755.000 người chết mỗi năm, lời cảnh tỉnh của Giám đốc Bệnh viện 108

Hình ảnh ung thư gan

Gia tăng nhanh chóng

Tại Hội nghị ung thư Việt Nam – Hoa Kỳ được Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tổ chức trong hai ngày 5-6/9, GS Mai Hồng Bàng – Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đôi 108 cho biết, gánh nặng ung thư gan ở thế giới và Việt Nam rất nặng nề.

Trên thế giới có 755.000 ca chết hàng năm và riêng Hoa Kỳ cho 24 nghìn ca ung thư gan chết/năm, Châu Âu là 48 nghìn ca chết/năm, Châu Á là 622.000 ca chết/năm. Tại Việt Nam ung thư gan là một trong 5 bệnh ung thư phổ biến. Việt Nam ghi nhận 17.000 ca chết vì ung thư gan trong số 94.000 ca chết do ung thư mỗi năm. Theo thống kê của Globan năm 2012 ung thư gan đứng hàng thứ 7 về mức độ phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam tỷ lệ mắc ung thư gan cao với 24,6 người mắc trên 100.000 dân. Trên bản đồ ung thư gan thế giới, Việt Nam là khu vực có tỷ lệ mắc rất cao.

Hiện nay, ung thư gan là bệnh ung thư hàng đầu ở nam giới và tỷ lệ này tiếp tục tăng lên cả ở hai giới. Nếu năm 2010 tỷ lệ mắc ung thư gan cả ở hai giới được Bệnh viện Chợ Rẫy TP.HCM thống kê ở riêng viện này là 2794 ca thì đến năm 2015 con số này đã tăng lên 3805 ca mắc. Tỷ lệ mắc ung thư gan ở tuổi 10 – 20 đã ghi nhận 50 trường hợp, còn đa số ở giai đoạn tuổi 50 -60.

Thủ phạm viêm gan vi rút

GS Mai Hồng Bàng cho biết các yếu tố nguy cơ cho ung thư gan phát triển đó là nhiễm vi rút viêm gan B mãn tính. 60 -80 % bệnh nhân viêm gan B dương tính có trong các nghiên cứu về ung thư gan. Nhiễm vi rút viêm gan C chiếm 5 – 20 % trong các báo cáo. Ngoài ra, các yếu tố khác như rượu, afatoxin, phơi nhiễm chất độc dioxin.

Trong khi đó, GS Bàng cho biết 85% bệnh ung thư gan không thể phát hiện được qua các dấu hiệu của giai đoạn sớm mà đa số bệnh nhân phát hiện tình cờ qua khám sức khoẻ, siêu âm. Chính vì thế, GS Bàng nhấn mạnh những bệnh nhân bị viêm gan mãn tính và có tiền sử uống rượu bia cần kiểm tra sức khoẻ thường xuyên để phát hiện ung thư gan.

Theo thống kê của Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM số ca ung thư gan chẩn đoán mới từ năm 2010 – 2015 là 20.026 ca thì có tới 8133 ca tương đương 40,61% bệnh nhân không còn khả năng điều trị.

Hiện nay, thực trạng về sàng lọc ung thư gan đó là chương trình tiêm vắc xin viêm gan B mở rộng mới trong 15 năm trở lại đây. Tuy nhiên, ý thức về bệnh của người dân còn kém, đặc biệt là dân ở vùng nông thôn. Tại Việt Nam chưa có chương trình sàng lọc ung thư quốc gia, phần lớn số trường hợp phát hiện bệnh khi ở giai đoạn muộn, giai đoạn tiến triển.

Hiện nay, nhờ sự tiến bộ của các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khả năng phát hiện sớm và chẩn đoán giai đoạn bệnh chính xác đã được nâng lên. Bộ xét nghiệm PIVK II kết hợp với AFP cũng làm tăng khả năng chẩn đoán ung thư gan. Gần đây, các M-RNA cũng có triển vọng trong tìm dấu ấn sinh học phân tử có gen đột biến.

Việc điều trị ung thư gan, theo GS Bàng kỹ thuật ghép gan vẫn là ưu việt nhất. Ghép gan ca đầu tiên là cho 1 bé gái năm 2004 tại Bệnh viện Quân y 103, 5 trung tâm thực hiện được trong đó có Bệnh viện Việt Đức đã ghép được 40 ca trong đó có 32 ca do ung thư gan, 8 ca do xơ gan. Khó khăn của kỹ thuật này là thiếu nguồn cho ghép, chi phí rất đắt, Bệnh viện 108 chuẩn bị triển khai trong vài năm tới.

Phẫu thuật cắt gan được thực hiện bằng kỹ thuật cắt gan của cố GS Tôn Thất Tùng tuy nhiên chỉ có dưới 20 % số ca tại thời điểm chẩn đoán được phẫu thuật cắt gan. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chỉ có khoảng 200 – 300 bệnh nhân được thực hiện kỹ thuật này. Tỷ lệ biến chứng dưới 20 % nhờ những cải tiến về kỹ thuật và dụng cụ. Phẫu thuật nội soi cắt gan cũng được áp dụng ở một số trung tâm.

GS Mai Hồng Bàng - Giám đốc BV Trung ương Quân đội 108

Ngoài ra, còn thực hiện các biện pháp tiêm ethanol qua da, áp dụng từ năm 1991, kỹ thuật này đơn giản, giá thành rẻ hiệu quả cho ung thư gan kích thước nhỏ. Bệnh viện Trung ương Quân đổi 108 thực hiện được 562 Bệnh nhân và tỷ lệ sống thêm sau 1 năm là 81,8 %, 3 năm là 60 %. 5 năm là 37 %. Tỷ lệ tái phát sau 1 năm là 11,2 %, 3 năm là 30,3%, 5 năm là 52,8 %.

Biện pháp đốt sóng cao tần ở Bệnh viện Trung ương quân đội 108 với 82 bệnh nhân ung thư gan các bệnh nhân sống thêm được 1 năm là 100%, 2 năm là 97,4 %, bệnh nhân sống 3 năm là 90,2 %.

Còn có các phương pháp điều trị can thiệp tại chỗ như hóa tắc mạch qua đường động mạch đã được chấp nhận rộng rãi như là phương pháp điều trị tạm thời cơ bản cho các trường hợp ung thư gan không còn chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, phương pháp này chống chỉ định với ung thư gan đã có huyết khối tĩnh mạch cửa.

Đối với ung thư gan, điều trị bằng xạ trị chiếu ngoài có rất nhiều hạn chế, do khả năng dung nạp tia xạ kém của xơ gan nên dẫn đến kết quả thường gây tổn thương gan do tia xạ (viêm gan do tia xạ).

BV trung ương Quân đội 108 là một trong những trung tâm có uy tín điều trị ung thư gan. Trong hai thập kỷ qua, cơ sở này đã áp dụng các kỹ thuật tiên tiến trong điều trị căn bệnh hiểm nghèo này.