Phi vụ "chữa cháy" bán vốn 800 tỷ của PVN tại OceanBank qua lời khai Hà Văn Thắm

Đằng sau cái bắt tay Đinh La Thăng – Hà Văn Thắm

Năm 2007, theo trào lưu thành lập ngân hàng, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) do ông Đinh La Thăng làm Chủ tịch HĐTV chủ trương thành lập một ngân hàng mới với tên gọi Ngân hàng TMCP Hồng Việt.

Khi đó, một Ban trù bị thành lập ngân hàng đã được thành lập do Nguyễn Xuân Sơn, Tổng giám đốc Công ty Tài chính dầu khí (PVFC) thời điểm đó làm Trưởng Ban. Hàng loạt cổ đông tham gia góp vốn để thành lập ngân hàng bao gồm PVN và cán bộ công nhân viên của PVN.

Tuy nhiên, đến tháng 7/2008 mặc dù đã được phê duyệt về mặt nguyên tắc, song “Ngân hàng Hồng Việt” đã không thể ra đời do Chính phủ yêu cầu cổ đông lớn là PVN phải rút vốn đầu tư.

Không lập được ngân hàng riêng, nhưng trong trào lưu các Tập đoàn kinh tế nhà nước góp vốn vào các ngân hàng thương mại, trong đó có TKV góp vốn vào SHB, EVN góp vốn vào ABBank, cuối năm 2008, ông Đinh La Thăng thay mặt PVN ký thỏa thuận với Hà Văn Thắm, Chủ tịch HĐQT OceanBank.

Sau khi hợp tác, PVN trở thành cả đông, đối tác chiến lược, góp 20% vốn điều lệ vào OceanBank. Theo thỏa thuận giữa PVN và OceanBank, PVN sẽ tham gia góp 20% vốn điều lệ và cổ đông là cán bộ công nhân viên của PVN đã tham gia góp vốn thành lập Ngân hàng TMCP Hồng Việt tham gia góp 10% vốn điều lệ OceanBank.

Đồng thời OceanBank tiếp nhận cán bộ công nhân viên của Ban trù bị thành lập Ngân hàng TMCP Hồng Việt về làm việc tại OceanBank; PVN đề cử nhân sự tham gia Hội đồng quản trị, trong đó 01 thành viên đảm nhiệm chức danh Phó Chủ tịch HĐQT, 01 thành viên kiêm chức danh TGĐ và 01 nhân sự tham gia Ban Kiểm soát; OceanBank chấp thuận tiếp nhận cơ sở vật chất, thiết bị đã được Ban trù bị thành lập Ngân hàng TMCP Hồng Việt đã đầu tư, mua sắm.

PVN đã giới thiệu và cử Nguyễn Xuân Sơn làm thành viên HĐQT, kiêm TGĐ OceanBank. Từ ngày 01/01/2009 đến ngày 15/11/2010, Nguyễn Xuân Sơn được HĐQT OceanBank bổ nhiệm giữ chức vụ TGĐ OceanBank.

Việc góp vốn của PVN vào OceanBank được thực hiện thành 3 đợt, cụ thể: Đợt 1, ngày 31/12/2008 trong đợt phát hành tăng vốn điều lệ của OceanBank từ 1.000 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng. Trong đó PVN góp 400 tỷ đồng nắm giữ 20% vốn điều lệ và cán bộ công nhân viên của PVN góp 200 tỷ đồng nắm giữ 10% vốn điều lệ của OceanBank. Đợt 2, góp 300 tỷ đồng ngày 27/10/2010 để tăng vốn từ 2.000 tỷ đồng lên 3.500 tỷ đồng, đồng thời đảm bảo tỷ lệ sở hữu 20% vốn điều lệ. Đợt 3 góp 100 tỷ đồng ngày 17/5/2011 để tăng vốn điều lệ OceanBank lên 4.000 tỷ đồng.

