GS.TS Nguyễn Bá Đức: Ghép tế bào gốc không chữa được ung thư

Tại Mỹ, đã áp dụng nghiên cứu và thử nghiệm 20 năm nhưng đến nay vẫn tiếp tục phải nghiên cứu mà chưa đưa vào thường quy.  

Theo đó, ghép tế bào gốc không phải để chữa ung thư mà chỉ để khắc phục các tác dụng phụ của hóa chất.

Điều trị ung thư vẫn phải dựa trên 3 phương pháp kinh điển 

GS. TS Nguyễn Bá Đức – nguyên GĐ Bệnh viện K, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam

GS. TS Nguyễn Bá Đức khẳng định, cho đến nay nền y học thế giới và VN chữa ung thư vẫn phải dựa vào những  phương pháp kinh điển gồm: phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. 

Đối với phương pháp phẫu thuật, được chỉ định với những loại ung thư cần phải mổ đặc biệt các khối u thể đặc. Đây được xem là phương pháp chính điều trị nhiều loại ung thư như vú, phổi, ung thư cổ tử cung... Nếu người bệnh được phát hiện phẫu thuật sớm thì khả năng chữa khỏi hoàn toàn rất lớn. Đã từng có bệnh nhân ung thư vú sống sót sau 40 năm phẫu thuật. 

Ở phương pháp xạ trị (dùng tia phóng xạ) hiện nay chúng ta thường dùng máy gia tốc chiếu vào vùng có tế bào ung thư, để diệt tế bào ung thư. Lý giải phương pháp này, GS Đức cho rằng, có những loại ung thư không thể phẫu thuật được (ung thư máu, ung thư vòm họng), các khối u ở vị trí đặc biệt nếu mổ đôi khi gây tổn thương cơ quan lành xung quanh hoặc khối u tương đối lan rộng mà bác sĩ không biết ranh giới đến đâu mà lấy ra hết. Lúc này, phương pháp xạ trị được áp dụng để chiếu tia vùng rộng hơn để diệt nốt những tế bào ung thư còn sót lại sau khi mổ. 

GS Đức cho biết phương pháp kinh điển thứ 3 là hóa chất - hóa trị. Cũng giống như phương pháp thứ 2, khi người bệnh đã dùng xạ trị (đôi khi cả phẫu thuật rồi) nhưng tế bào ung thư vẫn lan rộng khắp cơ thể, không thể biết tế bào ung thư ẩn nấp ở những đâu (hay còn gọi là di căn) thì người bệnh buộc phải được chỉ định dùng hóa chất tiêm vào cơ thể chạy khắp theo hệ thống tuần hoàn. 

“Có những bệnh nhân chỉ cần phẫu thuật mà không cần dùng đến phóng xạ hóa chất nếu khối u được phát hiện ở giai đoạn sớm, nhỏ và chưa di căn, nhưng trên thực tế bệnh nhân thường đa dạng với nhiều mức độ, giai đoạn bệnh khác nhau nên trong điều trị ung thư thường phải phối hợp nhiều phương pháp” – GS Đức nhấn mạnh. 

Ghép tế bào gốc không chữa ung thư

GS Đức phân tích thêm: Điều trị hóa chất là con dao hai lưỡi, vừa diệt tế bào ung thư nhưng cũng làm tổn thương tế bào lành, đặc biệt tế bào tạo máu trong tủy xương. Đây là tế bào rất non, chưa trưởng thành biệt hóa để làm các chức năng theo sự phân công của cơ thể, quá trình sinh sôi rất nhanh nhưng lại yếu ớt hơn. Điều này khiến cho bệnh nhân sau khi điều trị hóa chất đôi khi dẫn đến suy tủy. Mà tình trạng suy tủy nặng có thể khiến bệnh nhân tử vong. 

Vậy làm thế nào để khắc phục tình trạng này? Đây chính là căn nguyên để các nhà khoa học tìm ra phương pháp ghép tế bào gốc tạo máu - có thể lấy từ bản thân người bệnh (ghép tế bào gốc tự thân) hoặc lấy từ người khác với nhiều  mục đích cho nhiều loại bệnh khác nhau.

GS Đức cho biết, đây không phải phương pháp mới. Tại Mỹ, đã áp dụng nghiên cứu và thử nghiệm 20 năm nay nhưng đến nay vẫn là phương pháp tiếp tục phải nghiên cứu chứ chưa đưa vào thường quy. 

Ghép tế bào gốc không phải để chữa ung thư mà phương pháp này chỉ để khắc phục các tác dụng phụ của hóa chất. Đó là khi bệnh nhân được điều trị hóa chất liều cao sẽ dẫn đến suy tủy. 

Lúc này bệnh nhân sẽ được truyền trở lại tế bào gốc tạo máu nhằm phục hồi sinh sản hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu chống suy tủy. Bản thân việc làm đó là đưa bệnh nhân gần chết rồi cố gắng cứu trở lại. Đây là phương pháp rất nguy hiểm, chi phí cho phương pháp này cũng rất tốn kém.

“Không có chuyện ai điều trị bằng tế bào gốc cũng khỏi hẳn bệnh ung thư. Bởi việc tái phát tế bào ung thư nhiều khi bản thân bác sĩ điều trị cũng không thể biết được đã diệt đến tế bào ung thư cuối cùng hay chưa?

Bệnh ung thư ai đã bị thì gắn với người đó suốt đời, xem có tái phát, di căn trở lại hay không. Điều này hoàn toàn khác với bệnh viêm phổi, đau ruột thừa cắt xong là xong. Bệnh càng ở giai đoạn sớm, điều trị sớm thì khả năng khỏi hẳn càng cao (không tái phát, không di căn) nhưng nếu muộn tỷ lệ di căn, tái phát rất lớn” – GS Đức nhấn mạnh. 

GS Đức khuyến cáo, người bệnh không nên hiểu nhầm tế bào gốc tác động vào tế bào ung thư mà chỉ nên coi đây là biện pháp giúp phục hồi cơ thể, phục hồi dòng máu, tủy xương. 

Thay vào đó, vẫn cần phải dựa trên 3 phương pháp kinh điển kết hợp với chế độ dinh dưỡng và liệu pháp tinh thần. Điều quan trọng hơn cả, đó là cần giữ thói quen khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/ lần để phát hiện sớm những bất thường sức khỏe trong đó có căn bệnh ung thư.