'Đừng để trẻ 16 tuổi phải làm người thành niên'

Chúng tôi xin giới thiệu một số ý kiến dưới góc độ luật pháp.

Kiểm sát viên cao cấp Võ Văn Thêm (Viện thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM): Cần có công trình nghiên cứu.

Ông Vương Văn Nghĩa.

Nếu cho rằng độ tuổi thành niên là 18 như hiện nay là chưa phù hợp, cần hạ xuống còn 16 thì phải có một cuộc điều tra xã hội học, công trình nghiên cứu thật đầy đủ, kỹ lưỡng về tất cả các mặt y tế, phát triển tâm sinh lý, nhận thức của con người.

Theo tôi, với trình độ nhận thức hiện nay của trẻ em VN, nhất là nhận thức về pháp luật thì trẻ 16 tuổi không thể nào là “người thành niên” được. Vừa qua có một số vụ việc phạm tội giết người có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, tàn bạo do người chưa thành niên thực hiện nhưng chỉ là số ít, xảy ra ở những người cá biệt. Không thể vì những vụ việc cá biệt đó mà thay đổi cả một chế định hình sự áp dụng cho tất cả hàng chục triệu người chưa thành niên khác.

Với các điều kiện về kinh tế, nuôi dưỡng giáo dục trẻ hiện nay thì đa số trẻ 16 tuổi của nước ta vẫn còn đang trong độ tuổi “ăn chưa no lo chưa tới”. Có thể hiện nay, với trình độ khoa học kỹ thuật, việc học tập của giới trẻ có tiến bộ hơn trước nhưng chưa chắc giới trẻ ngày nay “khôn” hơn trước, có chăng chỉ là sự “khôn lỏi” do học hỏi, nắm bắt nhanh chóng những sáng kiến, phát triển của xã hội.

Việc xác định tuổi thành niên có ý nghĩa rất quan trọng vì liên quan đến nhiều quyền, nghĩa vụ công dân được quy định ở nhiều đạo luật khác nhau. Chẳng hạn như nếu coi người đủ 16 tuổi đã thành niên, người đó sẽ phải thi hành nghĩa vụ công dân với Nhà nước như thực hiện nghĩa vụ quân sự. Trong khi hiện nay, xu thế của thế giới đang lên án nhiều về việc huy động trẻ em (theo quan điểm trẻ em là người dưới 18 tuổi) tham gia quân đội, phục vụ trong lực lượng vũ trang.

Thẩm phán Vương Văn Nghĩa (Tòa hình sự TAND TP.HCM):16 tuổi chưa thể là thành niên

Theo quan điểm cá nhân tôi, việc hạ tuổi thành niên xuống 16 tuổi là không có cơ sở. Trẻ 16 tuổi đang học lớp 10, chưa hoàn thành chương trình phổ thông trung học, khó có thể coi là người đã thành niên. Nhất là trong chương trình giáo dục của chúng ta hiện nay, việc giáo dục ý thức pháp luật trong học sinh chưa được quan tâm. Học sinh hoàn thành chương trình phổ thông còn chưa trang bị được cho mình kiến thức pháp luật vừa đủ, nói gì đến học sinh lớp 10.

Hiện nay có thể nói trẻ em, thanh thiếu niên sinh sống tại các thành phố, khu vực đô thị phạm pháp nhiều hơn thanh thiếu niên tại các vùng quê, một phần do trẻ có điều kiện tiếp xúc nhiều với khoa học công nghệ, thông tin trên mạng Internet. Điều kiện dinh dưỡng khiến trẻ có vẻ phổng phao, tâm sinh lý phát triển sớm hơn, có khuynh hướng muốn tự khẳng định mình nhiều hơn, nhưng nếu nói là trẻ 16 tuổi đã có thể trang bị đủ kiến thức, kỹ năng, bản lĩnh để giải quyết những tình huống phức tạp phát sinh trong cuộc sống thì hoàn toàn chưa. Nhiều bị cáo tuổi 16-18 khi ra tòa vẫn còn những suy nghĩ, cách hành xử rất trẻ con.

Tôi không đồng ý quan điểm cho rằng việc không thể xử tử hình người chưa thành niên phạm tội ác tàn bạo, giết người dã man, như là việc cơ quan luật pháp “bất lực” trước tội phạm. Vấn đề đặt ra là công tác giáo dục của chúng ta hiện nay ra sao?

Bộ luật hình sự quy định mức hình phạt tối đa có thể áp dụng đối với người chưa thành niên ở độ tuổi 14-16 phạm tội là 12 năm tù, người chưa thành niên từ 16-18 tuổi có thể bị xử tối đa 18 năm tù. Theo tôi, bản án từng ấy năm tù đối với người chưa thành niên không phải là nhẹ. Nếu người 17 tuổi bị kết án 18 năm tù, sau khi thi hành án đã là 35 tuổi, tức họ đã phải mất hết quãng đời tuổi trẻ trong nhà tù rồi. Vấn đề là chúng ta cần phải quan tâm tới công tác cải tạo, giáo dục trong quá trình thi hành án phạt tù đối với người chưa thành niên phạm tội ra sao. Cũng cần có cơ chế quản chế, giám sát, tạo công ăn việc làm cho những người phạm tội sau khi ra tù để họ không tái phạm.

Dù có xét xử thật nghiêm, áp dụng nhiều án tử hình mà không thực hiện những giải pháp khác có liên quan về công tác giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, coi trọng sinh mạng con người cho học sinh, trẻ em thì cũng không thể mang lại hiệu quả trong việc ngăn ngừa tình trạng phạm tội của người thành niên.

Theo Tuổi Trẻ