Cực đoan khi nói "đóng phí là tự hào"

Sao cứ thi nhau “đè” ô tô ra mà… “xử”?

Ông Phùng Văn Hùng - Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, ĐBQH tỉnh Cao Bằng nêu quan điểm quanh chuyện đề xuất thu thêm 2 loại phí hạn chế phương tiện cá nhân và phí lưu hành ô tô vào trung tâm thành phố giờ cao điểm của ngành giao thông.

Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Phùng Văn Hùng

Dân không thể "gồng gánh" thêm phí

- Chính phủ vừa quyết định thu phí bảo trì đường bộ đối với xe máy, ô tô thì Bộ Giao thông vận tải (GTVT) lại đề xuất thu thêm 2 loại phí đối với ô tô. Ông nhìn nhận thế nào về các loại phí này?

Vấn đề thu phí đối với các phương tiện giao thông ô tô, xe máy trong thời gian vừa qua đã trở thành đề tài nóng, tạo nên bức xúc không đáng có trong dư luận xã hội.

Ùn tắc giao thông ở các thành phố lớn hiện nay là hậu quả của sự yếu kém trong quy hoạch đô thị và quản lý giao thông đã được tích tụ từ nhiều năm. Hạ tầng giao thông kém là trách nhiệm của Nhà nước, ùn tắc giao thông là hậu quả do không thực hiện theo quy hoạch đô thị, vậy sao bây giờ đổ hết gánh nặng cho dân?

Từ những năm trước đây, nếu chúng ta có tầm nhìn, biết lấy những bài học thực tiễn phát triển nóng của các đô thị lớn ở các nước trong khu vực làm kinh nghiệm thì nay ta đâu phải đối mặt với vấn đề nan giải này. Ta đã để các tòa nhà cao tầng cứ tiếp tục mọc lên trong khu trung tâm, mà không quan tâm phát triển các khu đô thị vệ tinh cho đồng bộ; hạ tầng giao thông đường xá không được quy hoạch tương xứng cho một thủ đô với dân số vào khoảng 7 triệu dân; dịch vụ giao thông công cộng không được đầu tư xứng đáng là những nguyên nhân chính.

Trong điều kiện như vậy lại áp đặt các loại phí nhằm hạn chế phương tiện giao thông, khác nào chúng ta đã đẩy hết gánh nặng cho người dân.

- Theo ông, thu phí có là giải pháp để "chữa" nhưng "căn bệnh" của giao thông: hạ tầng yếu, ùn tắc kéo dài?

Hai loại phí hạn chế phương tiện cá nhân và phí lưu hành ô tô đi vào trung tâm thành phố giờ cao điểm mặc dù có tên gọi là "phí" nhưng về bản chất không phải là phí như pháp luật qui định: "Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ" và không có trong danh mục phí ban hành kèm theo Pháp lệnh phí và lệ phí. Vì vậy, các vấn đề liên quan hai loại phí này không chịu sự điều chỉnh của Pháp lệnh nói trên.

Còn nếu nói rằng thu phí giao thông sẽ giảm tải phương tiện cá nhân, chống được ùn tắc giao thông thì tôi cho rằng nhận định như vậy là không thuyết phục, vì đa số người dân sử dụng các phương tiện đó phục vụ các nhu cầu thiết yếu của mình như là phương tiện đi lại hoặc kinh doanh.

Người có điều kiện mua ô tô làm phương tiện đi lại vì nó đem lại sự thuận tiện hơn cho bản thân và gia đình, nhất là khi phải đi xa; đi lại bằng ô tô an toàn cho tính mạng hơn là đi xe máy, lại tránh được mưa, nắng, rét mướt, khói bụi và tiếng ồn. Người kinh doanh sử dụng ô tô làm phương tiện để mưu sinh như kinh doanh vận tải, dịch vụ taxi chẳng hạn.

Cả hai đối tượng này chắc khó có thể bị sự tác động của các chính sách thu phí mà từ bỏ sử dụng ô tô. Đối với xe máy, đây là phương tiện đi lại thiết yếu và phổ thông nhất, phù hợp với điều kiện kinh tế của đại đa số người dân, chắc chắn chỉ có tăng cho dù có áp đặt các loại phí.

Trong khi phương tiện giao thông công cộng vừa thiếu, vừa yếu mà nói rằng thu phí giao thông sẽ giảm tải được phương tiện cá nhân, chống được ùn tắc giao thông thì hơi chủ quan và duy ý chí.

Bộ trưởng chủ quan khi nói "đóng phí là tự hào"

- Là ĐBQH đại diện cho nhân dân, ông có bấm nút thông qua các loại phí mà ngành giao thông đề xuất?

ĐBQH đại diện cho ý chí và nguyện vọng của người dân. Nếu một đề xuất chính sách được trình ra QH thì các ĐBQH sẽ thảo luận, mổ xẻ và phân tích để làm rõ tác động xã hội của chính sách cũng như hiệu quả và những hạn chế của nó. Nếu cái được là cơ bản, quyền và lợi ích của người dân được đảm bảo thì chắc chắn tôi cũng như các ĐBQH khác sẽ ủng hộ và ngược lại.

Thu thêm phí hạn chê chắc gì đường đã thông, hè đã thoáng?

- Người đứng đầu ngành giao thông cho rằng, thu phí là "khâu đột phá" và "người dân đóng phí sẽ cảm thấy tự hào, hạnh phúc". Ở vị trí một người dân, ông có cảm giác này?

Nếu cho rằng thu phí là “khâu đột phá” tôi e rằng không ổn. Việc thu phí từ trước đến nay là công việc thường xuyên của nhà nước, chứ có gì mới lạ, có thể làm xoay chuyển được tình hình đâu mà gọi là đột phá.

Như tôi đã phân tích ở trên, thu phí có tăng lên bao nhiêu thì cũng khó có thể cải thiện được vấn nạn ùn tắc giao thông trừ phi nhà nước có những giải pháp tổng thể. Còn nói "người dân đóng phí sẽ cảm thấy tự hào, hạnh phúc" tôi e rằng hơi chủ quan. Bộ trưởng có thể kiểm chứng dễ dàng bằng cách hãy hỏi trực tiếp người dân bằng điều tra dư luận xã hội.

Tôi nghĩ, người dân sẽ sẵn sàng đóng góp và sẽ cảm thấy tự hào và hạnh phúc nếu đóng góp đó đem lại lợi ích chung, vì những mục tiêu rõ ràng và những kết quả đã được “nhìn thấy”, chứ đóng góp để khắc phục những hậu quả của yếu kém trong quy hoạch đô thị, trong quản lý giao thông thì làm sao người dân cảm thấy tự hào và hạnh phúc được.

Nguyễn Hoài

thực hiện