Đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội: Bài thơ Đồng chí; Tri thức làm nên giá trị con người

Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn tại Hà Nội gồm 2 phần: phần 1 là trích đoạn 7 câu trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu; phần 2 là đoạn trích liên quan tới vấn đề nhận thức tầm quan trọng của tri thức con người.

Sáng nay 12/6, hơn 93 nghìn thí sinh Hà Nội thực hiện bài thi môn Ngữ Văn vào lớp 10 trong vòng 90 phút. Năm nay, các thí sinh tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT tại Hà Nội sẽ thực hiện 4 bài thi trong 2 ngày 12 và 13/6/2021.

Trong đó, ngày 12/6 thực hiện bài thi môn Ngữ Văn, Ngoại ngữ, còn ngày 13/6 thực hiện bài thi môn Toán và Lịch Sử.

tuyển sinh lớp 10 Hà Nội
Sáng nay, thí sinh làm bài thi môn Ngữ Văn (ảnh minh họa)

Được biết, kỳ thi vào lớp 10 năm nay của Hà Nội có 93.363 thí sinh đăng ký dự thi. Sở GD&ĐT Hà Nội đã thành lập 184 điểm thi với 3.988 phòng thi và điều động 14.484 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia công tác coi thi.

Công tác chuẩn bị tổ chức kỳ thi đã được chuẩn bị nghiêm túc, bảo đảm an toàn phòng, chống dịch Covid-19.

30 quận, huyện, thị xã đã tổ chức diễn tập công tác coi thi vào lớp 10, đặt ra nhiều tình huống giả định để kiểm soát tốt mọi diễn biến, lưu ý đến việc tổ chức phân luồng đón thí sinh vào và ra khỏi điểm thi bảo đảm giãn cách, không tập trung đông người.

Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Văn tại Hà Nội năm 2021

đề thi môn Văn vào 10 Hà Nội
Đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội

Nhận định đề thi Văn vào lớp 10 tại Hà Nội

Năm nay là một năm rất đặc biệt với học sinh cả nước nói chung và với những học sinh ở Hà Nội sẽ tham dự kì thi tuyển sinh vào lớp 10 nói riêng trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 bùng phát. Trước đó, Sở Giáo duc và Đào tạo Hà Nội đã đề xuất phương án lùi thời gian tổ chức kì thi, giảm thời gian làm các bài thi, đồng thời gộp 2 môn thi trong 1 buổi để đảm bảo điều kiện an toàn, phòng chống dịch bệnh.

Đề thi vẫn giữ nguyên cấu trúc 2 phần như mọi năm với việc đọc hiểu 2 loại văn bản và tích hợp yêu cầu viết tương ứng. Số lượng câu hỏi giảm đi phù hợp với thời gian thi được rút ngắn là 90 phút. Điểm của các câu thành phần có thông tin rõ ràng, thuận tiện cho thí sinh có hướng phân bổ thời gian làm bài.

Về ngữ liệu: Như các năm gần đây, ngữ liệu vẫn sử dụng trong SGK Ngữ văn 9, trải đều cả hai học kì. Tuy ngữ liệu quen thuộc nhưng câu hỏi đã khai thác khá tốt, nêu bật được những nội dung quan trọng của ngữ liệu.

Về độ phân hoá: Độ phân hoá rất tốt khi chỉ còn 1 câu hỏi ở mức nhận biết, 2 câu hỏi ở mức thông hiểu và 2 câu hỏi ở mức vận dụng cao. Nhận định cụ thể từng phần như sau:

Phần I (6,0 điểm): Trích đoạn bài thơ “Đồng chí” quen thuộc, là một trong những văn bản quan trọng của chương trình, càng quan trọng hơn ở tính thời sự khi tình đồng chí cần được mở rộng quan niệm, phát huy giá trị trong những ngày cả nước đang đương đầu cùng “giặc” Covid-19.

Ngoại trừ câu hỏi 1 giúp thí sinh dễ dàng có điểm, yêu cầu viết đoạn văn nghị luận ở câu 2 không gây khó ở cấu trúc tổng - phân - hợp nhưng yêu cầu sử dụng câu ghép và phép lặp đòi hỏi thí sinh phải có kĩ năng viết khá tốt, nếu không sẽ vướng phải lỗi vụng về trong diễn đạt. Câu hỏi 3 rất thú vị khi nêu ra vấn đề ở 1 câu thơ ít được chú ý trong đoạn cuối. Vấn đề được nêu ra khá hay, lạ và thống nhất với nội dung các câu hỏi trên, tăng tính liên kết cho phần 1.

