Thuốc giả tuồn vào nhà thuốc bệnh viện, công ty phân phối

Trao đổi với PV báo điện tử Infonet, ông Nguyễn Văn Viên, đại diện Cục Quản lý Dược ( Bộ Y tế) cho biết, hiện nay việc phát hiện thuốc giả vô vùng khó khăn do tình trạng mua bán lòng vòng, mua bán thuốc không rõ nguồn gốc, không hóa đơn đang diễn biến phức tạp.

Theo thống kê của Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương và báo cáo từ các Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc địa phương vừa công bố, số lượng thuốc giả đã phát hiện trong năm 2011 là 31 mẫu, trong đó có 11 thuốc tân dược và 20 thuốc đông dược, bao gồm cả thuốc nhập khẩu và sản xuất trong nước, chiếm tỷ lệ 0,09% mẫu lấy để kiểm tra chất lượng.

Số liệu này chưa bao gồm các mẫu thuốc giả mạo do Công an, Quản lý thị trường phát hiện. Cũng trong năm 2011, trong số 48.261 mẫu thuốc đã được tiến hành kiểm nghiệm có tới 940 mẫu không đạt tiêu chuẩn chất lượng. Với hàng trăm nghìn mẫu thuốc đang lưu hành trên thị trường thì vài trăm mẫu thuốc giả được phát hiện mỗi năm như thống kê trên rõ ràng chẳng thấm vào đâu.

Thuốc chữa bệnh giả bị cơ quan chức năng phát hiện nhiều tại các nhà thuốc

Còn tại TP Hồ Chí Minh qua kiểm nghiệm năm 2010, có 134 mẫu thuốc giả trên tổng số 813 mẫu được xét nghiệm (chiếm 16,48%). Năm 2011, tỷ lệ này giảm xuống xong vẫn chiếm tỷ lệ đến 12% với khoảng 85/ 712 mẫu được kiểm nghiệm là thuốc giả. Còn năm 2012, tính đến hết tháng 9, Viện này cũng đã phát hiện 71 mẫu thuốc giả trên 571 mẫu xét nghiệm (chiếm 12,61%)… Tính chung trên thế giới, hiện thuốc giả đang chiếm tới 10% thị trường dược phẩm, doanh thu từ thuốc giả lên đến 45 tỷ euro/năm.

Qua công tác kiểm nghiệm và theo dõi, thuốc giả chiếm tỷ lệ cao nhất tại thị trường nước ta vẫn là đông dược và dược liệu, sau đó đến thuốc tân dược nhập khẩu, cuối cùng là tân dược sản xuất trong nước.

Đại diện Cục quản lý Dược cho biết, theo các nghiên cứu, thuốc giả tại các nước phát triển thường là các thuốc đắt tiền như hormone (cường dương), steroide (chống viêm), kháng histamine (chống dị ứng). Còn ở các nước đang phát triển thì thuốc giả gặp nhiều nhất là các thuốc được sử dụng nhiều như thuốc chống sốt rét, thuốc kháng lao, chống HIV...

Tình trạng thuốc giả trên thế giới cũng như ở nước ta đang gia tăng nhanh chóng, diễn biến ngày càng phức tạp. Số lượng thuốc giả không chỉ được phát hiện nhiều hơn tại các nhà thuốc tư nhân, dược liệu nhỏ lẻ mà đã thâm nhập vào các chuỗi cung ứng hợp pháp như công ty, bệnh viện…

Cùng đó, phương pháp lấy mẫu để kiểm tra chất lượng thuốc cũng còn chưa hiệu quả. Một số chủ nhà thuốc dù có phát hiện ra thuốc giả cũng không thông báo cho cơ quan quản lý vì sợ ảnh hưởng đến uy tín của nhà thuốc mình. Đặc biệt, các biện pháp xử phạt khi phát hiện thuốc giả vẫn còn nhẹ, chưa nghiêm. 

PGS Nguyễn Đăng Hòa, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Dược Hà Nội cho biết, thuốc giả không chỉ bao gồm các sản phẩm nhái hoặc kém chất lượng mà còn có thể bao gồm cả các yếu tố thành phần quá mạnh hoặc quá yếu, thiếu các thành phần chính, được sản xuất từ các thành phần nguy hiểm, nhiễm chất lạ hoặc chất độc, được sản xuất trong điều kiện mất vệ sinh hoặc không vô khuẩn, được dán nhãn, cất giữ hay bảo quản không đúng cách, quá hạn sử dụng…

Dù có nhiều dạng khác nhau song hậu quả chung mà thuốc giả mang lại rất nghiêm trọng, nhẹ thì làm thất bại trong điều trị, nặng hơn làm tăng độc tính của bệnh, tăng kháng thuốc, thậm chí tử vong. Ông Hòa nhấn mạnh, nếu tác dụng phụ của thuốc thật nằm trong khoảng 1/10.000 đến 1/100.000 thì thuốc giả lên đến 1/10 trường hợp.