Vì sao các món từ côn trùng ngon nhưng nguy hiểm?

Món ăn từ côn trùng rất nguy hiểm

Trước đó, ngày 3/4 một bệnh nhân nữ 58 tuổi bị sốc phản vệ độ 3 sau khi ăn trứng kiến. 

Theo người nhà của bệnh nhân thuật lại, khoảng 1 giờ trước khi vào viện, người bệnh có ăn trứng kiến, sau ăn có hiện tượng nổi mẩn đỏ toàn thân, đau bụng nhiều và nôn.  Tại đây, sau khi các bác sĩ thăm khám đã chẩn đoán người bệnh bị sốc phản vệ độ III. Xác định đây là trường hợp người bệnh rất nặng, ngay lập tức các bác sĩ tiến hành cấp cứu sốc phản vệ theo phác đồ: người bệnh được tiêm Adrenalin, sử dụng thuốc vận mạch, truyền dịch…

Các bác sĩ điều trị chia sẻ, với các trường hợp người bệnh nếu không được cấp cứu điều trị kịp thời, người bệnh sẽ có nguy cơ phù thanh quản, suy hô hấp và nguy cơ tử vong rất cao.

Ngày 10/5/2019, Khoa Cấp cứu của bệnh viện này đã tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân trú tại Phường Phương Nam - TP Uông Bí, nhập viện trong tình trạng nổi mẩn đỏ toàn thân, thở chậm, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt.

Theo lời kể của người nhà bệnh nhân, buổi tối trước khi vào viện người bệnh có uống rượu với ve sầu rang. Sau khi ăn khoảng 3 - 4 tiếng, thấy mẩn đỏ toàn thân, ngứa, mệt mỏi; cảm giác lạnh người, khó thở, đái ỉa không tự chủ. Gia đình đã vội đưa người bệnh đi cấp cứu. 

Sau khi tiến hành thăm khám các bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị sốc phản vệ độ III do ăn ve sầu. Bệnh nhân nhanh chóng được cấp cứu theo phác đồ sốc phản vệ.

Theo khuyến cáo của Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế, côn trùng là những động vật không xương sống, phân bố rộng rãi nhất trên trái đất với hơn 1 triệu loài đã được mô tả (chiếm hơn một nửa tổng số tất cả các loài sinh vật sống mà con người đã biết) ở gần như tất cả các môi trường sống.

 Ở nhiều nước trên thế giới, cũng như ở Việt Nam, việc sử dụng côn trùng làm thức ăn có từ lâu, khá phổ biến như cào cào, châu chấu, nhộng tằm, dế, ong, mối, nhộng ve sầu, sâu cây chít, sâu cây dâu, sâu cây sắn dây…. thậm chí còn được chế biến thành những món ăn đặc sản (bọ cạp chiên, châu chấu sốt sa tế, bọ xít rang lá chanh, trứng cà cuống phơi khô để làm bánh ngọt, dế chiên…). Tuy nhiên, việc sử dụng  côn trùng để chế biến thành thức ăn đã và đang xuất hiện nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng của người ăn.

Các dấu hiệu lâm sàng thường gặp trong các vụ ngộ độc do ăn côn trùng là: buồn nôn, nôn, run tay chân, một số trường hợp nặng nôn nhiều, co giật tay chân, chóng mặt, tăng tiết, cứng hàm, kích thích vật vã, khó thở, ý thức lo mơ, hôn mê, sẩn ngứa, ban dạng mảng toàn thân... và có thể tử vong. Biểu hiện lâm sàng với các triệu chứng nhiều hay ít, nhẹ hay nặng tùy theo độc tố trong côn trùng, tổng lượng đã ăn vào và cơ địa người ăn (người già, có uống rượu, phụ nữ có thai, trẻ em... thường bị nặng).

Nguyên nhân các vụ ngộ độc trên là do sử dụng côn trùng đã chết sinh ra độc tố; côn trùng bị nhiễm nấm độc; côn trùng chứa nhựa cây độc như cây Cọc rào, cây Cỏ lào, thầu dầu tía… (chứa nhóm Alcaloit, nhóm Glucozit…) hoặc các chất tiết có độc tố không bị phá hủy ở nhiệt độ chế biến; côn trùng có nhiều protein lạ gây ra dị ứng với những người có cơ địa mẫn cảm để chế biến thức ăn.

Việc thiếu hiểu biết, thiếu kiến thứ trong lựa chọn, sơ chế, chế biến côn trùng làm thức ăn, tâm lý chủ quan khi lựa chọn côn trùng lạ để “thử nghiệm” theo kinh nghiệm “đồn thổi” để chế biến (ăn tái, ăn sống, ngâm rượu…) và sử dụng các món ăn chế biến từ côn trùng, ấu trùng… đã và đang tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, gây ngộ độc và thậm chí gây ra tử vong cho người ăn. Hiện nay khi chưa có các nghiên cứu sâu, đầy đủ về côn trùng sử dụng trong chế biến thực phẩm, Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo:

1. Tuyệt đối không sử dụng các loại nhộng, ấu trùng, côn trùng lạ, đã bị chết hoặc có hình dạng, màu sắc khác lạ với tự nhiên để chế biến thành thức ăn.

2. Lựa chọn những loại nhộng, ấu trùng, côn trùng thông thường, phổ biến, còn tươi sống để chế biến thành thức ăn. Đặc biệt những người có cơ địa dị ứng cần thận trọng khi ăn, nếu nghi ngờ thì không ăn.

3. Trong trường hợp sau khi ăn mà có các biểu hiện, triệu chứng khác thường như mệt mỏi, choáng váng, buồn nôn, mẩn ngứa, đau bụng, rối loạn tiêu hóa… cần đến ngay các cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.