10 năm xây dựng nông thôn mới: Thay đổi bộ mặt làng quê

Phong trào xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực.

Thay đổi bộ mặt nông thôn

Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008, Hội nghị lần thứ 7, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình hành động của Chính phủ (Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 và Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 với các mục tiêu cụ thể đến năm 2020 là trên 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Tính đến tháng 10/2019, cả nước có 4.665 xã (52,4%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới; bình quân cả nước đạt 15,32 tiêu chí/xã, (tăng 10,6 tiêu chí so với năm 2010) và cả nước không còn xã dưới 5 tiêu chí; có 109 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Đặc biệt, cả nước đã có 7 tỉnh, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới là: Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương và Cần Thơ. Và 2 tỉnh có 100% đơn vị cấp huyện đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là Đồng Nai và Nam Định.

Như vậy, chúng ta đã hoàn thành mục tiêu 5 năm (2016-2020) sớm gần 2 năm so với mục tiêu của Đảng, Quốc hội và Chính phủ giao (đến năm 2020 có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Những con số biết nói

Kết cấu hạ tầng nông thôn đã có những đổi thay vượt bậc, trong đó, hạ tầng giao thông tăng nhanh với trên 206.000 km đường giao thông được xây dựng mới và nâng cấp, cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân. Cùng với đó, hệ thống thủy lợi ngày càng hoàn thiện với 904 hệ thống thủy lợi phục vụ tưới, tiêu từ 200 ha trở lên, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp ở các địa phương.

Đến nay, 100% số xã và 99,1% số hộ nông thôn đã có điện, đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản và tạo điều kiện thuận lợi cho ứng dụng công nghệ, nhất là công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp...

Trong những năm qua, kinh tế nông thôn liên tục tăng trưởng khá và chuyển đổi theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và từng bước thu hẹp khoảng cách với đô thị.

Đặc biệt, tái cơ cấu ngành nông nghiệp đạt nhiều kết quả quan trọng, quy mô và trình độ sản xuất được nâng cao. Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp được nhiều doanh nghiệp, trang trại và hộ nông dân áp dụng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đến nay, các địa phương đã phát triển được trên 27.000 mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, dần hình thành được một số vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa quy mô lớn.

Ở lĩnh vực thủy sản, đây là ngành có sự tăng trưởng cao nhất trong nông nghiệp với tăng trưởng bình quân giá trị sản xuất đạt bình quân 5,5%/năm. Đánh bắt và đặc biệt là nuôi trồng thủy sản đã có bước phát triển đột phá, nâng tầm Việt Nam thành cường quốc xuất khẩu thủy sản trên thế giới.

Các lĩnh vực khác cũng đạt kết quả tích cực. Công nghiệp nông thôn tăng trưởng cao hơn mức tăng trưởng toàn ngành, đạt bình quân 12,2% trong giai đoạn 2010-2018; về thương mại, các địa phương đã bước đầu quan tâm tổ chức nhiều chương trình xúc tiến thương mại giới thiệu sản phẩm ở các thị trường lớn (TP phố Hồ Chí Minh, Hà Nội...) cũng như tại các thị trường quốc tế (Trung Quốc, Nhật Bản, châu Âu, Mỹ….); Các mô hình về phát triển du lịch nông thôn đã và đang từng bước phát triển mạnh tại các địa phương, góp phần hỗ trợ người dân nâng cao thu nhập cho người dân...

Thu nhập bình quân đầu người/năm ở nông thôn tăng nhanh, từ mức 12,8 triệu năm 2010 lên mức 35,88 triệu đồng/người năm 2018. Khoảng cách về thu nhập giữa nông thôn và thành thị giảm xuống còn 1,8 lần năm 2018.

Về giáo dục, hệ thống cơ sở hạ tầng giáo dục ở nông thôn tiếp tục phát triển, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nông thôn. Chương trình phổ cập giáo dục các cấp đạt kết quả cao. Hầu hết các tỉnh có 100% số xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non; tỷ lệ trẻ 6 tuổi huy động vào lớp 1 năm 2019 là 99,6%; tỷ lệ xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở là 100%.

Cùng với đó, dịch vụ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân nông thôn được tăng cường; mạng lưới y tế cơ sở từng bước được củng cố và phát triển. Đến nay 100% xã trên cả nước có trạm y tế, trong đó 76% đạt tiêu chí quốc gia. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế tăng, tính đến 31/8/2019 đạt khoảng 89,6% (khoảng 85 triệu người).

Trong những năm qua, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng trong các khu dân cư được đẩy mạnh và ngày càng sôi động. Những phong trào “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Gia đình văn hóa”… và gần đây là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với cuộc vận động “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” đang tạo ra một cuộc sống tinh thần mang tính cộng đồng cao trong làng, xã trên phạm vi cả nước.

Nhiều lễ hội truyền thống được phục hồi, phát triển và hình thành mới (Lễ hội Hoa Tam giác mạch ở Hà Giang, Lễ hội trái cây ở Bắc Giang, Lễ hội Hoa Ban ở Điện Biên, Lễ hội bánh dân gian Nam Bộ, Lễ hội sen Đồng Tháp, lễ hội dừa Bến Tre…) góp phần gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời thúc đẩy du lịch phát triển. Qua đó, văn hóa không chỉ là truyền thống, bản sắc của dân tộc mà từng bước trở thành nhân tố tích cực, trực tiếp đóng góp vào phát triển kinh tế xã hội của nhiều miền quê trên cả nước.

Công tác bảo vệ môi trường nông thôn đã có bước đột phá. Đã có 59/63 tỉnh, thành phố phê duyệt Quy hoạch quản lý chất thải rắn trên địa bàn; 42/63 tỉnh, thành phố có kế hoạch xử lý rác thải tập trung ở nông thôn. Nhiều địa phương đã chỉ đạo quyết liệt việc xây dựng “phương án bảo vệ môi trường làng nghề”. Những phong trào như “Sạch làng, đẹp ruộng”, “Thắp sáng làng quê”… đang dần dần nâng cao ý thức của cư dân nông thôn về giữ gìn môi trường sinh thái và môi trường xã hội...