Báo cáo giao dịch đáng ngờ về rửa tiền: Ngân hàng có tuân thủ chặt?

Theo quy định của Khoản 1, Điều 7, Thông tư 31/2014/TT-NHNN ngày 11/11/2014 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 35/2013/TT-NHNN ngày 31/12/2013 hướng dẫn thực hiện một số quy định về phòng, chống rửa tiền, các tổ chức tài chính được phép thực hiện dịch vụ thanh toán trong nước, quốc tế phải báo cáo Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) từng giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước có mức giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên hoặc ngoại tệ có giá trị tương đương và giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế ra, vào Việt Nam có mức giá trị từ 1.000 đô la Mỹ trở lên hoặc bằng ngoại tệ khác có giá trị tương đương.

Các giao dịch chuyển tiền điện tử không phải báo cáo gồm: giao dịch chuyển tiền từ giao dịch sử dụng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng hoặc thẻ trả trước để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ; giao dịch chuyển tiền và thanh toán giữa các tổ chức tài chính.

Thông tư có hiệu lực kể từ ngày 26/12/2014. Cũng theo Thông tư, các tổ chức tín dụng phải có trách nhiệm báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Cục Phòng, chống rửa tiền.

Nhiều ngân hàng sẵn sàng nhận tiền mà đôi khi không quá chú trọng đến vấn đề nguồn tiền đó có từ đâu Ảnh: minh họa

Tuy nhiên, một số ý kiến tỏ ra nghi ngại về việc có thể có ngân hàng thương mại  vì muốn giữ chân khách hàng nên không báo cáo giao dịch đáng ngờ. Trước luồng ý kiến này, TS. Cao Sỹ Kiêm, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ Quốc gia, cho rằng việc này có thể có, nhưng nếu ngân hàng nghĩ đến lợi ích lâu dài sẽ không chấp nhận việc làm đó.

“Nếu chỉ vì lợi nhuận trước mắt mà người ta bỏ qua rủi ro lớn hơn có thể gây họa cho chính ngân hàng và cho cả nền kinh tế thì chắc là không có ngân hàng nào muốn. Cũng có thể có những cán bộ ngân hàng chỉ chú ý đến quyền lợi cá nhân nên bất chấp bỏ qua đạo đức nghề nghiệp và lợi ích của ngân hàng”, TS. Cao Sỹ Kiêm nói.

Để ngăn chặn điều này, TS. Cao Sỹ Kiêm cho rằng các ngân hàng cần kiểm tra, xử lý thường xuyên, đặc biệt phải có những vụ việc và kinh nghiệm điển hình, vừa phát huy những yếu tố tích cực vừa ngăn chặn các hành vi rửa tiền ngay từ khi mới manh nha.

Với đặc thù giao dịch tài chính của Việt Nam là giao dịch tiền mặt, nên hoạt động rửa tiền ở Việt Nam không chỉ tiến hành qua ngân hàng mà còn có thể thông qua nhiều các kênh khác như chứng khoán, bất động sản, kinh doanh bảo hiểm, đầu tư vào các dự án, hợp đồng kinh tế “ma”,… với nhiều chiêu thức rất khó phát hiện.

Tuy nhiên, theo chia sẻ của bà Nguyễn Mai Phương, Luật sư thành viên Công TNHH Luật Zico (Việt Nam), khi cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gia tăng giữa các ngân hàng khiến cho nhiều ngân hàng sẵn sàng nhận tiền mà đôi khi không quá chú trọng đến vấn đề nguồn tiền đó có từ đâu.

“Hoạt động rửa tiền ở Việt Nam hiện nay phổ biến hơn cả là trong lĩnh vực ngân hàng, với loại tội phạm thực hiện hành vi tuồn tiền “bẩn” từ nước ngoài về để hợp pháp hóa, chuyển thành tiền “sạch”, bà Nguyễn Mai Phương nói.

Theo ông Christopher Batt - Cố vấn khu vực Mekong về Phòng chống Rửa tiền và Tài trợ Khủng bố (Cơ quan Phòng Chống Ma túy và Tội phạm của Liên Hợp Quốc - UNODC), hầu hết các ngân hàng nước ngoài đều có các cơ chế chống rửa tiền rất chặt chẽ, trong đó bao gồm thẩm định chi tiết về khách hàng và luôn tuân thủ chặt chẽ việc báo cáo về các giao dịch đáng ngờ. Đây chính là một thành phần thiết yếu của cơ chế chống rửa tiền của một quốc gia.