Bệnh viện biến đất công thành nơi tư nhân hóa

Ảnh minh họa

Gia tăng chi phí BHYT

Xã hội hoá đã giúp ngành y tế phát triển, người dân được thụ hưởng các dịch vụ y tế kỹ thuật cao trong điều kiện ngân sách nhà nước hạn hẹp, không mua sắm được tất cả trang thiết bị y tế cho cơ sở khám chữa bệnh (KCB) . Trang thiết bị thay đổi hàng năm, từ xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh nên phải huy động từ nhiều nguồn kinh phí khác. Nhưng bên cạnh mặt được, còn có những mặt hạn chế của xã hội hoá.

Theo thống kê của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam - BHXH, tính riêng năm 2016, chi phí từ quỹ bảo hiểm y tế cho các dịch vụ y tế thực hiện bằng máy móc, thiết bị xã hội hóa tại các cơ sở khám chữa bệnh lên tới 2.101 tỷ đồng. Trong đó, chi phí chưa đúng quy định 157,8 tỷ đồng …

Các chuyên gia cho rằng, điều đáng lo là khi lợi nhuận được xếp lên hàng đầu, nhiều cơ sở y tế lạm dụng chỉ định các máy móc, thiết bị xã hội hóa để  “tận thu”, phân chia lợi nhuận với công ty lắp đặt máy.

Theo ông Dương Tuấn Đức - Giám đốc Trung tâm Giám định bảo hiểm y tế và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc – BHXH Việt Nam hiện nay có một số tỉnh đầu tư xã hội hóa y tế nhiều như: Hà Giang, Thái Bình, Sóc Trăng. Đó là những tỉnh khi đầu tư xã hội hóa tự nhiên chi phí vọt lên rất nhiều và ngày điều trị của người bệnh vẫn không giảm xuống.

Điều này cho thấy việc xã hội hóa làm động lực thúc đẩy để cho các cơ sở y tế, các nhân viên y tế, các bác sỹ chỉ định nhiều hơn để cố gắng thu được lợi, thu được nguồn vốn bỏ ra nhiều hơn.

Ông Tuấn đưa ra dẫn chứng các bệnh viện lớn của Hà Nội như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y sẽ thấy có những khu 3 người một giường, thậm chí có những khoa 2 người nằm trên giường và ba người nằm dưới đất. Có những khoa chỉ 1-2 người nằm một phòng như khách sạn. Việc đó cho thấy, đất là đất công, điện nước được nhà nước đầu tư hỗ trợ nhưng anh đang dùng lợi ích công để phục vụ lợi ích tư.

Mặt khác, khi dùng máy móc xã hội hóa, các cơ sở y tế phải cam kết là bệnh viện phải mua của hãng, hóa chất gì, sử dụng của hãng bao test, kit trong vòng 1-2 năm, 1 tháng, 1 quý, số lượng phải tăng lên bao nhiêu % thì đơn vị đó mới được mượn máy đó hay được lợi nhuận như vậy. Chính điều này đã làm cho các bác sỹ dù không muốn vẫn phải chỉ định như vậy.

Ông Tuấn cho biết năm 2016, BHXH Việt Nam kiểm tra thấy ở Thái Bình, trong hồ sơ hợp đồng hai bên có những cam kết cơ sở y tế phải sử dụng số lượng test, kit là bao nhiêu nghìn USD trong vòng một quý và quý sau phải tăng lên bao nhiêu.

Khó xử lý

Khi BHXH Việt Nam phát hiện ra có sự không minh bạch đó thì lại không có một công cụ để xử lý các vấn đề đó và khi đó Bộ Y tế có văn bản trả lời rằng điều này không được điều chỉnh bởi Thông tư 15, tức là chưa có một điều gì là quy định đối với trường hợp đó và không thể căn cứ vào đâu để xử lý được.

Tỷ lệ dịch vụ dùng ở máy xã hội hóa tại các cơ sở y tế BHXH Việt Nam không thống kê được, ông Tuấn cho biết hiện nay chỉ có các bệnh viện mới xác định được. Khi các cơ sở y tế gửi hồ sơ thanh toán với BHXH Việt Nam họ nói rõ máy móc đó là máy nào, máy nhà nước đầu tư hay máy xã hội hóa. Nếu muốn kiểm tra các xét nghiệm hay chỉ định đó được thực hiện ở máy nào thì phải đến tận nơi và lật sổ sách ra để tra và tìm hiểu.

Hiện nay Bộ Y tế mới có 1 văn bản yêu cầu các cơ sở y tế, sở y tế kiểm soát chặt chẽ hơn việc xã hội hóa đồng thời đang xây dựng thông tư khác để làm thế nào quản lý được vấn đề xã hội hóa, dịch vụ cung cấp từ máy xã hội hóa.

Khi đặt máy như thế chưa có cơ quan kiểm định chất lượng của các máy đó. BHXH yêu cầu các đơn vị xuất trình chứng nhận, tiêu chuẩn kỹ thuật của máy móc. Các xét nghiệm phải có kiểm chuẩn. Hàng tháng phải gửi mẫu làm các xét nghiệm máy đó để sang trung tâm chuẩn để so sánh.

Trong thời gian tới BHXH Việt Nam sẽ siết chặt việc lạm dụng này hơn nhờ có hệ thống liên thông công nghệ thông tin giữa các cơ sở y tế.