Phần II (4,0 điểm): Ngữ liệu chọn lọc khá hay. Câu hỏi 1 gắn với nội dung câu chuyện ở trên nhưng đòi hỏi thí sinh phải hiểu sâu hơn về giá trị của chiều sâu tri thức đối với con người từ đó sẽ có thêm lí lẽ và dẫn chứng để thực hiện câu hỏi thứ 2. Hơn thế, câu hỏi 2 đã đặt ra một vấn đề rất ý nghĩa.

 

Từ việc định nghĩa tri thức, làm rõ được ý nghĩa của điều này trong việc xác lập giá trị con người, thí sinh có thể nghĩ thêm về những cách thức để củng cố, bổ sung, làm giàu thêm cho vốn tri thức của bản thân và đem vốn tri thức ấy phục vụ có ích cho nhân sinh.

Vấn đề “rèn đức” bên cạnh “luyện tài” không mới, nhưng trình bày khéo léo thông qua cách đặt vấn đề sâu sắc, khơi gợi được định hướng giáo dục phát triển năng lực, phẩm chất đang được đẩy mạnh; đó chính là điểm sáng đáng ghi nhận của yêu cầu đề.

Gợi ý đáp án đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Văn tại Hà Nội của Tổ Ngữ Văn – Hệ thống Giáo dục HOCMAI

Phần I

Câu 1: Bài thơ Đồng chí được sáng tác năm 1948. Tác phẩm này được in trong tập “Đầu súng trăng treo” của Chính Hữu.

Câu 2:

1. Về hình thức
- Đoạn văn đảm bảo dung lượng: 12 câu.
- Hình thức lập luận: tổng – phân – hợp.
- Đoạn văn không mắc lỗi diễn đạt, dùng từ, chính tả, ngữ pháp.
- Thực hiện đủ yêu cầu Tiếng Việt trong bài viết: có sử dụng phép lặp để liên kết và câu ghép (gạch chân, chú thích rõ từ ngữ dùng làm phép lặp và một câu ghép).

2. Về nội dung
a. Xác định vấn đề cần nghị luận
Cơ sở hình thành tình đồng chí của những người lính cách mạng trong 7 câu thơ đầu bài thơ Đồng chí.
b. Triển khai vấn đề
- Tình đồng chí bắt nguồn sâu xa từ tương đồng về cảnh ngộ xuất thân. Thành ngữ “nước mặn đồng chua” – vùng chiêm trũng ngập mặn và hình ảnh “đất cày lên sỏi đá” – vùng trung du khô cằn - cho thấy họ đều là những người nông dân xuất thân từ những vùng quê lam lũ, nghèo khó.
- Tình đồng chí nảy sinh giữa những người lính chung lí tưởng, chung nhiệm vụ chiến đấu:
+ Trong hoàn cảnh đất nước có ngoại xâm, tình yêu quê hương thôi thúc họ cầm súng chiến đấu, chẳng hẹn mà cùng đứng chung một chiến hào.
+ Quá trình hình thành tình đồng chí diễn ra tự nhiên, những người lính từ “đôi người xa lạ” đến từ mọi vùng quê khác nhau gắn kết thành tình tri kỉ.
+ Các hình ảnh sóng đôi “súng”, “đầu” kết hợp với điệp ngữ “bên” gợi sự đồng hành, gắn kết trong nhiệm vụ, xóa đi khoảng cách vùng miền giữa những người lính.
- Tình đồng chí bền chặt trong sự chan hòa chia sẻ vui buồn, gian lao của cuộc kháng chiến chống Pháp:
+ “Chung chăn” trong “đêm rét” là chung khó khăn, khắc nghiệt của cuộc đời người lính, chung hơi ấm để vượt qua giá lạnh và gắn kết bên nhau.
+ Từ “đôi người xa lạ”, những người chiến sĩ trở thành “đôi tri kỉ”, cùng nếm trải, sẻ chia những vui buồn của cuộc đời người lính đến thấu hiểu nhau sâu sắc.
- Dòng thơ “Đồng chí!” là dòng thơ đặc biệt bởi chỉ có 2 tiếng và dấu chấm than nhưng lại là một trong những câu quan trọng bậc nhất, là linh hồn của cả bài thơ:
+ Lời thơ cất lên trong niềm xúc động lắng sâu, tựa như một nốt nhấn trong một bản nhạc tâm tình của người lính.
+ Tiếng gọi “đồng chí” vang lên như một khám phá, một nhận thức, một lời khẳng định giản dị, mộc mạc mà rất đỗi thiêng liêng, tự hào về tình đồng chí – tình cảm cách mạng mới mẻ trong cách mạng, tình bạn, tình đồng đội, tình người trong chiến tranh.
+ Câu thơ như một cái bản lề khép mở, gắn kết hai ý thơ: cơ sở của tình đồng chí (đoạn 1) và biểu hiện của tình đồng chí (đoạn 2).
- Nghệ thuật: Bằng cách sử dụng thể thơ tự do, kết cấu sóng đôi và mạch thơ vận động từ các hình ảnh riêng rẽ đến hòa hợp, thống nhất, Chính Hữu đã lí giải cơ sở của tình đồng chí giản dị mà xúc động, thiêng liêng.

