3 trẻ tử vong sau tiêm vắc xin: Vì sao công an vào cuộc?

GS.TS Trịnh Quân Huấn, chuyên gia cao cấp Bộ Y tế, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, chia sẻ với phóng viên bên lề buổi tọa đàm “Tiêm chủng mở rộng quốc gia” sáng 2/8.

Theo đại diện của Tổ chức Y tế thế giới, tỷ lệ sốc phản vệ có thể xảy ra như viêm gan B rất thấp. Nhưng mới đây đã có 3 trẻ bị tử vong sau khi tiêm, tại sao lại có hiện tượng này thưa ông?

Có 3 nguyên nhân chính xảy ra sự cố: tại vắc xin, do quy trình tiêm chủng và do tỷ lệ chết của trẻ dưới 1 tuổi. Ở Việt Nam, theo thống kê năm 2012 tỷ lệ chết ở trẻ dưới 1 tuổi 15,8/1000. Tính ra cụ thể mỗi ngày có 50 trẻ tử vong mà không rõ nguyên nhân.

GS.TS Trịnh Quân Huấn trao đổi với báo chí sáng 2/8. (Ảnh LD)

Ở Mỹ năm 2010 tỷ lệ tử vong là 6,5/1000 trẻ, và người ta cho đây là hội chứng đột tử của trẻ dưới 1 tuổi. Trong 17 trường hợp tử vong trước đây do viêm gan B ở Mỹ, người ta đã mổ tử thi và thấy rằng tất cả đều do hội chứng đột tử chứ không phải liên quan đến vắc xin.

Đối với 3 trẻ em mới tử vong sau khi tiêm vắc xin, nguyên nhân đột tử đã loại rồi. Chỉ còn lại 2 nguyên nhân do vắc xin và quy trình tiêm chủng.

Vậy tại sao Bộ Y tế lại chuyển điều tra cho Bộ Công an?

Theo tôi, đây là một quyết định đúng. Trước đây Bộ Y tế là cơ quan vừa sử dụng vắc xin, vừa bảo quản, vừa triển khai tất cả các hoạt động của vắc xin, vừa thành lập hội đồng đánh giá tai biến vắc xin. Điều này đã khiến có nhiều ý kiến cho là vừa đá bóng, vừa thổi còi.

Bên cạnh đó về mặt chuyên môn, liên quan đến kỹ năng điều tra giám sát nghiệp vụ của công an tốt hơn, nên chuyển cho công an hoàn toàn chính xác. Đây là một trong những điểm chúng ta cần phải xác định và làm một cách công khai, minh bạch. Vì sức khỏe của trẻ em nên việc xác định nguyên nhân cần phải làm rất rõ.

Chúng tôi cũng nghi ngờ. Không thể có một vắc xin nào lại có 3 trẻ tử vong cùng một lúc, cùng một triệu chứng, cùng lô vắc xin.

Bên công an vào cuộc, vì nó liên quan đến kết luận ban đầu chưa làm cho người ta hài lòng nên tình tiết cần phải làm rõ, cần phải đi sâu hơn. Bản thân những nhà chuyên môn về y cũng phối hợp thông tin chặt chẽ để đưa các thông tin, đưa nguồn tin cũng như quy trình rất cụ thể cho Bộ công an và Sở Công an để người ta làm rõ hơn.

Bản thân ông có hài lòng với kết quả của thanh tra của Bộ Y tế trong vụ việc này?

Tôi cho rằng, thanh tra từ trung ương đến địa phương đã kịp thời trong vụ việc này, song việc giám sát tiêm chủng hàng ngày, cần phải tăng cường hơn nữa.

Chính vì thế chúng tôi đang đề nghị làm sao để quy trình tiêm chủng được giám sát chặt chẽ, trách nhiệm của UBND các tỉnh, trách nhiệm của Bộ Y tế, người tiêm chủng cần phải được làm rõ.

Sau hàng loạt những vụ việc đáng tiếc vừa rồi xảy ra, chắc chắn việc tiêm chủng sẽ còn tồn tại những bất cập. Theo ông những bất cập ở đây là gì?

Chắc chắn còn những bất cập liên quan đến vấn đề tiêm chủng. Trong tiêm chủng có những quy định rất cụ thể, ví dụ như trước tiêm, trong tiêm và sau tiêm phải làm gì...

Tôi ví dụ trước khi tiêm có 3 việc phải làm. Thứ nhất, phải tư vấn cho bà mẹ, con mình có bệnh gì không, bố mẹ có bị dị ứng không và tư vấn có nên tiêm vào thời điểm này không. Thứ hai, phải khám sàng lọc. Cuối cùng phải xem lại vắc xin xem nó thế nào.

Ba việc đó phải làm trước tiên, nhưng nhiều nơi lại không làm được, và đó là những bất cập dễ dẫn đến những phản ứng sau tiêm.

Thế còn vấn đề trình độ. Nhiều y tá chưa được tập huấn, hoặc việc bảo quản vắc xin có được xem là những bất cập?

Về mặt nguyên tắc các cơ sở phải thực hiện theo quy định của pháp luật. Nơi nào chưa làm được thì phải tiến hành làm. Còn làm được hay không phải có giám sát. Chính bởi thế chúng tôi mới đề nghị trong thời gian tới việc giám sát các điểm tiêm chủng của UBND các tỉnh, Giám đốc Sở Y tế các tỉnh phải sát sao hơn nữa.

Bộ Y tế có rất nhiều việc, hàng trăm việc phải làm, chương trình tiêm chủng mở rộng cũng có rất nhiều việc phải làm, chứ không phải là đi xuống tất cả 63 tỉnh thành. Vì thế các tỉnh phải chịu trách nhiệm tổ chức các điểm tiêm chủng, tổ chức các hoạt động liên quan đến tiêm chủng. Giám đốc Sở Y tế phải thực hiện giám sát các hoạt động trong các buổi tiêm chủng.

Chúng tôi cũng đề nghị trong mỗi buổi tiêm chủng chỉ khoảng 50 cháu, để giám sát, kiểm soát tốt hơn.

Vừa rồi Thủ tướng Chính phủ cho phép Bộ Y tế tái sử dụng vắc xin Quinvaxem trong tiêm chủng mở rộng. Ông nghĩ sao về việc này? 

Tôi cho rằng đó là quyết định đúng. Trong luật cũng như các quy định nói rất rõ, khi vắc xin có vấn đề thì Bộ Y tế phải dừng, kiểm tra các nguyên nhân.

Sau khi đưa các mẫu và toàn bộ lô vắc xin có phản ứng ra nước ngoài kiểm tra, người ta thấy rằng loại vắc xin này không vấn đề gì, vẫn an toàn, nên Thủ tướng Chính phủ đã quyết định cho phép được tiêm lại. Điều này hoàn toàn bình thường.

Xin cảm ơn ông!