Nhật Bản có đủ sức ngăn Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Thái Bình Dương?

Nhật Bản đẩy mạnh quan hệ ngoại giao và quân sự với các quốc đảo ở Thái Bình Dương, giữa lúc Mỹ - Trung không ngừng cạnh tranh tầm ảnh hưởng. 

Việc Nhật Bản sẽ cho mở cửa đại sứ quán ở Cộng hòa Kiribati, một quốc đảo nằm ở Thái Bình Dương, vào cuối năm nay được xem là một phần trong những nỗ lực của Mỹ và các nước đồng minh nhằm ngăn chặn Trung Quốc mở rộng tầm ảnh hưởng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Tờ Yomiuri dẫn lời một quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết Tokyo cũng sẽ mở một lãnh sự quán tại New Caledonia, hòn đảo thuộc quyền kiểm soát của Pháp, giữa lúc Nhật Bản đang tăng cường quan hệ hợp tác quân sự với Pháp.

Hai động thái trên được đưa ra sau khi cựu Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga phát biểu hồi tháng 7/2021 về việc muốn thắt chặt hơn nữa các mối quan hệ giữa Tokyo với 14 quốc đảo Thái Bình Dương và vùng lãnh thổ do Pháp quản lý ở khu vực như New Caledonia và Polynesia. Thậm chí, cựu Thủ tướng Suga còn cam kết chuyển thêm vắc xin Covid-19 và hỗ trợ kinh tế cho những nước và vùng lãnh thổ này.

{keywords}
Binh sĩ Nhật Bản tham gia cuộc tập trận quân sự chung với quân đội Mỹ và Pháp hồi tháng 5/2021. (Ảnh: Reuters)

“Những diễn biến trên nhằm ngăn chặn động thái ngoại giao từ phía Trung Quốc, bởi Tokyo lo ngại các nước như Kiribati sẽ bất ngờ chuyển hướng và nhận số tiền lớn do Trung Quốc tài trợ, từ đây chính phủ nước này sẽ bị Bắc Kinh chi phối”, Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) dẫn lời ông Toshimitsu Shigemura, Giáo sư nghiên cứu các mối quan hệ quốc tế tại Đại học Waseda ở Tokyo.

“Nhật Bản đã hỗ trợ rất nhiều cho Kiribati kể từ khi quốc gia này giành được độc lập vào năm 1979. Song không nói quá khi cho rằng Nhật Bản đang bị Trung Quốc đánh bại do chính sách ngoại giao kết nối với tài trợ của Bắc Kinh”, ông Shigemura nói thêm.

Mối quan ngại về khả năng Trung Quốc mở rộng tầm ảnh hưởng với Kiribati, quốc gia gồm 33 hòn đảo trải dài 3,5 triệu km2 trên biển, xuất hiện từ tháng 9/2019, thời điểm Kiribati thay đổi quan điểm ngoại giao với Đài Loan. Chỉ sau vài tháng, quần đảo Solomon cũng đưa ra quyết định tương tự như Kiribati.

Hồi năm ngoái, kế hoạch nâng cấp một đường băng ở Kiribati do Trung Quốc tài trợ cũng đã khiến nhiều người nghi ngờ về mục đích của Bắc Kinh. Cơ sở hạ tầng được nâng cấp nằm ở đảo san hô Kanton nằm giữa đảo quốc Fiji và Hawaii. Phía Kiribati khẳng định cơ sở này chỉ phục vụ mục đích dân sự và nhằm tăng khả năng kết nối giao thông, cũng như ngành du lịch. 

Kiribati hiện là một trong những đồng minh mới nhất của Trung Quốc ở Thái Bình Dương. Theo các nhà quan sát, Nhật Bản hiện lo ngại cán cân sức mạnh trong khu vực sẽ bị ảnh hưởng, một khi có thêm nhiều quốc gia Thái Bình Dương thay đổi quan điểm ngoại giao do chịu tác động từ phía Trung Quốc trong những năm gần đây. 

Vào thời điểm đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh kế hoạch nâng cấp đường băng nhằm cải thiện khả năng kết nối giao thông và được thực hiện theo yêu cầu từ phía chính quyền Kiribati.

Theo ông Shigemura, mối lo sợ lớn nhất của Tokyo và Washington là Bắc Kinh có thể tiến tới ký kết thỏa thuận “xây dựng các cơ sở quân sự ở Kiribati và đổi lại quốc đảo này nhận được thêm nhiều nguồn viện trợ”.

Số liệu từ Viện Lowy ở Sydney cho thấy, Bắc Kinh đã chi ít nhất 1,5 tỉ USD cho các khoản viện trợ và cho vay cho các quốc đảo Thái Bình Dương trong giai đoạn từ năm 2006 – 2017. Tuy nhiên sau thời kỳ đỉnh điểm tài trợ số tiền 287 triệu USD vào năm 2016, Trung Quốc đã rút dần quy mô tài trợ cho các nước này. 

Song theo các nhà phân tích, Nhật Bản vẫn lo ngại những khoản vay mở rộng mà Bắc Kinh cung cấp nhằm phát triển cơ sở hạ tầng và ngành công nghiệp sẽ nhanh chóng trở nên không phù hợp với những nước Thái Bình Dương vốn chỉ có quy mô kinh tế nhỏ bé mà nay còn bị dịch bệnh Covid-19 tàn phá. Những cơ sở chiến lược như cầu cảng sau này có thể bị Trung Quốc đưa ra làm quân bài mặc cả, một khi các bên thực hiện ngầm thỏa thuận.

