"Siết" nhập hộ khẩu, tăng thu phí vào nội thành Hà Nội

Báo cáo tại nghị trường ngày 26/10, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội Phan Trung Lý cho biết, điều 18 của dự thảo Luật quy định Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được quy định mức thu phí ở nội thành cao hơn, nhưng không quá 02 lần so với mức thu do Chính phủ và Bộ Tài chính quy định đối với một số khoản thu phí thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân thành phố trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật Quốc hội tán thành với quy định này của dự thảo Luật. Các ý kiến cho rằng so với các địa phương khác, thành phố Hà Nội có tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư, lưu lượng người tham gia giao thông tăng nhanh trong khi hệ thống kết cấu hạ tầng còn nhiều bất cập. Đây là một trong những nguyên nhân chính gây ra ách tắc, mất trật tự trong giao thông, sự xuống cấp của cơ sở hạ tầng, cảnh quan đô thị, ô nhiễm môi trường ...

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội Phan Trung Lý trình bày báo cáo thẩm tra Luật Thủ đô

“Trong bối cảnh như vậy, cần cho phép Hà Nội quy định mức phí cao hơn trong lĩnh vực giao thông vận tải nhằm góp phần hạn chế số lượng phương tiện tham gia giao thông, đồng thời huy động thêm nguồn lực để đầu tư cho hạ tầng giao thông trên địa bàn Thủ đô, phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng nhằm ngày càng phục vụ tốt hơn cho người tham gia giao thông” – Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Phan Trung Lý nhấn mạnh.

Tuy nhiên một số ý kiến khác cho rằng, sự quá tải về cơ sở hạ tầng giao thông vận tải không chỉ là vấn đề bức xúc của riêng Thủ đô Hà Nội. Theo quy định của pháp luật hiện hành thì các loại phí trong lĩnh vực giao thông vận tải thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh không nhiều, số thu không lớn so với tổng vốn đầu tư cho phát triển hạ tầng giao thông. Hơn nữa, mục đích của việc thu phí là để trả cho tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ chứ không phải nhằm mục đích khác.

Tương tự về quy định điều kiện đăng ký thường trú vào nội thành Hà Nội, Uỷ ban Pháp luật cho rằng, tình trạng gia tăng dân số cơ học ở Thủ đô là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng quá tải đối với hạ tầng kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật, tạo nên những áp lực về giao thông, trường học, chỗ ở, y tế, việc làm…

Dự thảo Luật Thủ đô có quy định cụ thể một số biện pháp nhằm giảm số lượng dân cư tập trung quá đông ở nội thành. Từ khi Luật cư trú ra đời, mỗi năm trung bình có khoảng 50.000 người đăng ký thường trú vào nội thành (tăng gấp 3 lần so với trước đây). Do vậy, Chính phủ đưa ra biện pháp hành chính về đăng ký thường trú tại nội thành Hà Nội chặt chẽ hơn so với Luật cư trú hiện hành. 

Ngoài các trường hợp chuyển hộ khẩu theo chồng hoặc vợ, công dân muốn được đăng ký thường trú ở nội thành thì phải có nhà ở thuộc sở hữu của mình hoặc nhà thuê ở nội thành của tổ chức, cá nhân có đăng ký kinh doanh nhà ở và đã tạm trú liên tục tại chỗ ở đó từ 3 năm trở lên...

Trước thực tế trên, Ủy ban pháp luật nêu: Việc quy định điều kiện đăng ký nhập hộ khẩu vào nội thành Hà Nội chặt chẽ hơn đối với một số đối tượng tuy chưa phải là giải pháp tối ưu, nhưng cũng là giải pháp cần thiết nhằm giãn bớt số lượng dân cư thường trú trong nội thành.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật đề nghị về lâu dài cần phải có các giải pháp tổng thể, đồng bộ về kinh tế - xã hội, quy hoạch, như chuyển một số cơ sở sản xuất công nghiệp, bệnh viện, cơ sở giáo dục đại học, cơ quan, tổ chức ra khỏi nội thành; hạn chế việc xây dựng các chung cư cao tầng trong nội thành, xây dựng tuyến đường giao thông thuận lợi kết nối nội thành với ngoại thành và các vùng phụ cận... thì mới có thể giải quyết được tận gốc vấn đề này.

Bên cạnh đó khoản 2 Điều 15 của dự thảo Luật Thủ đô quy định, căn cứ các quy định của pháp luật, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được ban hành các biện pháp bảo đảm việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng kịp thời, đúng tiến độ đối với các dự án đầu tư quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Tán thành với điều khoản trên, Ủy ban Pháp luật cho rằng, một trong những nguyên nhân tồn tại của việc không bảo đảm tiến độ các dự án đầu tư ở Hà Nội, nhất là các dự án xây dựng hạ tầng giao thông là do giải phóng mặt bằng chậm. Để bảo đảm tiến độ thực hiện chương trình, kế hoạch xây dựng và phát triển Thủ đô thì cần phải đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng xây dựng.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật cũng khuyến cáo khi ban hành các biện pháp này, phải dựa trên cơ sở xem xét, cân nhắc đến lợi ích hài hoà của Nhà nước, doanh nghiệp và lợi ích người dân có đất bị thu hồi, tránh việc áp dụng không đúng pháp luật, không thống nhất, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi bị thu hồi đất.