Kĩ năng “xử gọn” bài nghị luận xã hội, nghị luận văn học trong đề thi Văn vào lớp 10

Phải có dẫn chứng thực tế khi làm bài văn nghị luận xã hội, nắm chắc các tác phẩm nghị luận văn học và phân biệt được các dạng đề... là một số lưu ý quan trọng giúp các em làm tốt đề thi vào lớp 10 môn Văn.

Cô Văn Trịnh Quỳnh An, giáo viên môn Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI đưa ra một số lưu ý kĩ năng giúp học sinh dễ dàng chinh phục được các dạng bài nghị luận xã hội, nghị luận văn học trong đề thi vào lớp 10 môn Văn.

Kĩ năng “xử gọn” bài nghị luận xã hội, nghị luận văn học trong đề thi Văn vào lớp 10
Ảnh minh họa

Nghị luận xã hội: Chỉ rõ vấn đề cần nghị luận

Trong đề thi Văn vào lớp 10 ở phần Nghị luận xã hội, đề bài thường yêu cầu học sinh chọn 1 trong 3 quan điểm. Do đó, ngay ở phần mở bài, các em phải chỉ rõ vấn đề nghị luận để người chấm bài dễ dàng biết được vấn đề mà các em lựa chọn. Sau đó, học sinh sẽ dễ dàng triển khai ở phần thân bài hơn.

Nếu đảm bảo được hình thức của 1 bài văn nghị luận xã hội, học sinh đã được 0,25 điểm: Mở bài giới thiệu được vấn đề, thân bài triển khai vấn đề, kết bài phải khẳng định lại được vấn đề.

Một trong những phương pháp để học sinh có thể làm được bài tốt hơn, đó là hãy chia đoạn ở phần thân bài. Phần thân bài sẽ triển khai các ý bao gồm: giải thích, bàn luận, mở rộng, nêu bài học. Mỗi phần này các em hãy chia ra 1 đoạn để ý của mình được rõ ràng và sáng sủa hơn. Những bài văn trình bày rõ ràng, sáng ý luôn chiếm được nhiều cảm tình của người chấm điểm.

Yêu cầu quan trọng khi làm bài nghị luận xã hội là phải có dẫn chứng thực tế. Học sinh có thể lấy dẫn chứng từ những trường hợp là con người, hoạt động, tổ chức, phong trào cụ thể hoặc dùng lập luận của mình để tạo ra một dẫn chứng. Tuy nhiên, các em thường mắc phải lỗi, đó là lấy dẫn chứng không đúng cho yêu cầu cần nghị luận, hoặc lấy những dẫn chứng không tiêu biểu. 

 

Nghị luận văn học: Phân biệt dạng đề liên hệ và thể hiện cảm nhận 

Trong bài thi Văn vào lớp 10 ở phần nghị luận văn học, học sinh cần nắm chắc tác phẩm. Đề thi sẽ không yêu cầu các em phải phân tích quá sâu sắc hay thể hiện những kiến giải của bản thân. Yêu cầu đơn giản là cần biết viết 1 bài văn nghị luận về tác phẩm văn học (đoạn văn, đoạn thơ, nhân vật). Đây là kiểu bài đơn giản, tuy nhiên học sinh phải nắm được cách làm cơ bản: mở bài giới thiệu vấn đề, thân bài triển khai vấn đề, kết luận tổng kết vấn đề. Khi triển khai vấn đề, hãy nhớ phải luôn bám sát đề.

Bên cạnh đó, học sinh cũng cần phải phân biệt dạng đề liên hệ hoặc dạng đề thể hiện cảm nhận về 2 tác phẩm. Với dạng đề liên hệ, học sinh thường mắc phải lỗi sai là phân tích luôn cả tác phẩm liên hệ. Đây là thao tác dư thừa. Khi liên hệ, các em chỉ cần tìm ra được điểm tương đồng với văn bản có sẵn. Còn ở dạng đề thể hiện cảm nhận về 2 tác phẩm, các em phải phân tích cả 2 tác phẩm thông qua việc làm rõ các yếu tố nghệ thuật.

VD: Dạng đề liên hệ thực tế ở đề thi năm 2019: “Cảm nhận của em về tình cảm mà người cha dành cho con trong tác phẩm Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Từ đó liên hệ với thực tế cuộc sống hoặc với một tác phẩm khác cũng viết về đề tài gia đình để thấy được sức mạnh của tình cảm gia đình”.