Đấu tay đôi ngoại giao

Cũng theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, Kiribati xuất khẩu số hàng hóa trị giá 6,8 triệu USD sang Nhật Bản vào năm 2019 mà chủ yếu là hải sản, và quốc đảo này nhập khẩu 5,8 triệu giá trị hàng hóa từ Nhật. Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Kiribati được trao đổi qua đại sứ quán của Nhật ở quốc đảo Fiji. Đây cũng là cơ sở ngoại giao phục vụ hoạt động kết nối giữa Nhật Bản với Nauru và Tuvalu.

Ông Robert Dujarric, đồng Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á Đương đại tại Đại học Temple ở Tokyo, nhận định "Nhật Bản muốn thể hiện sẽ thắt chặt hợp tác hơn với Mỹ, Australia, New Zealand và hàng loạt quốc gia châu Âu khác để tăng cường sự hiện diện ở Thái Bình Dương từ năm ngoái trở đi, mà cụ là hợp tác với Anh và Pháp. Các hòn đảo ở Thái Bình Dương chủ yếu nắm vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, thay vì giá trị tiền của mang lại”.

Còn theo ông Shigemura, Nhật Bản cũng đang chú ý sát sao tới những diễn biến ở New Caledonia, nơi 3 cuộc trưng cầu dân ý đã được tiến hành trong 4 năm qua nhằm đưa ra quyết định hòn đảo này có nên tách khỏi sự kiểm soát của Pháp hay không.

“Các Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã bắt đầu làm việc chặt chẽ với những đơn vị của quân đội Pháp hoạt động ở Thái Bình Dương trong năm qua và về sau này, bởi New Caledonia là một căn cứ quan trọng của Pháp trong khu vực. Một số nguồn tin cho rằng Trung Quốc đang hỗ trợ phong trào giành độc lập ở New Caledonia, bởi sự xuất hiện của chính phủ mới tại New Caledonia có thể là cơ hội để Bắc Kinh mở rộng thêm tầm ảnh hưởng ở một phần trong khu vực Thái Bình Dương”, ông Shigemura kết luận. 

Hành động của Trung Quốc ở Trung Đông khiến Mỹ 'đau đầu'

Hành động của Trung Quốc ở Trung Đông khiến Mỹ 'đau đầu'

Việc Trung Quốc bị tình nghi hỗ trợ Ả Rập Xê-út tự sản xuất tên lửa đạn đạo khiến chính phủ Mỹ càng thêm "đau đầu". 

Minh Thu (lược dịch)

Một tỉnh ở Trung Quốc tạo điều kiện cho người độc thân có con

Nhằm đối phó với tình trạng tỷ lệ sinh giảm, tỉnh Tứ Xuyên ở tây nam Trung Quốc công nhận lợi ích hợp pháp của những người độc thân khi có con.

Thống đốc Florida DeSantis sẵn sàng tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng

Thống đốc bang Florida Ron DeSantis đang có những biểu hiện sẵn sàng cho chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2024.

Tổng thư ký NATO tới Hàn Quốc, bàn về vấn đề Triều Tiên

Trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Hàn Quốc, Tổng thư ký NATO đã bàn luận về vấn đề Triều Tiên, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác giữa hai bên.

Ông Trump bắt đầu vận động tranh cử tổng thống Mỹ, phát biểu về nhiều chủ đề 'nóng'

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bắt đầu các chuyến đi vận động tranh cử cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2024 từ cuối tuần qua.

Kỳ án mèo Hello Kitty: Dấu vết từ ác mộng của cô bé 14 tuổi

Vụ án mèo Hello Kitty là một trong những vụ giết người ám ảnh nhất lịch sử Hong Kong (Trung Quốc), khi nạn nhân suýt bị quên lãng nếu không có những cơn ác mộng của một cô bé 14 tuổi.

Chân dung nhà khoa học tên lửa hàng đầu Nga vừa qua đời

Pavel Kamnev, nhà khoa học tên lửa quân sự hàng đầu Nga và là “cha đẻ” của tên lửa hành trình Kalibr uy lực, vừa qua đời, hưởng thọ 86 tuổi.

Con đường nhúng chàm của cựu quan chức Trung Quốc bị tử hình treo

Truyền thông Trung Quốc cho hay, cựu quan chức Lưu Ngạn Bình hôm 10/1 đã bị kết án tử hình treo với tội danh nhận hối lộ hàng trăm triệu Nhân dân tệ (NDT).

Thương vong trong vụ nổ ở Pakistan tăng cao, hầu hết nạn nhân là cảnh sát

Ít nhất 28 người thiệt mạng, 147 người bị thương khi một kẻ đánh bom liều chết gây ra vụ nổ lớn bên trong thánh đường Hồi giáo ở thành phố Peshawar, phía tây bắc Pakistan.

Thổ Nhĩ Kỳ hé lộ khả năng chấp nhận Phần Lan vào NATO trước Thụy Điển

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ám chỉ, Ankara có thể đồng ý để Phần Lan gia nhập NATO trước Thụy Điển, trong bối cảnh gia tăng căng thẳng với Stockholm.

Người đàn ông giả chết để đếm số khách tới dự lễ tang

Người đàn ông Brazil khiến gia đình và bạn bè vô cùng tức giận, sau khi ông này giả chết chỉ vì tò mò xem số lượng người tới dự lễ tang của mình.

Đang cập nhật dữ liệu !