Hàng ngàn người đội mưa nô nức trẩy hội Đền Bạch Mã

Đền Bạch Mã ở xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, được xây dựng vào thế kỷ XV để thờ tướng Phan Đà – một vị tướng trẻ, tài năng, có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược. Năm 1994 được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng “Di tích lịch sử văn hóa – Kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia”.

Phan Đà sinh tại thôn Chí Linh, xã Võ Liệt, huyện Thổ Du (nay là thôn Khai Tiến, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương) trong một gia đình sống bằng nghề chài lưới ven sông. Lớn lên trong cảnh đất nước bị giặc Minh xâm lược, Phan Đà đã tập hợp các tráng đinh trong vùng, luyện tập võ nghệ, tiến hành nhiều trận phục kích làm tiêu hao sinh lực địch.

Năm 1424, khi nghĩa quân Lam Sơn tiến đánh địch ở Nghệ An, Phan Đà đem đội quân của mình gia nhập nghĩa quân và được Lê Lợi tin tưởng, trọng dụng. Uy danh ông trở thành nỗi khiếp đảm với binh lính giặc. Sau đó, được Lê Lợi giao trực tiếp trấn giữ thành Bình Ngô (nay thuộc xã Thanh Giang, huyện Thanh Chương).

Năm 1426, trong một lần bị phục kích bất ngờ ở bờ Bắc Lam Giang, tướng Phan Đà bị thương nặng, được ngựa mang về, gần đến Võ Liệt thì trút hơi thở cuối cùng tại Công Trung, Lao Thành (nay là thôn Trung Thành, xã Thanh Long, huyện Thanh Chương).

Thi thể ông được mối vùi lấp, rất linh ứng, đã cứu giúp nhân dân ra khỏi thiên tai, dịch bệnh và phù trợ các triều vua, tướng lĩnh đánh thắng kẻ thù nên nhân dân dã lập miếu thờ ông tại đây.

Năm 1428, sau khi Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, xét công lao của tướng Phan Đà, người đã cấp tiền cho nhân dân sở tại xây dựng ngôi đền bề thế, lộng lẫy và tổ chức các nghi lễ quốc tế hằng năm và đã truy phong ông là “Đại tướng quân”, gia tặng “Đô Thiên Đại đế Bạch Mã thượng đẳng phúc thần” và được gia phong “Thượng – Thượng – Thượng đẳng tối linh tôn thần”.