6 tồn tại, hạn chế trong xây dựng nông thôn mới

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã vượt mức chỉ tiêu 5 năm của Quốc hội, Chính phủ giao; đưa Chương trình trở thành một trong những Chương trình đầu tư công có hiệu quả nhất từ trước tới nay.

Bên cạnh những kết quả đạt được Bộ cũng chỉ ra 6 tồn tại, hạn chế trong xây dựng nông thôn mới.

Thứ nhất, các xã đã tập trung cao phát triển cơ sở hạ tầng, nhất là làm đường giao thông nhưng các nội dung về phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường chưa được quan tâm đúng mức.

Thứ hai, cơ chế đầu tư đã được đơn giản hóa tuy nhiên nhìn chung vẫn còn phức tạp,chưa thực sự thuận lợi để người dân có thể trực tiếp tham gia. 

Nhiều địa phương chưa thực hiện đúng theo quy trình lập kế hoạch có sự tham gia của cộng đồng dẫn đến các công trình đầu tư không đáp ứng được mong muốn của người dân, hiệu quả thấp. Việc đào tạo, tập huấn và tuyên truyền thực hiện các chính sách mới còn hạn chế nên nhiều nơi còn hiểu sai, lúng túng và áp dụng không đúng.

Thứ ba, nguồn lực cho 10 năm thực hiện Chương trình đã được quan tâm nhưng phân bố không đều,tập trung vào những năm cuối (2019, 2020) tạo sức ép giải ngân lớn. 

Việc giao vốn ngân sách trung ương hỗ trợ cho tỉnh đã được giao theo kế hoạch trung hạn 5 năm, tuy nhiên nhiều địa phương không giao trung hạn cho các xã, huyện làm giảm tính chủ động của chủ đầu tư (cấp xã, huyện). Chưa có giải pháp đột phá, đặc thù về quản lý ngân sách nhà nước.

Thứ tư, doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thônđược xác định là là “trụ cột”, là “đầu tàu” trong việc thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh và phát triển thương hiệu nông sản Việt Nam góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng nông thôn mới bền vững. Tuy nhiên hiệu quả thực hiện chính sách còn rất hạn chế, số doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp hiện chỉ chiếm 8% tổng số doanh nghiệp trên cả nước, trong đó số doanh nghiệp nông lâm, thủy sản chiếm 1%.

Thứ năm, có sự chênh lệch lớn về kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới giữa các vùng, nhiều vùng đã hoàn thành các hạ tầng cơ bản và tỷ lệ số xã hoàn thành cao như vùng Đồng bằng sông Hồng (83,37%), Đông Nam Bộ (69,89%) trong đó nhiều vùng hạ tầng còn rất yếu kém, mức độ các xã đạt chuẩn rất thấp so với trung bình chung cả nước, đặc biệt là các vùng dân tộc, miền núi:  miền núi phía Bắc (26,45%), Tây Nguyên (37,73%),

Vàcuối cùng, một số địa phương có biểu hiện chạy theo thành tích,huy động quá sức dân, không tuân thủ nghiêm các quy định về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản dẫn đến nợ đọng, gây bức xúc trong xã hội. 

“Phát huy kết quả đã đạt được,với vai trò là cơ quan tham mưu tổng hợp về kế hoạch và đầu tư, trong đó có Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới, giai đoạn tới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng toàn ngành cam kết sẽ kiên định con đường đổi mới, nỗ lực hơn nữa, tham mưu những cơ chế chính sách đột phá về cải thiện môi trường đầu tư, cơ chế huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn lực; để xây dựng nông thôn mới không chỉ là một chương trình đầu tư công đơn thuần mà phải trở thành một cuộc vận động sâu rộng, thường xuyên với chủ thể thực hiện là người dân, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, một xã hội nông thôn thịnh vượng, giàu bản sắc văn hóa dân tộc”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cam kết.