Khó tiếp cận vốn ngân hàng, doanh nghiệp như những cánh đồng khô hạn

Có gần 80% doanh nghiệp được hỏi cho biết, trở ngại lớn nhất khiến họ không thể vay vốn ngân hàng là không có tài sản đảm bảo dù có dự án hiệu quả.

Không vay được vốn vì thiếu tài sản bảo đảm

Một trong những khó khăn lớn nhất với các doanh nghiệp hiện nay, theo Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, là tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng. “Các doanh nghiệp rất mong muốn được vay vốn ngân hàng để phát triển sản xuất kinh doanh nhưng không dễ do những ràng buộc quá lớn về thủ tục, quy trình thẩm định cho vay”, ông nói.

Hiện nay, các ngân hàng vẫn thẩm định, đánh giá các khoản vay bằng tài sản thế chấp thay vì đánh giá tính hiệu quả của dự án kinh doanh. Điều này làm cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không dễ tiếp cận nguồn vốn do không đủ các điều kiện vay vốn thế chấp.

Khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp tư nhân đang gặp phải chính là tiếp cận tín dụng. Ảnh minh họa: Hoàng Hà.

Vào vai một doanh nghiệp, tôi gọi đến phòng giao dịch của một số ngân hàng tại Hà Nội hỏi vay vốn cho một dự án sản xuất đồ nội thất. Ngoài chuyện chung là lãi suất cao chót vót, các nhân viên tư vấn đều đưa ra điều kiện bắt buộc là phải có tài sản đảm bảo.

Khi tôi hỏi, nếu không có tài sản đảm bảo nhưng có phương án kinh doanh hiệu quả thì có được ngân hàng xem xét cho vay không? Câu trả lời là không!

Như vậy, đúng như ông Thân nói, cánh cửa tiếp cận tín dụng từ ngân hàng cơ bản đã khép lại với các doanh nghiệp nếu không có tài sản đảm bảo cho dù dự án của họ có khả năng sinh lời như thế nào.

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2022 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cho thấy, khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp tư nhân đang gặp phải chính là tiếp cận tín dụng. Năm 2022 chỉ có gần 18% doanh nghiệp được hỏi cho biết có khoản vay tại các ngân hàng.

Điều đáng quan tâm là tỷ lệ này đã giảm liên tiếp trong thời gian gần đây. Năm 2017, tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân có khoản vay từ các tổ chức tín dụng là gần 49%, sang năm 2018 còn 45%, năm 2019 còn 43%, năm 2020 còn hơn 42%, năm 2021 còn trên 35% và năm 2022 chỉ còn gần 18%.

Có gần 80% doanh nghiệp được hỏi cho biết, trở ngại lớn nhất khiến họ không thể vay vốn là không có tài sản đảm bảo, theo VCCI.

Việt Nam hiện có khoảng 800.000 doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, trong đó hơn 95% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Với tỷ lệ trên có thể suy ra chỉ có khoảng 142.000 doanh nghiệp tư nhân tiếp cận được vốn tín dụng ngân hàng; đại đa số còn lại thì không.

Qua trao đổi, nhiều doanh nghiệp cũng giãi bày, khó khăn nhất hiện nay với họ chính là thiếu vốn. Giám đốc một công ty sản xuất cơ khí nhỏ ở huyện Thanh Trì, Hà Nội kể rằng, do không tiếp cận được tín dụng ngân hàng, những lúc thiếu vốn thường phải đi vay “nóng” từ các nguồn bên ngoài.

Thậm chí, nhiều lần ông phải cầm cố chiếc ô tô mình đang sử dụng để lấy vốn mua nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Chuyện vay bên ngoài lãi suất cao với ông cũng không phải hiếm vì không còn cách nào khác. Ông thừa nhận, thiếu vốn, khó tiếp cận vốn làm cho doanh nghiệp chỉ đủ công việc cho công nhân sống qua ngày. “Muốn mở rộng hay phát triển lên là rất khó”, ông nói.

Như những cánh đồng khô cằn

Thiếu vốn, doanh nghiệp Việt Nam không khác những thửa ruộng khô cằn, không có nước mà trên đó chẳng thể ươm mầm hay có thứ gì tươi tốt mọc lên được. "Cơn khát" tín dụng chính là hình ảnh đó của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay.

Chính vì thế, sau nhiều năm phát triển, đa số vẫn hoạt động manh mún, nhỏ lẻ, không bài bản. Tỷ lệ sử dụng công nghệ cao rất thấp, chỉ đạt 2%, còn đa số vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu từ 2-3 thế hệ so với khu vực. Đầu tư ít cho khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo hay chuyển đổi số có nguyên nhân chính là do thiếu vốn.

Các doanh nghiệp ít đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo có nguyên nhân chính là do thiếu vốn. Ảnh minh họa: Hoàng Hà.

Ai cũng hiểu, nếu không đẩy mạnh đầu tư cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chắc chắn chúng ta sẽ mắc kẹt trong "hố" năng suất thấp, giá trị gia tăng thấp và bẫy thu nhập trung bình.

Quy mô của một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam điển hình hiện nay có 21 nhân viên và 15 tỷ đồng vốn đầu tư cố định, tiếp cận tín dụng khó khăn, lấy đâu sức bật để vươn lên?

Lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo là nền tảng của tiến trình công nghiệp hóa, giúp nhiều quốc gia “hóa rồng”, mang đến sự tăng trưởng kinh tế bền vững, hiện chỉ có 14% số doanh nghiệp hoạt động, chủ yếu vẫn là gia công giản đơn.

Không những khó tiếp cận tín dụng mà mặt bằng lãi suất cho vay của ngân hàng lại cao gấp đôi các nước trong khu vực. Chẳng hạn, so với Trung Quốc hiện lãi suất cho vay khoảng 4,14%, thì thấy doanh nghiệp Việt Nam không có cửa nào để cạnh tranh, nhìn từ chi phí vốn.

Lãi suất cao không chỉ khiến cho khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp giảm đi, nó còn làm cho việc phân bổ nguồn lực tài chính của nền kinh tế bị méo mó. Những dự án kinh doanh tốt nhưng không chịu được lãi suất cao sẽ không thể đi vào hoạt động.

Đầu năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 149/QĐ-TTg phê duyệt “Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Theo đó, tài chính toàn diện được hiểu là: “việc mọi người dân và doanh nghiệp, được tiếp cận và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ tài chính một cách thuận tiện, phù hợp với nhu cầu, với chi phí hợp lý, được cung cấp có trách nhiệm và bền vững, trong đó chú trọng đến nhóm người nghèo, người thu nhập thấp, người yếu thế, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ”.

Chiến lược trên đặt ra mục tiêu: “phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 250.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tại các tổ chức tín dụng”.

Vì thế, chính sách tiền tệ cần được điều hành sao cho các doanh nghiệp có thể vay vốn ngân hàng để phù hợp với Chiến lược trên, và quan trọng nhất là cần đảm bảo thanh khoản của doanh nghiệp, của nền kinh tế.

Trần Thủy

Người đàn ông trồng quả toàn gai trên khu đất cằn ở Gia Lai, thu 15 tỷ đồng/năm

Ngày phay đất trồng cây, nhiều người cho rằng anh Chín Trọn bị “điên” khi trồng sầu riêng ở vùng đất cằn này. Bất chấp sự hoài nghi của mọi người, anh đã biến khu đất cằn ở Gia Lai thành vườn sầu riêng 100ha.

‘Thủy quái’ đáng sợ đổ về Việt Nam, nhiều nước từng phải trả giá đắt

Tôm hùm đất - sinh vật ngoại lai từ Trung Quốc - đang đổ bộ chợ Việt. Loại tôm này được xem là 'thủy quái' đáng sợ với ngành nông nghiệp. Nhiều nước đã hối hận, trả giá đắt khi đưa con tôm này về nuôi.

Sinh vật ngoại lai từ Trung Quốc đổ bộ chợ Việt, bán giá cao vẫn đắt hàng

Là sinh vật ngoại lai đe dọa tới ngành nông nghiệp, song những ngày này, tôm hùm đất Trung Quốc lại đổ bộ chợ Việt. Đáng chú ý, giá loại tôm hùm này khá đắt nhưng vẫn đông khách mua ăn.

Vinamilk công bố báo cáo phát triển bền vững chủ đề ‘Net Zero 2050’

Báo cáo phát triển bền vững của Vinamilk - doanh nghiệp được đánh giá cao về các thực hành ESG, luôn được các nhà đầu tư, cộng đồng quan tâm, nghiên cứu. Báo cáo năm 2023 vừa được Vinamilk công bố có chủ đề “Để tâm thay đổi - Net Zero 2050”.

Vấn nạn kiếm tiền từ livestream 'bẩn'

Nhiều người sẵn sàng livestream đưa các nội dung “bẩn” lên các nền tảng mạng xã hội, miễn là có nhiều lượt xem nhằm thu lợi bất chính.

Đưa sản phẩm sữa Việt Nam vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu

Nhiều nhà mua hàng, chuỗi phân phối quốc tế lớn đã kết nối với Vinamilk cho nhu cầu về sản phẩm sữa, thức uống dinh dưỡng tại Triển lãm kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2024 vừa qua.

Giảm nhập từ Thái Lan, Trung Quốc 'bạo chi' mua sầu riêng Việt Nam

Thái Lan là nhà cung ứng sầu riêng lớn nhất cho thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đang giảm nhập hàng Thái, nhưng lại tăng chi cho sầu riêng từ Việt Nam để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Sức hút của Vinamilk tại triển lãm quốc tế ngành sữa Vietnam Dairy 2024

Tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành sữa và sản phẩm sữa 2024 (Vietnam Dairy 2024), Vinamilk gây ấn tượng khi mang đến không gian đa chiều - trải nghiệm đa giác quan; đồng thời truyền cảm hứng về hành trình Net Zero với nhiều điểm nhấn nổi bật.

Đu hot trend kẹp tóc hoa sứ, bánh đồng xu Hàn... kẻ khóc, người cười

Nắm bắt nhanh, chớp cơ hội kinh doanh các sản phẩm ‘hot’, đánh đúng tâm lý của một bộ phận người dùng nên nhiều người bán hàng ‘đắt như tôm tươi’, lãi đậm trong thời gian ngắn. Song những trào lưu đó cũng rất nhanh tàn.

Agribank hỗ trợ khách hàng tiếp cận vốn sản xuất kinh doanh

Thời gian qua, Agribank đã chủ động, linh hoạt cung ứng vốn tín dụng cho nền kinh tế và phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, sẵn sàng và chủ động làm việc trực tiếp với khách hàng, cùng tìm cách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn.