90 triệu công dân: Việt Nam trở thành cường quốc dân số

Trong buổi chào đón công dân 90 triệu có sự tham gia của Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan, lãnh đạo Bộ Y tế, lãnh đạo Tổng cục Dân số kế hoạch hóa Gia đình và lãnh đạo quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam. 

Chúng tôi có buổi trò chuyện với ông Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng - Tổng cục Dân số Kế hoạch Hóa gia đình Bộ Y tế, về dấu mốc vô cùng quan trọng này.

Ông Dương Quốc Trọng bế công dân thứ 90 triệu của Việt Nam

Thưa ông, con số 90 triệu, sự kiện ngày hôm nay có ý nghĩa như thế nào?

Ông Dương Quốc Trọng Tổng cục trưởng - Tổng cục Dân số Kế hoạch Hóa gia đình Bộ Y tế: Hôm nay là một ngày mà chúng ta hết sức tự hào. Với con số này nước ta đứng vị trí dân số thứ 14 trên thế giới. Chúng ta đang là cường quốc về dân số, các nhà đầu tư đều mong muốn ở một đất nước có dân số 90 triệu người. Vì sức tiêu dùng rất lớn, 90 triệu người làm ra sản phẩm kinh tế cũng rất lớn. 

Tôi chỉ lấy ví dụ như lời Bác Hồ trước đây chúng ta cố gắng tiết kiệm, 90 triệu người mỗi người tiết kiệm 1 nghìn đồng là đất nước này để ra được 90 tỷ đồng, 10 nghìn chúng ta có 900 tỷ đồng. Một con số tiền rất khổng lồ.

Điều đặc biệt hơn nữa chúng ta bước vào giai đoạn cơ cấu dân số vàng tức là số người trong độ tuổi lao động cao nhất. Hai người trong độ tuổi lao động mới có một người phụ thuộc là trẻ em hoặc người già. Đây là thời cơ có một không hai trong lịch sử. 

Các con rồng, con hổ Châu Á như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Nhật Bản người ta đều cất cánh bay lên từ cơ cấu dân số vàng. Việt Nam chúng ta cần tận dụng cơ hội cơ cấu dân số này thì chúng ta mới cất cánh bay lên được. Chúng ta đang có lợi thế về số lượng làm sao để có được chất lượng tốt trong tương lai.

Với con số 90 triệu dân như hiện nay, những thách thức chúng ta sẽ phải đối mặt như thế nào, biện pháp ra sao khi mật độ dân số của nước ta đang ở mức cao trên thế giới. Theo như thống kê thì mật độ dân số nước ta cao gấp 2 lần Trung Quốc, 8 lần Mỹ và 34 lần so với nước Nga?

Tự hào về con số 90 triệu, chúng ta cũng không tránh khỏi những thách thức vì 90 triệu này làm ra nhiều, nhưng tiêu thụ cũng lớn vậy làm sao lo cho đủ ăn cho 90 triệu người, lo cho người lao động có đủ công ăn việc làm vì chất lượng dân số còn thấp, chất lượng lao động còn thấp. Việt Nam làm thế nào để cạnh tranh về chất lượng lao động với các nước trong khu vực còn đang là bài toán cho các nhà lãnh đạo.

Tôi cho rằng chúng ta đang duy trì ở mức hai con, chúng ta cố gắng duy trì ở mức này để kéo dài cơ cấu dân số vàng, duy trì mức này để kéo dài thời gian già hóa dân số, hài hòa giữa tốc độ phát triển dân số, hài hòa giữa nam và nữ, đây là bài toán vô vùng khó.

Hiện nay chúng tôi đang đưa ra giải pháp điều chỉnh mức sinh như thế nào cho hợp lý. Mật độ dân số đang còn rất khác nhau giữa các tỉnh, các vùng miền với nhau, Các tỉnh miền núi phía bắc, các tỉnh Tây Nguyên tỷ lệ sinh còn rất cao làm sao để giảm tỷ lệ sinh cũng là vấn đề để người dân có điều kiện phát triển kinh tế, ở nơi có tỷ lệ sinh thấp thì cần điều chỉnh như thế nào để tỷ lệ sinh đẻ hài hòa giữa các vùng miền hơn.

Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng Việt Nam sẽ là một trong 5 nước trên thế giới có tốc độ già hóa dân số nhanh điều đó chúng ta tự hào vì dân Việt Nam sống lâu, sống thọ hơn nhưng bên cạnh đó khi già hóa dân số cũng có những việc phải làm như công tác chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. 

Vấn đề được các báo chí và cơ quan ngôn luận nói lên rất nhiều trong thời gian qua là vấn đề giới tính. Tỷ lệ trẻ em nam đang tăng hơn trẻ em nữ. Tỷ lệ đó hiện nay ở mức chênh lệch trên 10 em nhưng sẽ có khả năng tăng cao hơn trong tương lai. Ông có thể đưa ra quan điểm của mình về vấn đề này được không? Giải pháp của Tổng cục Dân số Kế hoạch hóa Gia đình trong thời gian tới là gì?

Từ năm 2006 đến nay chúng ta kiên quyết khống chế tốc độ gia tăng tỷ lệ chênh lệch giới tính, đưa tỷ lệ này về ngưỡng cân bằng. Chúng ta đã có kinh nghiệm từ các nước xung quanh, đặc biệt là Trung Quốc. Hiện nay Trung Quốc thiếu khoảng 60 triệu phụ nữ, một con số đáng kinh ngạc. Ở Việt Nam theo dự báo trong tương lai chúng ta thiếu khoảng 2,3 -  4,3  triệu phụ nữ. Tỷ số giới tính chênh lệch cao để lại hậu quả nặng nề. 

Hiện tại các biện pháp như cấm chẩn đoán giới tính thai nhi hay có những biện pháp khích lệ những gia đình sinh toàn con gái. Đến thời điểm này, tôi tự hào vì dân số Việt Nam đã chạm ngưỡng 90 triệu người. 

Song song đó còn nhiều vấn đề, bài toán cần được giải chúng ta sẽ cùng nhau đưa Việt Nam biến thách thức đó thành cơ hội, vận hội để chúng ta tiếp tục đứng lên, khẳng định vị thế của nước ta trên trường quốc tế.

Vâng xin cảm ơn ông!