Câu 3: Hình ảnh “Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới” giúp người đọc cảm nhận được tình đồng chí, đồng đội sâu nặng của những người lính:
- Họ đoàn kết gắn bó, “kề vai sát cánh” trước trận chiến.
- Họ truyền trao hơi ấm, làm điểm tựa tinh thần cho nhau, giúp nhau vượt lên trên khó khăn, nguy hiểm.
- Họ bình tĩnh, tự tin, chủ động đón đánh địch.

Phần II

Câu 1: Xten-mét-xơ cho rằng “vạch một đường thẳng” có giá 1 đô la nhưng “tìm ra chỗ để vạch đúng đường ấy” lại có giá 9999 đô la vì:
- Việc “vạch một đường thẳng” là việc mà ai cũng có thể làm được, không mất thời gian.
- Việc “tìm ra chỗ để vạch đúng đường ấy” là công việc không phải ai cũng làm được. Việc này là một quá trình tìm tòi, nghiên cứu, đòi hỏi người làm phải có “tri thức thâm hậu”.

Câu 2:

1. Về hình thức
Bài viết có dung lượng khoảng 2/3 trang giấy, đảm bảo đúng cấu trúc ngữ pháp, ngôn ngữ diễn đạt trong sáng, dễ hiểu, không mắc lỗi chính tả, khuyến khích bài viết có những sáng tạo riêng.

2. Về nội dung
a. Xác định vấn đề cần nghị luận
Vai trò của tri thức đối với việc tạo nên giá trị con người.
b. Triển khai vấn đề
Học sinh triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động.
Học sinh có thể đồng tình hoàn toàn, đồng tình một phần hoặc không đồng tình với câu hỏi trong đề miễn sao các em lập luận hợp lí, thuyết phục. Sau đây là gợi ý cho một hướng giải quyết đề bài:
* Giải thích
- Tri thức: là những hiểu biết có hệ thống về sự vật, hiện tượng tự nhiên hoặc xã hội mà con người có được thông qua quá trình trải nghiệm, tích lũy cá nhân hoặc thông qua giáo dục.
- Giá trị con người: là ý nghĩa sự tồn tại của mỗi con người, là tất cả những điều mỗi người đem đến, tạo ra cho cuộc sống, từ đó khẳng định vị trí của họ.
→ Khẳng định vấn đề: Tri thức làm nên giá trị con người.
* Bàn luận
- Tri thức giúp con người có hiểu biết phong phú, sâu rộng, có khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm đã tích lũy để làm chủ hoàn cảnh, giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống, từ đó đạt đến thành công.
- Tri thức rèn cho con người những đức tính phẩm chất đạo đức tốt như kiên trì, bền bỉ, cầu tiến.
- Tri thức giúp con người khẳng định chính mình, có chỗ đứng trong xã hội, được kính trọng, yêu mến.
* Liên hệ, mở rộng vấn đề
- Tri thức phải gắn liền với thực tiễn, không đồng nhất bằng cấp với việc có tri thức.
- Tri thức chỉ thực sự làm nên giá trị của con người khi song hành với một nhân cách đẹp.
- Phê phán những người chỉ “học” mà không “hành”, chỉ biết tích luỹ tri thức trong sách vở mà không biết học tập và thực hành trong thực tế.
* Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức được vai trò của tri thức, mối quan hệ giữa tri thức và giá trị con người.
- Có ý thức trau dồi, tích lũy tri thức đồng thời rèn luyện nhân cách để hoàn thiện bản thân.

