Xây nhà lầu, tậu xe hơi nhờ... chuột

Giàu lên nhờ chợ chuột

Nguyễn Thế Mẫn, năm nay mới 22 tuổi nhưng đã là tay săn chuột nổi tiếng ở Cổ Dũng. Mẫn bảo, ở vùng đất này, cả làng ai cũng rành món thịt chuột, ngay bản thân Mẫn, từ nhỏ cậu đã quen với mùi vị từ các món ăn từ chuột.

Chuẩn bị công đoạn thui chuột

Những người luống tuổi ở Cổ Dũng (Kim Thành) hôm nay cũng không còn nhớ nghề săn, bắt chuột được hình thành từ bao giờ. Chỉ biết nghề săn bắt chuột từ lâu đã trở thành "nghề kiếm cơm" của nhiều người dân trong xã. Ban đầu, người dân săn, bắt chuột chỉ với mục đích bảo vệ mùa màng. Sau đó, nhờ biết cách chế biến, thịt chuột đã trở thành món ăn phổ biến và ưa thích của nhiều người.

Người dân Cổ Dũng bán chuột cách đây gần 20 năm. Thời gian đầu, chợ chỉ có vài gia đình bắt được nhiều chuột đem bán, sau đó đông dần. Gọi là “chợ chuột” nhưng thực ra chỉ có một nhóm người bán chuột thành một dãy tại chợ của xã. Chợ bắt đầu họp từ 3-4 giờ chiều và kết thúc khi trời sẩm tối. Chợ họp đông nhất từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch. Thời điểm này cũng là lúc bắt được nhiều chuột.

Tính sơ sơ ở Cổ Dũng bây giờ cũng có hàng trăm gia đình làm nghề săn chuột. Người dân trong xã chủ yếu bằng nghề nông và một số nghề phụ khác, thế nhưng cứ đến mùa chuột (từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch) hàng năm cả làng lại tay nải, cuốc thuổng ra đồng săn chuột.

Nghề săn chuột, khiến nhiều gia đình ở đây trở lên khá giả. Theo Mẫn, hiện nay trung bình một kg chuột thành phẩm (đã được vặt lông và thui) có giá 130 đến 140 ngàn đồng/kg. Người bắt có kinh nghiệm một ngày có thể bắt tới 10 đến 15 kg.

Chẳng thế mà ở Cổ Dũng mới có chuyện, bán chuột mua được xe tải. Đó là gia đình ông Nguyễn Quang Thi, sống tại Đội 1 Thôn Bắc, xã Cổ Dũng. Ông này có tài săn chuột nổi tiếng ở Cổ Dũng.

Người ta bảo rằng, chỉ cần chạy xe máy tà tà qua những cánh đồng, nhìn vết chân chuột chạy, ông này có thể biết được, số lượng chuột ở đó ra sao. Nghề săn chuột giúp, gia đình ông mấy năm nay trở lên khá giả.

Hơn một năm trước, tích cóp được một khoản tiền, ông Thi tính bỏ nghề chuột, nghề nông tậu xe tải chạy chuyến đường dài. Nhưng chạy được mấy tháng, đường xá không quen, va chạm bến bãi phức tạp, ông Thi lại bán xe quay về với nghề truyền thống có một không hai của làng. Bây giờ cậu con trai ông Nguyễn Quang Mạnh cũng theo nghề của bố.

Quạt lửa thui chuột cũng cần có kỹ năng

Không chỉ trường hợp nhà ông Thi giàu về nghề bắt chuột, nhà ông Hoành, đội 6 thôn Đông, cũng được coi là gia đình phất lên nhờ nghề săn chuột. Chẳng là mấy năm về trước. Nhà ông nghèo, - nghèo rớt mùng tơi, nhưng kể từ khi cái món khoái khẩu được dân quanh vùng ưa chuộng đổ xô về Cổ Dũng mua hàng, ông lập tức nắm lấy "thời cơ".

