Có xung đột lợi ích ngay trong Cơ quan cạnh tranh quốc gia?

Tại phiên thảo luận sáng nay, các ĐBQH lo ngại về tính độc lập của Cơ quan cạnh tranh quốc gia thuộc Bộ Công thương, vì bản thân Bộ Công thương hiện đang quản lý nhiều doanh nghiệp, do đó có thể có xung đột lợi ích. Bộ trưởng Trần Tuấn Anh giải trình:

“Từ khi Luật Cạnh tranh năm 2004 có hiệu lực, chúng ta đã có thể chế tham gia của Hội đồng cạnh tranh, đây là một hội đồng tập thể với đại diện tham gia của các bộ, ngành có liên quan. Còn cơ quan quản lý nhà nước trực thuộc Bộ Công thương là Cục quản lý cạnh tranh, với trách nhiệm và nhiệm vụ đặt ra trong giai đoạn vừa qua rất lớn, cả về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, cả về phòng vệ thương mại, xử lý cạnh tranh thương mại, đây là sự quá tải”.

Đại biểu Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cho rằng do hạn chế rất nhiều cả về tính chất pháp lý cũng như nguồn lực, cả những quy định liên quan đến quy trình tố tụng của cạnh tranh, Cơ quan này trong thời gian qua đã bộc lộ rất nhiều bất cập, hiệu quả không cao.

"Trên thực tế nhận thức của các chủ thể của Luật Cạnh tranh, của xã hội bao gồm doanh nghiệp, người tiêu dùng, hiệp hội và cả các cơ quan quản lý đều không thể hiện được vai trò của mình và không phát huy được hiệu lực pháp lý của Luật Cạnh tranh năm 2004”, ông Vũ Tiến Lộc nói.

Chính vì vậy, Chủ tịch VCCI cho rằng cần xác định rõ vai trò của Cơ quan cạnh tranh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nêu thực tiễn tổng kết của khu vực và quốc tế qua khảo sát đối với 100 nước trên thế giới, có 45 nước có các cơ quan cạnh tranh trực thuộc Chính phủ, 21 cơ quan trực thuộc Quốc hội và các Tòa án hoạt động độc lập, 34 cơ quan trực thuộc bộ.

“Nếu trực thuộc Bộ Công thương thì đây là một vấn đề mà Ban soạn thảo cũng đã suy nghĩ rất nhiều, bởi vì Bộ Công thương vừa là cơ quan quản lý nhà nước, vừa là chủ trì của cơ quan điều tra và sự cạnh tranh. Tuy nhiên, cũng có những vấn đề liên quan đến chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong tinh giản bộ máy và tiếp tục hoàn thiện về thể chế trên cơ sở đảm bảo hiệu quả và làm rõ tính chất pháp lý, chức năng nhiệm vụ”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói.

Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh làm rõ những băn khoăn của các ĐBQH về Luật Cạnh tranh (sửa đổi).

Để tháo gỡ nút thắt này, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng nếu tách bạch rành mạch trong tiến trình cải cách sắp tới, tách phần chủ quản của doanh nghiệp nhà nước, phần đại diện phần vốn nhà nước và tài sản của nhà nước trong doanh nghiệp, thì chức năng của Cơ quan cạnh tranh quốc gia sẽ không còn là vấn đề quá nặng nề. Có những cơ chế cả về kỹ thuật cũng như tính chất pháp lý và thủ tục để đảm bảo được sự minh bạch, sự công khai và sự công bằng trong việc thực thi của cơ quan cạnh tranh quốc gia.

Liên quan đến mối quan hệ giữa Luật Cạnh tranh và các bộ luật khác trong chuyên ngành liên quan đến vấn đề cạnh tranh tại thị trường Việt Nam, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định, Ban soạn thảo đã có rất nhiều buổi thảo luận cũng như hội thảo để xin ý kiến các chuyên gia, cũng như các quan điểm phản biện của xã hội.

“Trong các lĩnh vực chuyên ngành, có thể có những bộ luật, có điều khoản liên quan đến các nội dung của quản lý nhà nước chuyên ngành, cũng như liên quan về vấn đề cạnh tranh. Nhưng trong lĩnh vực cụ thể, có những yêu cầu và yếu tố rất đặc thù. Vì vậy, rất cần có một pháp luật cạnh tranh, có một bộ luật làm nền tảng chung để đưa ra những khái niệm để đảm bảo thống nhất cũng như cách nhìn nhận diễn giải về tính cạnh tranh và thị trường cạnh tranh, trong đó có yếu tố cạnh tranh bền vững và cạnh tranh bình đẳng”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định Luật Cạnh tranh là để đảm bảo yếu tố vận hành của cạnh tranh trên cơ sở nền tảng của hậu kiểm, là nền tảng kết hợp giữa tư duy kinh tế và tư duy pháp lý. Do đó, không có vấn đề đáng lo ngại trong câu chuyện mâu thuẫn luật pháp.

Luật Cạnh tranh (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp tới vào tháng 6/2018, thay thế cho Luật Cạnh tranh 2005.