Những phụ nữ trắng đêm mưu sinh

Coi đêm là ngày

Trải tấm ni lông rộng khoảng 2 m2 xuống vệ đường, cẩn thận vuốt lại cho phẳng, người phụ nữ khoảng hơn 50 tuổi, đầu quấn chiếc khăn kín tai, cởi bỏ chiếc áo rét dày cộp, bắt đầu xếp từng bó lớn rau muống xanh mướt từ chiếc sọt bằng sắt chất cao gần đầu người, vừa xếp chị vừa nhẩm đếm. Công việc hoàn tất, chị dắt chiếc xe máy cà tàng, cùng 2 chiếc sọt sắt đem đến để sát bức tường rào của chợ Ngã Tư Sở, rồi khóa lại cẩn thận. Đó là “quầy rau” của chị Đinh Thị Mai (53 tuổi), ở Thường Tín, tại chợ rau đêm Ngã Tư Sở, Hà Nội.

Đa số người mua kẻ bán ở chợ rau đêm Ngã Tư Sở là phụ nữ.  Ảnh: Xuân Hải.

Chị Mai cho hay, đã gần 20 năm nay chị đi bán rau ở chợ Ngã Tư Sở, trước đây khi chưa có xe máy, chị phải đi xe đạp hơn 20 km, đi từ 1 giờ sáng để đến chợ bán cho kịp, bây giờ có xe máy đỡ vất vả hơn, 1h30’ mới đi. Một mình chị đi chợ bán rau để nuôi bố mẹ chồng già, cùng cậu con trai đang học năm thứ nhất của trường Đại học Tự nhiên Hà Nội, chồng làm thợ xây thu nhập không được bao nhiêu, cả gia đình chỉ trông vào chị là lao động chính.

“Để có rau bán ở chợ đêm, tôi phải hái cả buổi chiều ngày hôm trước, chồng thì đi làm, con đi học, bố mẹ già không giúp gì được nên một mình tôi phải thức khuya dậy sớm lo toan cho gia đình, thu nhập mỗi ngày khoảng 200 nghìn đồng”, chị Mai kể.

2h sáng, đường phố Hà Nội vắng lặng, thi thoảng thấy một vài chiếc xe taxi, xe chở rác chạy hối hả, rồi ẩn khất dưới bóng đèn đường vàng bệch. Những chiếc cần cẩu của công trình đường sắt trên cao gần Ngã Tư Sở cũng đã được công nhân chống cần nghỉ ngơi trong đêm rét.

Duy nhất khu vực chợ rau đêm Ngã Tư Sở là náo nhiệt. Từng chiếc xe máy chở những sọt rau bắt cải, rau cải cúc, muống, cần…đầy ắp từ hướng Hà Đông hay từ phía đường Láng, Mê Linh, Đông Anh đến chợ, rồi bóng những người phụ nữ thoăn thoắt bày những mớ rau tươi còn thẫm sương đêm bày bán, tiếng mời mua, hỏi han nhau râm ran cả khu vực.

Để thuận tiện cho việc bán hàng, tại các “quầy rau” lớn, nhiều chủ nhân phải kéo đường điện từ trong chợ Ngã Tư Sở ra để thắp sáng, bên cạnh những bóng đèn điện nê ông, dáng những người phụ nữ tảo tần trong đêm khuya, hắt bóng xuống nền đường xiêu vẹo.

3h sáng, chợ rau tấp nập hơn, người bán, người mua đã đông đúc, các quầy bán rau kéo dài suốt từ đầu đường Láng – Ngã Tư Sở đến qua cả chiếc Cầu Mới – Ngã Tư Sở. Khu vực Cầu Mới là những dãy quầy bán hoa do người dân từ Mê Linh, Hà Nội đem xuống.

Chị Nguyễn Thị Duyên (45 tuổi), ở Văn Lôi, Mê Linh cho biết: Từ nhà tôi xuống đây gần 30 km nên gần 2h sáng đã phải đi rồi, chuẩn bị hoa từ chiều hôm trước rồi gói cẩn thận vào xe, sáng sớm chỉ việc lên đường, trời mưa hay nắng cũng vậy, chỉ khi nào ốm đâu không đi chợ được mới thôi, không đi chợ thì biết làm gì để sống.

“Đi lại đường xa trong đêm tối, rất nguy hiểm, vì mưa sinh phải chịu thôi, làng tôi cũng có mấy chị em đi bán ở chợ này nên đi về cùng nhau đỡ sợ hơn. Chúng tôi thường bán buôn cho những người dân ở thành phố nên cũng nhanh hết hàng, chứ chở hàng nghìn bông hoa hồng, cúc mà bán lẻ thì đến bao giờ mới hết, chỉ cần được giá, lãi mỗi ngày 2 – 3 nghìn là mừng rồi”, chị Duyên chia sẻ.