Theo kết luận của Cơ quan CSĐT Bộ Công an, tổng số tiền góp vốn theo các đợt nêu trên của PVN tại OceanBank là 800 tỷ đồng, bằng 20% vốn điều lệ OceanBank, số tiền này có nguồn gốc được hình thành từ kết quả sản xuất kinh doanh. Hiện nay, OceanBank được Ngân hàng Nhà nước mua 0 đồng, đồng thời PVN chấm dứt tư cách cổ đông và toàn bộ các quyền, nghĩa vụ của cổ đông tại OceanBank dẫn đến PVN phải ghi nhận một khoản lỗ tương đương 800 tỷ đồng.

PVN “vùng vẫy” ra sao?

Trả lời Hội đồng xét xử trong phiên tòa xét xử vụ án OceanBank ngày 1/9/2017, bị cáo Hà Văn Thắm nói, khi có Nghị định của Chính phủ quy định tỷ lệ góp vốn tối đa của doanh nghiệp nhà nước tại các TCTD về dưới 15%, cựu Chủ tịch OceanBank đã bàn với lãnh đạo PVN nâng vốn điều lệ của ngân hàng từ 4.000 tỷ đồng lên 5.300 tỷ đồng, như thế sẽ đảm bảo tỷ lệ 15% vốn góp của PVN tại ngân hàng.

Tuy nhiên, đợt chào bán cổ phiếu để tăng vốn điều lệ của OceanBank đã không thành công. Do đó PVN vẫn không thể giảm tỷ lệ sở hữu xuống 15% theo quy định của Chính phủ.

Sau khi có kết luận của thanh tra NHNN đối với OceanBank vào năm 2012, Chính phủ muốn PVN thoái vốn khỏi OceanBank, Hà Văn Thắm đã trực tiếp đi tìm kiếm đối tác mua lại phần vốn góp của PVN tại OceanBank và đã… suýt thành công.

“Bản thân bị cáo cũng trực tiếp đi mời một công ty của Việt Nam, một công ty của Singapore và họ đã sang làm điều tra, sau đó họ đã đồng ý mua lại, đồng thời có văn bản gửi cho PVN đề nghị mua lại 20% vốn góp đó với giá đúng 800 tỷ đồng, bằng với tổng số vốn PVN đã đầu tư vào OceanBank. Với mức giá đó PVN không mất một đồng nào cả. Bị cáo cũng đã trực tiếp lên báo cáo với Thủ tướng Chính phủ và Thủ tướng cũng đã truyền khẩu dụ là đồng ý cho bán” - bị cáo Hà Văn Thắm khai trước toà.

Tuy nhiên, giao dịch này vì lý do nào đó đã không thể thực hiện. Sau đó Hà Văn Thắm bị khởi tố tháng 10/2014 và OceanBank bị NHNN mua lại với giá 0 đồng vào tháng 5/2015.

Nói về giai đoạn này, Luật sư Hoàng Văn Dũng, Luật sư đại diện theo ủy quyền của PVN tại phiên tòa xét xử đại án OceanBank cho biết: “Ngày 5/1/2013 có đề án tái cấu trúc PVN, trong đó có nội dung thoái vốn tại ngân hàng. Ngày 7/5/2014, PVN có báo cáo lên Chính phủ đề nghị xem xét chuyển nhượng lại cổ phần tại OceanBank cho các đối tác tiềm năng. Chính phủ đã đồng ý theo công văn 12/6/2014-4327 gửi PVN, theo đó Phó thủ tướng Chính phủ nêu ý kiến chuyển nhượng cổ phiếu của PVN bằng cách đấu giá công khai. Trường hợp đấu giá không thành công sẽ chuyển nhượng cho đối tác khác. Hơn 1 tuần sau đó, Văn phòng Chính phủ lại có công văn gửi thông báo ý kiến của Phó thủ tướng dừng việc góp vốn lại  và chờ ý kiến của Thủ tướng, sau đó thì NHNN mua lại OceanBank với giá 0 đồng”.

Trả lời HĐXX về quy chế quản lý vốn của PVN tại OceanBank, ông Hoàng Văn Dũng nói: Việc quản lý vốn tùy theo từng giai đoạn và theo quyết định của HĐQT. Từ năm 2008-2010, người đại diện phần vốn góp là ông Nguyễn Ngọc Sự; từ 6/12/2010-18/4/2011 là ông Nguyễn Xuân Sơn; từ 18/4/2011 – 7/3/2014 là bà Nguyễn Thị Thanh Hương.