Học sinh hãy chú ý cụm từ “để thấy được sức mạnh gia đình”. Như vậy, chỉ cần qua tác phẩm mà các em liên hệ để thấy được sức mạnh của tình cảm gia đình. Chẳng hạn, học sinh có thể liên hệ tác phẩm Bếp lửa, vì bài thơ này cũng có chủ đề về gia đình (tình bà cháu). Theo đó, cần phân tích được tình bà cháu thiêng liêng đã soi bước cháu trong cuộc đời, thắp lên trong cháu những ngọn lửa yêu quê hương, yêu đất nước... Đó chính là sức mạnh của tình cảm gia đình.

Dạng đề thể hiện cảm nhận, ví dụ: Cảm nhận về ước muốn của 2 nhà thơ Thanh Hải và Viễn Phương qua 2 đoạn thơ sau: “Ta làm con chim hót/ Ta làm một cành hoa/ Ta nhập vào hòa ca/ Một nốt trầm xao xuyến” (Thanh Hải) và “Mai về miền Nam thương trào nước mắt/ Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác/ Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây/ Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này” (Viễn Phương). Với dạng đề này, học sinh cần chỉ ra được ước muốn của nhà thơ Thanh Hải và nhà thơ Viễn Phương thông qua việc làm rõ các yếu tố nghệ thuật trong đoạn thơ, đoạn văn mà các em được yêu cầu. 

Hoàng Thanh (ghi)

 
List comment
 
 
Nữ đảng viên sinh viên tự tin tỏa sáng ở ngôi trường toàn nam
icon

Xin giới thiệu chia sẻ của bạn Thùy Linh, sinh viên Khóa 62 Khoa Kinh tế và Quản lý Xây dựng - Trường đại học Xây dựng.

 
 
Tránh mất điểm 'oan' khi làm bài thi tốt nghiệp THPT 2020 môn Sinh học
icon

Mặc dù phần lý thuyết trong đề thi môn Sinh học kỳ thi tốt nghiệp THPT thường khá dễ nhưng lại là phần thí sinh mất điểm 'oan' nhiều nhất, nguyên nhân là do sự chủ quan và tâm lý của thí sinh.

 
 
Chính thức đáp án đề thi Toán, Văn, Anh vào lớp 10 Hà Nội
icon

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa công bố đáp án chính thức các môn thi Ngữ văn, Toán, tiếng Anh vào lớp 10 năm 2020.

 
 
Miễn phí khóa học cách sử dụng Internet an toàn cho học sinh
icon

Sáng nay 22/7, tại Hà Nội, Hệ thống Giáo dục HOCMAI đã kết hợp với Facebook Việt Nam chính thức triển khai thí điểm khóa học trực tuyến “Tư duy thời đại số” với các nội dung bảo vệ danh tính trực tuyến và kỹ năng xác thực thông tin.

 
 
Đáp án đề thi THPT quốc gia 2018, 2019 môn Toán
icon

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 đang tới gần, các thí sinh nên xem lại đáp án đề thi THPT quốc gia 2018, 2019 môn Toán để ôn luyện tốt nhất. 

 
 
Nếu trượt lớp 10 công lập, cuộc đời vẫn nở hoa
icon

Không đậu tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập là điều không có học sinh nào mong muốn nhưng đã thi thì có đỗ, có trượt, chúng ta cần chấp nhận để tìm một hướng đi khác.

 
Du học sinh THPT muốn về nước học được không?
icon

Vừa qua, Bộ GD&ĐT đã có công văn đề nghị các trường đại học tiếp nhận du học sinh Việt Nam và sinh viên quốc tế ảnh hưởng tiến độ học tập do COVID-19. Vậy những du học sinh bậc THPT muốn về Việt Nam học tiếp có được không?

 
Theo dõi điểm thi, điểm chuẩn vào lớp 10 của 63 tỉnh thành
icon

Sau kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2020-2021, thời gian 63 tỉnh thành công bố điểm thi, điểm chuẩn vào lớp 10 THPT dự kiến như sau:

 
Đà Nẵng: Tăng cường gắn kết nhà trường và doanh nghiệp trong lĩnh vực CNTT
icon

Do chưa có sự gắn kết nên doanh nghiệp khát nhân lực trong khi nhiều sản phẩm, đề tài của cán bộ, sinh viên chỉ dừng lại ở nghiên cứu, không thể thương mại hoá.

 
Biết điểm thi vào lớp 10, thí sinh Hà Nội bắt buộc phải làm ngay việc này
icon

Theo thông tin từ Sở GD&ĐT Hà Nội, đầu tháng 8/2020 sẽ công bố kết quả thi, sau đó mới công bố điểm chuẩn vào lớp 10 các trường công lập.