương, kỷ luật trong việc thực thi chính sách pháp luật chưa nghiêm; nhiều cấp, nhiều ngành chưa tích cực chủ động triển khai nhiệm vụ. Đại biểu đề nghị Chính phủ cần có hình thức xử lý kỷ luật nghiêm minh đối với các tổ chức, cá nhân cố tình trì hoãn, không thực hiện cổ phần hóa cũng như các cơ quan tổ chức, cá nhân lợi dụng chức vụ, quyền hạn can thiệp trái pháp luật vào quá trình cổ phần hóa, thoái vốn tại DN.

Ban hành nhiều văn bản tháo gỡ

Theo ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính, thời gian qua, Bộ Tài chính đã ban hành theo thẩm quyền hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương, DN việc xác định giá trị DN để cổ phần hóa, việc quản lý, sử dụng tiền thu từ cổ phần hóa DN, việc cơ cấu lại các DN không đủ điều kiện cổ phần hóa... Các cơ chế chính sách sau khi ban hành ngày càng chặt chẽ, công khai, minh bạch, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh và đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, vốn của DNNN.

Tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho biết, đánh giá chung của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ thì 3 năm qua, công tác sắp xếp, cổ phần hóa đang diễn ra hiệu quả thực chất hơn, khắc phục sơ hở pháp luật trong quản lý đất đai, bảo đảm công khai minh bạch, chống lợi được ích nhóm, tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm lợi ích cao nhất của nhà nước.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh “không cổ phần hóa lấy được mà coi trọng chất lượng cổ phần hóa”.