Độc đáo nhà trình tường của người Mông: Hè như điều hòa, Đông như lò sưởi

Nói đến văn hóa của người Mông ở huyện biên giới Mường Lát (Thanh Hóa), không thể không nhắc đến nhà trình tường (nhà làm bằng đất) truyền thống của họ.

Nhà trình tường của người Mông được làm bằng đất

Người Mông thường sống ở những khu vực núi cao, lưng chừng đồi. Do khí hậu khắc nghiệt nên kiến trúc nhà ở của người dân nơi đây cũng phải phù hợp và thích nghi với điều kiện khí hậu, trong đó có nhà trình tường.

Ở bản Pom Khuông, xã Tam Chung, huyện Mường Lát có hàng chục ngôi nhà trình tường như vậy

Tại bản Pom Khuông, xã Tam Chung, huyện biên giới Mường Lát (Thanh Hóa) hàng chục ngôi nhà trình tường (nhà làm bằng đất) được người Mông nơi đây dựng lên kiên cố ở triền đồi bên cạnh dòng sông Mã hùng vĩ.

Để hoàn thành được ngôi nhà trình tường thì mất rất nhiều thời gian

Theo tìm hiểu, để làm nên những ngôi nhà trình tường, người Mông nơi đây phải chọn một loại đất đỏ có độ kết dính cao, đất được lựa chọn phải loại bỏ hết cỏ, rễ cây, đá to... sau đó trộn với nước cho ướt, dùng 2 tấm ván ghép thành khuôn, đổ đất vào ép thành những bức tường và dùng những chiếc vồ nện chặt đất xuống.

Trong khi ép tường, cứ khoảng 50cm người Mông lại cho 2 khúc tre, hoặc luồng vào ngang để giữ giữa các đoạn tường. Những bức tường ở ngôi nhà trình tường có chiều rộng khoảng 50-80cm; phần lớn các ngôi nhà này đều không có cửa sổ mà chỉ có cửa chính.

Những bức tường của nhà có chiều rộng 50-80cm

Một ngôi nhà trình tường của người Mông được làm hết sức công phu, qua nhiều công đoạn. Những ngôi nhà lớn thì 5-7 người phải làm trong vài tháng mới có thể hoàn thành.

Trước đây, nhà trình tường của người Mông được làm bằng đất có màu xám đen, màu đỏ gạch và mái nhà được lợp bằng ngói hoặc gỗ. Nhưng ngày nay, những ngôi nhà trình tường được lợp chủ yếu bằng tấm bờ rô xi măng và tôn.

Đây là những ngôi nhà truyền thống của người Mông từ xa xưa

Để ngôi nhà nhìn đẹp hơn, sau khi hoàn chỉnh, nhà xây xong một thời gian rồi họ trát lại bằng một lớp mỏng là hồ xi măng bên ngoài và nền nhà được lát gạch hoa.

Nhà trình tường của người Mông có ưu điểm là về mùa hè ở thì mát lạnh, giống như bật điều hòa, nhưng vào mùa đông ngôi nhà lại rất ấm áp và có thể chống được thú dữ.