Công ty TNHH Bitcoin Việt Nam không đăng ký ngành nghề kinh doanh nào liên quan đến hoạt động của sàn giao dịch Bitcoin. Việc kinh doanh sàn giao dịch Bitcoin là chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Vậy có nên xử phạt Công ty TNHH Bitcoin hay không?

Vụ việc vẫn đang được dư luận quan tâm bàn luận với nhiều quan điểm trái chiều nhau. 

BĐVN đã trao đổi với luật sư Phạm Thành Long, Văn phòng Luật gia Phạm để tìm hiểu một góc nhìn khác về vụ việc trên.

Việt Nam không có quy định cấm kinh doanh Bitcoin và Công ty TNHH Bitcoin đang kinh doanh những gì pháp luật không cấm. Ông nghĩ sao về ý kiến này?

Đúng là theo quy định tại Khoản 1 Điều 7 của Luật Doanh nghiệp thì doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có quyền kinh doanh các ngành, nghề mà pháp luật không cấm. Tuy nhiên, Khoản 1 Điều 9 Luật Doanh nghiệp cũng quy định doanh nghiệp có nghĩa vụ hoạt động kinh doanh theo đúng ngành, nghề đã ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, bảo đảm điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật khi kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Điều này được hiểu là doanh nghiệp không được kinh doanh những ngành nghề kinh doanh chưa đăng ký, chưa được ghi nhận trong đăng ký kinh doanh.

Theo tôi được biết thì hiện tại Công ty TNHH Bitcoin Việt Nam đăng ký kinh doanh những ngành nghề sau: Đại lý, môi giới, đấu giá; Bán buôn đồ dùng khác cho gia đình; Bán buôn máy vi tính, thiết bị ngoại vi và phần mềm; Hoạt động dịch vụ CNTT và dịch vụ khác liên quan đến máy vi tính; Quảng cáo... Như vậy, Công ty TNHH Bitcoin Việt Nam không đăng ký ngành nghề kinh doanh nào liên quan đến hoạt động của sàn giao dịch Bitcoin. Mặt khác, theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 4 Nghị định 52/2013/NĐ-CP về các hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử thì một trong các hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử là cung cấp các dịch vụ thương mại điện tử khi chưa đăng ký hoặc chưa được cấp phép theo các quy định của Nghị định này. Vì vậy, có thể xác định hoạt động kinh doanh Bitcoin tại thời điểm hiện tại là chưa được pháp luật thừa nhận.

Nếu Bitcoin là công cụ thanh toán, Việt Nam đang có những quy định thế nào?

Nếu coi Bitcoin là tiền thì nó không được phép lưu hành tại Việt Nam. Theo quy định tại Khoản 2 Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 16/6/2010, tại Việt Nam chỉ có tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát hành mới là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam, còn tiền Bitcoin chưa được phép lưu hành. Nếu coi Bitcoin là hàng hóa thì tại Khoản 3 Điều 7 Luật Doanh nghiệp năm 2005 về ngành, nghề và điều kiện kinh doanh đã có quy định “cấm hoạt động kinh doanh gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam và sức khỏe của nhân dân, làm hủy hoại tài nguyên, phá hủy môi trường…”. Giao dịch Bitcoin tiềm ẩn nhiều rủi ro, hiện tại nằm ngoài sự kiểm soát của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc dân. Do vậy, đây cũng có thể là một cơ sở để Bitcoin chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận.

Bitcoin là một lĩnh vực mới, cần nghiên cứu kỹ trước khi cho phép giao dịch như một đồng tiền hợp pháp tại Việt Nam. Do vậy, việc ra mắt hoạt động sàn giao dịch bởi sẽ có thể gây hiểu lầm là đồng tiền ảo này đã được pháp luật công nhận. Ông có nghĩ như vậy không?

Như tôi đã phân tích ở trên, việc kinh doanh sàn giao dịch Bitcoin là chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Chúng ta nên quan tâm xem có nên xử phạt Công ty TNHH Bitcoin hay không; vì sao đến thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng vẫn chấp nhận để cho công ty này hoạt động kinh doanh lĩnh vực trên. Nhiều nước trên thế giới đã chấp thuận cho hoạt động giao dịch Bitcoin tồn tại. Theo cá nhân tôi, ở Việt Nam, cũng giống như đa cấp, giao dịch Bitcoin rất có khả năng bị đối tượng xấu lợi dụng để trục lợi khi thông tin về Bitcoin còn nhiều hạn chế. Vì vậy, cần thiết phải có hành lang pháp lý phù hợp trước khi chấp thuận cho kinh doanh loại hình này.

Theo ông, khó khăn gì để xây dựng hành lang pháp lý cho giao dịch Bitcoin?

Để xây dựng hành lang pháp lý cho loại hình kinh doanh này, cần thiết phải hiểu được bản chất của Bitcoin trên thực tế. Cụ thể như Bitcoin là gì? Nguồn gốc hình thành Bitcoin ra sao? Các hình thức giao dịch Bitcoin như thế nào? Tính an toàn, bảo mật? Tính thanh khoản? Tác động của Bitcoin đến thị trường tiền tệ và nền kinh tế. Việc xây dựng hành lang pháp lý cho phù hợp với giao dịch Bitcoin theo tôi là không khó. Tuy nhiên, làm thế nào để pháp luật vừa điều chỉnh chặt chẽ hoạt động này, ngăn chặn những hành vi phạm tội kéo là cả một vấn đề mà không thể sớm giải quyết...

Xin cảm ơn ông!