Cập nhật đề thi, gợi ý đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2021

Cập nhật đề thi, gợi ý đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2021

Sáng nay 12/6, hơn 93 nghìn thí sinh Hà Nội sẽ thực hiện bài thi môn Tiếng Anh vào lớp 10 trong vòng 45 phút. Infonet sẽ cập nhật nhanh nhất đề thi và đáp án môn Tiếng Anh.

Hoàng Thanh

Chủ đề :
 
List comment
 
 
Hà Tĩnh: Hỗ trợ tối đa học sinh điểm cao, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vào học đại học
icon

Hà Tĩnh vừa quyết định thành lập Quỹ Hỗ trợ học sinh đạt điểm cao, gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vào đại học và sẽ triển khai hoạt động ngay năm học 2021 - 2022.

 
 
Lưu ý điều chỉnh nguyện vọng vào đại học năm 2021, tránh 'trượt oan'!
icon

Theo quy chế tuyển sinh mới năm nay, sau khi biết điểm thi, thí sinh được điều chỉnh nguyện vọng tối đa 3 lần bằng hình thức trực tuyến. Vậy, khi muốn thay đổi nguyện vọng, thí sinh cần lưu ý điều gì để đảm bảo tối đa quyền lợi?

 
 
25 điểm liệu có đỗ ngành sư phạm Toán trường Đại học Sư phạm Hà Nội?
icon

Với 25 điểm, thí sinh có thể vẫn giữ nguyện vọng Sư phạm Toán, đồng thời đăng ký thêm nguyện vọng sau là cử nhân Toán học cũng tại Khoa Toán tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nếu em thực sự yêu thích ngành toán.

 
 
ĐH Thương mại giải đáp thắc mắc của sinh viên về đào tạo và dự báo điểm chuẩn
icon

Trước băn khoăn liệu điểm chuẩn tại ĐH Thương mại năm nay có tăng, PGS.TS Lê Thị Thanh Hải - Trưởng phòng quản lý đào tạo Trường đại học Thương mại cho biết điểm chuẩn năm nay có thể tăng nhẹ

 
 
Đã có 51 địa phương công bố lịch tựu trường
icon

Theo thống kê đến ngày 18/8 đã có 51/63 tỉnh, thành 'chốt' lịch tựu trường năm học 2021 - 2022.

 
 
Những ngành học nào của ĐH Bách khoa, Giao thông phù hợp với nữ?
icon

Lâu nay, ĐH Bách khoa Hà Nội được biết đến là trường đào tạo về khối ngành công nghệ, khoa học và kỹ thuật. Vậy ngành nào thì phù hợp với nữ?

 
27 điểm có cơ hội đỗ ngành Công nghệ máy tính, ĐHQG Hà Nội không?
icon

Cùng với sự phát triển của thời đại công nghiệp 4.0, ngành Công nghệ Thông tin chưa bao giờ “lỗi mốt”, điểm chuẩn của ngành này khá cao nhất là ở những trường top đầu.

 
Vừa tựu trường 2 ngày học sinh Sơn La lại tạm dừng đến trường
icon

Năm học 2021-2022, Sơn La là địa phương cho học sinh tựu trường sớm nhất cả nước. Theo đó học sinh toàn tỉnh tựu trường ngày 16/8 nhưng chỉ học 2 ngày đã lại tạm dừng đến trường.

 
Phụ huynh khó khăn khi mua SGK dịp giãn cách: Bộ GD&ĐT nói gì?
icon

Trước thông tin nhiều phụ huynh khó khăn trong mua SGK cho năm học mới, Bộ GD&ĐT đề nghị các địa phương tạo điều kiện cho việc vận chuyển, cung ứng sách giáo khoa tới nhà trường, học sinh để kịp thời chuẩn bị cho năm học mới.

 
Yêu cầu ĐH Duy Tân báo cáo về việc buộc thôi việc nữ giảng viên phát ngôn sai lệch
icon

Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý Giáo dục (Bộ GD&ĐT) yêu cầu Trường ĐH Duy Tân báo cáo về việc xử lý kỷ luật giảng viên của trường này.