Phó chủ tịch Hội Gan mật Hà Nội: Vì sao ung thư gan đứng số 1 ở Việt Nam?

Ung thư gan tăng nhanh

Theo GS Mai Trọng Khoa – Nguyên Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai ung thư gan là bệnh lý ác tính ở gan và nếu như năm 2012 theo ghi nhận của tổ chức ung thư thế giới Glocoban ung thư phổi đứng đầu thì đến năm 2018 ung thư gan ở Việt Nam đã soán ngôi ung thư phổi trở thành căn bệnh ung thư đứng đầu ở Việt Nam cả về tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong.

Ung thư gan là bệnh lý ác tính ở gan có ung thư gan nguyên phát là ung thư trên tế bào gan và ung thư gan thứ phát (do di căn đến gan). Tuy nhiên, dù bất cứ nguyên nhân gì thì ung thư gan vẫn đang là gánh nặng cho bệnh nhân và cả bác sĩ trong điều trị vì đa số bệnh nhân đến viện khi bệnh đã quá muộn. Thậm chí, có bệnh nhân đến khi bệnh đã di căn vì thời gian từ lúc phát hiện bệnh đến khi chết chỉ có 1 tháng.

Nói về ung thư gan đứng đầu ở Việt Nam, PGS Trịnh Thị Ngọc – Bệnh viện Medlatec - phó Chủ tịch hội gan mật Hà Nội cho biết ung thư gan đứng đầu ở Việt Nam do hai nguyên nhân chính đó là nước ta có tỷ lệ mắc viêm gan vi rút cao và uống bia rượu cũng thuộc vào hàng top ten của thế giới.

Vi rút và bia rượu

Tỷ lệ nhiễm virus viêm gan của một số nhóm dân cư là từ 6 - 20% đối với virus viêm gan B và khoảng 2 - 4% với virus viêm gan C. Tỷ lệ người khỏe mạnh mang virus viêm gan B thay đổi theo từng địa phương, vùng, miền và dao động từ 15 - 25%. Số người nhiễm virus viêm gan B ở nhóm người khỏe mạnh và phụ nữ có thai tại Việt Nam cũng có tỷ lệ từ 10 - 20%.

Khi nhiễm viêm gan B không điều trị triệt để thì gan sẽ bị xơ hóa và dần dần chuyển thành ung thư gan.

Gan là cơ quan kì diệu nhất trong cơ thể có khả năng tự tái tạo và phục hồi. Các tế bào gan lành có thể đảm nhận toàn bộ chức năng của các phần gan tổn thương, kể cả mức độ tổn thương lên đến 75%. Chính vì vậy các triệu chứng ban đầu của bệnh gan thường nhạt nhòa, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh khác, khiến cho 90% người bệnh bỏ qua "giai đoạn điều trị vàng" cho các tổn thương sớm. Điều này gây khó khăn trong phát hiện và điều trị các bệnh lý về gan.

PGS Ngọc cho biết rất nhiều bệnh nhân tìm đến bác sĩ trong tình trạng mệt mỏi và xét nghiệm thì định lượng men gan tăng cho siêu âm thì gan đã có u. Lúc này bệnh nhân sinh thiết đó là ung thư gan biểu mô và trước đó bệnh nhân bị viêm gan B nhiều năm nhưng bỏ bê không theo dõi điều trị khiến tình trạng gan bị vi rút tấn công mà không biết.

Không chỉ viêm gan B, viêm gan C cũng là bệnh đang có xu hướng gia tăng trong khi đó hiện nay chưa có vắc xin phòng viêm gan C. Việc điều trị tốn kém nên nhiều bệnh nhân e dè bỏ bê giữa chừng. Việc phòng chống lây nhiễm viêm gan còn chưa được đặt lên hàng đầu.

Để đánh giá viêm gan B cần nhiều xét nghiệm, trong đó xét nghiệm HBsAg được coi là xét nghiệm bắt buộc trước khi truyền máu, phẫu thuật, kiểm tra trước sinh,… và xét nghiệm định kỳ trong kiểm tra sức khỏe, Nếu kết quả HBsAg dương tính, cho thấy cơ thể đang bị nhiễm siêu vi B nên cần kiểm tra chuyên sâu hoặc khám chuyên khoa. Kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính, có thể xảy ra một trong các trường hợp như: Hầu hết không nhiễm virus viêm gan B (HBV), tuy nhiên có một vài trường hợp đặc biệt như nhiễm HBV thể ẩn(tức đã từng nhiễm HBV trước đây và đã đạt được HBsAg âm tính sau giai đoạn nhiễm cấp tính, hoặc mạn tính, HBV-DNA không phát hiện), nhiễm HBV thể có đột biến HBsAg (nhiễm HBV mạn tính, nhưng virus HBV có đột biến).

Ngoài viêm gan thì người Việt Nam uống bia rượu quá nhiều và dây cũng là tác nhân đánh sập lá gan của bất cứ ai. Khi rượu bia được dung nạp sẽ chuyển hóa thành acetaldehyde (một chất cực độc với cơ thể), sau đó mới chuyển hóa thành acetat (không độc) và đào thải ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, nếu uống một lượng rượu lớn trong thời gian ngắn thì gan sẽ không thể chuyển hóa hoàn toàn chất độc này khiến acetaldehyde tích tụ trong gan, tổn thương tế bào gan và cộng với gan vốn bị tổn thương do nhiễm vi rút nữa thì bất cứ lá gan nào cũng xơ hóa và cái kết cuối là ung thư gan.