Căn bệnh nguy hiểm chẳng kém ung thư phổi không ai để ý

Theo dự đoán của WHO, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (BPTNMT) sẽ trở thành nguyên nhân tử vong thứ ba trên toàn thế giới, vượt cả tỉ lệ tử vong gây ra do HIV/AIDS và ung thư phổi vào năm 2020.

Bệnh thường gặp ở nam giới trên 40 tuổi có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào, kể cả việc hít phải khói thuốc một cách thụ động hoặc gặp ở người sống và làm việc trong môi trường khói bụi.

Điều đáng lo ngại là tỷ lệ người hút thuốc ở nước ta vẫn cao và tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nặng nề là nguyên nhân khiến tỷ lệ mắc bệnh có chiều hướng gia tăng ở nước ta.

Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước tại Việt Nam cho thấy, mặc dù ước tính có trên 4,2% dân số bị mắc BPTNMT2 nhưng đáng lo là phần lớn hiện nay vẫn chưa được chẩn đoán do thiếu thốn về cơ sở vật chất, nhận thức kém từ phía người dân, cũng như giới hạn về khả năng chuyên môn của y tế cộng đồng. Khảo sát trong khuôn khổ chương trình quốc gia cho thấy chỉ có 43,9% bác sĩ Việt Nam có thể kể ra 4 tiêu chuẩn để chấn đoán BPTNMT và chỉ 23,5% bác sĩ trả lời đúng về xếp loại BPTNMT theo GOLD 2011.

Về bệnh hen, ước tính có trên 300 triệu người mắc bệnh hen với hầu hết tử vong do hen tập trung ở những nước thu nhập thấp hay trung bình.

Một nghiên cứu về việc áp dụng khuyến cáo quốc tế trong kiểm soát hen (Global Initiative for AsthmaGINA) tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy trong số bệnh nhân đến khám tại cơ sở điều trị ban đầu, chỉ có 39,7% bệnh nhân kiểm soát được Hen.

“Các bệnh về đường hô hấp, như bệnh Hen, BPTNMT và ung thư phổi đang ngày càng gia tăng nhanh chóng trên khắp Châu Á và đặc biệt ở Việt Nam. Điều này đã đưa ra những thách thức cụ thể đối với hầu hết các hệ thống y tế, vốn chỉ tập trung vào việc chăm sóc cấp tính và ngắn hạn cho bệnh nhân. Để điều trị bệnh hô hấp hiệu quả đòi hỏi phải sự quản lý lâu dài cho bệnh nhân ở trung tâm quản lý ngoại trú. AstraZeneca đặc biệt có cơ hội hợp tác với chính phủ Việt Nam và các đối tác liên quan trong việc thực hiện chương trình Vì Lá Phổi Khỏe với mong muốn đảm bảo rằng nhiều bệnh nhân ở Việt Nam sẽ được tiếp cận với điều trị sớm và chăm sóc thích hợp." Ông Joris Silon, Phó chủ tịch AstraZeneca Khu vực Châu Á, cho biết.

Mặc dù Hen và BPTNMT gây ra những gánh nặng lớn, với tỉ lệ chẩn đoán và tỉ lệ đạt kiểm soát kém, hiện hai căn bệnh này vẫn chưa được sự quan tâm và chú ý đúng mức như là một bệnh mạn tính cần quản lý ngoại trú lâu dài.

Ước tính tại Bệnh viện Đại Học Y Dược TP.HCM, chi phí điều trị của một bệnh nhân BPTNMT không được điều trị trong giai đoạn ổn định có thể lên đến 225 triệu đồng mỗi năm, gấp 10 lần so với chi phí điều trị trong giai đoạn ổn định khoảng 22 triệu đồng mỗi năm.

Đó là chưa kể đến những chi phí gián tiếp liên quan đến đợt cấp, và những gánh nặng vô giá về tinh thần và sức khỏe của bệnh nhân qua mỗi cơn kịch phát. Quan trọng nhất, quản lý ngoại trú trong giai đoạn ổn định giúp giảm tỉ lệ tử vong cho bệnh nhân so với việc chỉ quản lý bệnh nhân trong đợt cấp.

Trước gánh nặng do hai bệnh trên gây ra, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác thực hiện Chương trình Vì lá phổi khỏe tại Việt Nam 2017-2020 với giá trị 1 triệu USD được thực hiện trong 3 năm nhằm nâng cao chất lượng quản lý bệnh hen và phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đơn vị tài trợ sẽ hỗ trợ thành lập 150 phòng quản lý ngoại trú hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính với cơ sở hạ tầng đạt chuẩn.

Chương trình Vì Lá Phổi khỏe sẽ phối hợp với các đối tác triển khai các hoạt động để xây dựng các đơn vị quản lý ngoại trú Hen và BPTNMT đạt chuẩn, cải thiện năng lực chẩn đoán và điều trị bệnh Hen và BPTNMT thông qua các buổi đào tạo y khoa liên tục (CME) cho cán bộ y tế chuyên trách các đơn vị quản lý, hỗ trợ tầm soát để chẩn đoán bệnh sớm. Các đơn vị này có vai trò giúp bệnh nhân hen và BPTNMT được tiếp cận chẩn đoán sớm,điều trị ngay tại địa phương, ngăn ngừa đợt cấp cho người dân do không phải cấp cứu nhập viện, từ đó giảm gánh nặng chi phí nhập viện và tỷ lệ tử vong, góp phần giảm gánh nặng cho xã hội.