Ông đốc thúc cả nhà, lớn bé tham gia đi săn chuột, vừa săn, vừa thu mua chế biến, sau vài năm, đến giờ, ông Hoành đã xây được một ngôi nhà 3 tầng vào loại khang trang nhất xóm.

Cổ Dũng có cả một chợ thịt chuột, chợ họp từ khoảng 3 giờ chiều đến 6 giờ chiều ngay trong làng. Mẫn bảo, thông thường sáng ngày ra các tay săn chuột đổ đi khắp chốn, từ cánh đồng Tứ Kỳ, Gia Lộc, Cẩm Giàng, Lai Cách đến Hải Phòng, Bắc Ninh người cổ dũng đều có mặt. Tới quá trưa họ trở về làng rồi tiến hành chế biến mang ra chợ bán.

Theo Mẫn, không giống các loại thực phẩm khác, thị chuột chỉ được tiêu thụ trong ngày, nếu để quá hôm sau sẽ không dùng được. Vậy mà ngày nào cũng thế, từ xưa đến nay ở chợ chuột Cổ Dũng chưa có nhà nào bị ế hàng.

Mấy năm nay không chỉ người dân trong làng tìm mua chuột mà khách thập phương từ các địa phương khác cũng đổ về Cổ Dũng để tìm món ăn …khoái khẩu này. Đôi khi khách hàng mua thịt chuột cũng là những khách qua đường ở Hà Nội, Hải Phòng hay Quảng Ninh nghe tiếng ngang qua Cổ Dũng mua thử vài cân.

Thành quả sau chuyến đi săn

Thợ "già" dễ thắng

Theo ông Nguyễn Quang Thi, cách bắt chuột đơn giản nhất là tìm hang chuột và phá hang, khi chuột thấy động chạy ra khỏi hang, người thợ chỉ cần nhanh tay là bắt được.Cách làm này thường dùng cho các thợ trẻ, ít kinh nghiệm.

Hun khói và đổ nước lại là cách hiệu quả nhất để bắt được chuột. Sau khi xác định được hang chính của chuột, thợ săn chuột sẽ tìm các hang phụ vít lại chỉ còn để một lỗ để đặt bẫy.

Khi hun khói ở cửa hang chính, chuột bị ngạt thở sẽ tìm cách chui ra các ngách. Sẵn thấy một lối thoát, các loại chuột to, chuột nhỏ đều chui vào đơm đã đặt sẵn. Nghe thì dễ, nhưng bắt tay vào không phải ai cũng làm được. Theo ông Thi, khi bắt được chuột rồi thì dùng đuôi của nó để kéo gãy răng chuột, phòng chuột cắn, hoặc cũng có thể dùng tay kéo ngang răng chuột sang một bên. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi người có kinh nghiệm mới có thể làm được.

Chỉ cần sơ xểnh ra, không tìm kỹ ngách của chuột, thấy động, cả ổ chuột có thể tuồn ra ngoài trốn mất. Hay trong kỹ thuật bắt, nếu không khéo người bắt rất dễ bị những con chuột cống đất to xù nặng tới cả ký cắn bập vào tay. Ở Cổ Dũng đã có nhiều tay săn chuột từng đau phát sốt khi bị chuột cắn. Đó còn chưa kể, những khi đào nhầm rắn.

Chuột đồng có thể chế biến thành nhiều món như thịt chuột hấp, chuột xào xả ớt, chuột luộc… nhưng ngon và dễ chế biến là món thịt chuột nấu giả cầy. Những miếng thịt chuột được chặt thành từng khúc nhỏ, ướp riềng, mẻ, mắm tôm. Miếng thịt chuột sau khi được chế biến săn chắc, béo ngậy tạo nên một hương vị hấp dẫn riêng.

Thịt chuột ở Cổ Dũng lâu rồi đã trở thành món ngon trong lễ cất nhà, lễ cưới hay đơn giản là bữa nhậu của đám thanh niên làng.

Hữu Thắng