Cách duy nhất sống sót khi lốc xoáy: trú ẩn đúng chỗ

Lốc xoáy - thảm họa thiên nhiên kỳ lạ nhất

Lốc xoáy có hình dạng ống hút, hình phễu hoặc hình xoáy, những ống hút khổng lồ này có thể cuốn sạch mọi thứ trên đường đi mà chúng gặp. Đối với những lốc xoáy nhỏ, sức hủy giệt của nó chỉ dừng lại ở các biển hiệu giao thông, những nhà có kiến trúc không vững. Nhưng đối với những trận lốc mạnh thì nó có thể cuốn bay tất cả từ ô tô, nhà kiên cố và cả những cây cầu...

Các con số thống kê cho thấy, Hoa Kỳ là một trong những quốc gia phải hứng chịu nhiều trận lốc xoáy nhất trong một năm. Trung bình, Hoa Kỳ phải hứng chịu hơn 800 cơn lốc xoáy hoạt động, làm ít nhất 50 người thiệt mạng, tiếp đến là Australia. Bên cạnh đó còn có một số nước khác chịu thiệt hại nghiêm trọng vì lốc xoáy như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Anh và Đức.

Lốc xoáy có sức tàn phá kinh hoàng, cuốn phăng mọi thứ trên đường đi

Ở Việt Nam, lốc xoáy thường xảy ra vào khoảng tháng 3, 4, 5. Đây là thời điểm giao mùa, sự chênh lệch về nền nhiệt giữa các địa phương mang tính chất bất đồng cao. Sự kết hợp giữa không khí nóng và lạnh, ẩm và khô đã cung cấp năng lượng thô cho các cơn bão sấm và lốc xoáy.

Trận lốc xoáy kinh hoàng diễn ra tại Quảng Bình vào tháng 10/2013 được ví như một trận bom B52 dội xuống hai xã nghèo của mảnh đất cằn cỗi này. Lốc xoáy khiến 2 người tử vong, 22 người bị thương nặng, 40% nhà bị sập hoàn toàn và 100% nhà bị bay hết mái.

Ngày 7/4, chỉ trong vòng chưa đến 20 phút, khoảng 400 ngôi nhà của người dân xã Sơn Cao, Sơn Linh, Sơn Giang, Quảng Ngãi bị giật sập, tốc mái. (Ảnh: Zing)

Tuy chỉ mới bước sang những tháng đầu tiên của năm 2014, nhưng nước ta đã phải chứng kiến những trận lốc xoáy, những cơn cuồng phong có sức tàn phá khủng khiếp. Theo thống kê, gió lốc kèm mưa đá vào chiều 7/4 đã làm 400 nhà dân ở Quảng Ngãi bị sập, tốc mái; 100 ha lúa bị tàn phá.

Ngày 12/4 vừa qua, một trận lốc xoáy xảy ra tại bản Sại, xã Tam Lư, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa làm sập hoàn toàn 3 ngôi nhà, làm tốc mái 24 nhà khác. Không chỉ làm sập nhà, tốc mái của người dân mà rất nhiều hoa màu ước tính thiệt hại lên tới hàng trăm triệu đồng.

Nằm tại vùng đất mũi của Tổ Quốc, tỉnh Cà Mau vừa phải hứng chịu cơn lốc xoáy diễn ra ngày 14/4 làm sập và tốc mái 131 ngôi nhà, cũng như làm hư hỏng nhiều diện tích hoa màu khác...

Cơ chế hình thành lốc xoáy

Sức hủy diệt của lốc xoáy là vô cùng lớn, xong không phải ai cũng nắm được cơ chế hình thành một cơn lốc xoáy. Lốc xoáy được hình thành từ một cơn dông, thường từ ổ dông rất mạnh. Lốc xoáy cũng có khi sinh ra từ một dải gió giật mạnh hay từ một cơn bão. 

Người ta cho rằng, khi không khí ở lớp bên trên lạnh đè lên lớp không khí nóng ở phía dưới, không khí nóng sẽ bị cưỡng bức chuyển động lên rất mạnh. Nhưng khi lốc xoáy xảy ra trên mặt nước thì thường lại không thấy đối lưu và cũng không thấy sự khác biệt nhiệt độ giữa các lớp. Vì vậy nguyên nhân hình thành nên lốc xoáy con người vẫn chưa hoàn toàn hiểu được hết.

Tuy nhiên, phần lớn lốc xoáy được hình thành từ một dạng mây dông đặc biệt có tích điện. Một đám mây có thể kéo dài trong vài giờ, xoáy tròn trong vùng có đường kính từ 10-16 km, di chuyển hàng trăm dặm và sinh ra vô số ống hút khổng lồ. Nguồn gốc của chúng là vùng khí hậu có luồng khí nóng đi lên và luồng khí lạnh đi xuống.

Đầu tiên là quá trình tương tác giữa cơn dông có chiều lên trên và gió. Sự tương tác sẽ làm cho tầng khí nóng ở dưới di chuyển lên trên và xoay tròn trong không trung. Tiếp đó là sự phát triển của dòng khí lạnh di chuyển theo hướng đi xuống mặt đất ở phía bên kia của cơn bão. Vận tốc của dòng khí đi xuống có thể lớn hơn 160 km/h.

Ông Lê Thanh Hải, Phó giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương nhận định: “Trên đường di chuyển, lốc xoáy đi theo vệt đi của chúng, chứ không di chuyển trên diện tích rộng, nhưng chúng có thể cuốn theo mọi thứ”.

Lốc xoáy chưa thể báo trước nên khi cơn lốc xảy ra mọi người chỉ có cách trú ẩn nơi an toàn.

Do tính chất tức thời cũng như tính phức tạp của nó, cho nên hiện nay vẫn chưa thể dự báo trước tình hình lốc xoáy để người dân đối phó kịp thời. Ngay cả ở Mỹ, một quốc gia thường xuyên hứng chịu những hiện tượng thời tiết bất thường nhưng cơ quan khí tượng nước này cũng chỉ có thể dự báo rất chung chung và đưa ra các cảnh báo. Còn việc dự báo chi tiết vào ngày giờ cụ thể và địa điểm chính xác lốc xoáy hay vòi rồng xảy ra ở đâu thì chưa thể dự báo được.

Ở Việt Nam hiện nay chưa thể dự báo được sự xuất hiện của lốc xoáy. Do vậy, trong thời gian diễn ra lốc xoáy, mọi người phải ngay lập tức tìm nơi trú ẩn trong một tầng hầm hay nơi kín đáo của toà nhà. Tuyệt đối tránh trú ẩn trong xe hơi hay ở ngoài trời vì có thể bị lốc thổi bay bất cứ lúc nào. 

Nếu đang ở ngoài đường, bạn nên chui xuống một cái rãnh hay mương sâu và che đầu cẩn thận để khỏi bị thương do đất đá rơi xuống.