3h30’, người mua tấp nập hơn, tiếng cò kè bớt giá ồn ã, sôi nổi cả chợ, thấp thoáng những người đi chợ mua rau đang mải bó, buộc lỉnh kỉnh trên những chiếc xe máy, những chồng rau tại các “quầy” ban đầu cao ngất vơi dần.

Kéo lại chiếc dây chun để buộc hai bao tải cải dưa cùng mấy bọc rau đủ loại, trên chiếc xe máy cũ đến nỗi không nhận ra xe của hãng nào, chị Nguyễn Thị Bền (55 tuổi), ở Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội cho hay, nhà chị có quán bán hàng cơm cho sinh viên nên sáng nào chị cũng dậy từ 3 h sáng để đến đây mua rau.

“Rau mua ở đây rẻ hơn 1/3, thậm trí rẻ bằng nửa ngoài chợ bán ngày thường đấy, bình thường bó rau muống mua tôi ở chợ gần nhà bán 4 – 5 nghìn đồng, nhưng mua ở đây chỉ 2 -3 nghìn/mớ thôi, nhiều lúc chồng tôi bảo làm gì phải dậy sớm cho khổ, tôi là phụ nữ nên phải tiết kiệm lo toan cho chồng con, thêm một đồng cũng quý chú ạ”, chị Bền cười nói.

Thấm đẫm sương đêm

4h30’, những quầy hàng rau mỗi lúc vơi dần, trên đường phố Hà Nội không còn im ắng như trước, bóng xe ô tô taxi đi lại nhiều hơn. Tại mấy quán bán nước chè nóng, mỳ tôm, trứng vịt lộn, trong khu vực chợ rau Ngã Tư Sở đã đông khách.

Tại một quán nước trước cửa chợ Ngã Tư Sở đã kín chỗ ngồi, bà chủ quán đang hối hả pha những bát mỳ tôm ăn nhanh cho khách, bốc hơi nghi ngút, những câu hỏi “bán rau được giá không; lúc đi bị công ăn bắt à”, cứ râm ran bên những bát mỳ tôm nóng hổi.

Chị Trần Thị Cải bán mỳ tôm "dã chiến" cho khách chợ đêm. Ảnh Xuân Hải.

Chị Trần Thị Cải, năm nay 51 tuổi cho biết, chị đã bán nước ở chợ đêm này từ năm 1991, nguồn thu nhập chính của gia đình chỉ biết trông vào quán nước, chồng nghiện rượu, cứ lức tỉnh lúc say không giúp được gì cho gia đình, một mình chị phải dậy từ 12h sáng để chuẩn bị nước, chè, thuốc trứng vịt lộn, mỳ tôm để ra chợ bán.

 “Bán đêm đông khách hơn, thu nhập cũng tốt, biết là rất hại cho sức khỏe nhưng ngoài bán nước thì chẳng biết làm gì để kiếm sống cho gia đình. Muốn vay vốn để làm ăn nhưng không vay được, tôi hỏi vay vốn Hội phụ nữ phường thì họ bảo cho vay hết rồi, biết làm sao được, lại bám lấy chợ đêm để sống”, chị Cải nói.  

Đêm xuân Hà Nội, dưới cái lạnh cuối xuân, cùng làn sương đêm phảng phất, bóng những người phụ nữ tần tảo thưa dần, gần sáng, chợ tan, họ lại lên xe về nhà, dẻo dai chuẩn bị cho buổi chợ mai.

5h30’, tiếng động cơ xe máy, ô tô đã đông hơn trên đường phố Hà Nội, nhiều quầy rau trong chợ Ngã Tư Sở đã hết hàng, người đang thu dọn, gấp lại những chiếc bạt, tấm ni lông, người thì chăm chú buộc lại chiếc sọt sắt vào xe máy, còn lại một số quầy đang chờ bán hết những bó rau nằm thưa thót trên những tấm bạt, bên cạnh đó là “bà chủ quầy” đang chăm chú, cần mẫn vuốt, đếm lại những tờ tiền dưới ánh đường vàng bệch.

6h, chợ rau Ngã Tư Sở gần như hết người, để lại trên nền đường, vỉa hè la liệt những lá rau, cuống hoa bầm dập, nát vụn, chỉ còn lại mấy chị hàng bán nước chè đang hối hả thu dọn ghế, bàn. Cách đó không xa, những chị lao công trên tay cầm chiếc chổi tre quét, thu gom những gì còn sót lại của chợ rau đêm Ngã Tư Sở. Bóng đèn đường vụt tắt. Một ngày mới lại bắt đầu.