Xúc động vị giáo sư hi sinh khi ra chiến trường tìm vắc xin phòng sốt rét

Ngày 5/12, Bộ Y tế tổ chức lễ mít tinh kỷ niệm 60 ngành y tế dự phòng tại Trung tâm hội nghị Quốc gia. Xuyên suốt chương trình đó là hình ảnh Giáo sư Đặng Văn Ngữ - người đã cống hiến cả đời cho ngành dự phòng Việt Nam..

Cục Y tế dự phòng nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
Vị giáo sư cả đời vì sức khoẻ nhân dân

Giáo sư Đặng Văn Ngữ (1910 – 1967) là người đã nghiên cứu và sản xuất ra “nước lọc Penicillin”. Công trình này của ông có ý nghĩa đặc biệt lớn lao, góp phần đắc lực cho công cuộc kháng chiến chống Pháp đi đến thắng lợi.

Nhờ nước lọc Penicillin mà 80% thương binh có thể trở về đơn vị chiến đấu mà không bị cưa chân tay.

Sau đó, ông là người xây dựng ngành Ký sinh vật Việt Nam, từ đào tạo cán bộ đến xây dựng các mạng lưới có hệ thống. Năm 1957, ông sáng lập Viện sốt rét Ký sinh trùng và Côn trùng; Chủ nhiệm Chương trình tiêu diệt bệnh sốt rét ở miền Bắc. Ông là một trong số ít người thời đó có ý tưởng sản xuất vắc- xin phòng chống sốt rét.

Đặc biệt, năm 1966-1967, bênh sốt rét hoành hành dữ dội tại chiến trường miền Nam. Giáo sư Đặng Văn Ngữ xin đi chiến trường B để nghiên cứu tại chỗ loại muỗi độc gây bệnh.

Hình ảnh Giáo sư Đặng Văn Ngữ tâm sự với người vợ của mình về sứ mệnh của một người bác sĩ trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại và những lời căn dặn con để đi vào chiến trường đánh Mỹ đã gây xúc động cho biết bao thế hệ y bác sĩ ngành dự phòng Việt Nam…

Vào chiến trường B5, GS Đặng Văn Ngữ công tác tại một hậu cứ ở miền Tây Thừa Thiên. Công tác nghiên cứu chủng loại muỗi truyền sốt rét để có vắc xin thích ứng đã có kết quả bước đầu. Ngày 1/4/1967, giáo sư Đặng Văn Ngữ cùng 2 đồng nghiệp đã hy sinh trong trận bom tọa độ của B52 Mỹ.

Nối tiếp công trình dang dở

GS Đặng Văn Ngữ hi sinh khi công trình nghiên cứu vắc xin phòng sốt rét chưa hoàn thành. Tiếp nối GS Đặng Văn Ngữ, ngành y tế nước ta đã tự sản xuất được thuốc điều trị sốt rét. Công cuộc loại trừ sốt rét đã có nhiều bước tiến lớn.

Đến nay, việc nghiên cứu vắc xin là một trong những chiến lược quan trọng của y tế dự phòng với nhiều loại vắc xin đã được sản xuất trong nước với chất lượng cao, giá thành thấp. Những kết quả trên đã giúp cho tất cả trẻ em Việt Nam dưới 5 tuổi đều được tiêm phòng, ngăn chăn được bệnh dịch, mang lại hạnh phúc cho thế hệ tương lai…

Việt Nam cũng đã sản xuất được 10/12 loại vắc xin và được Tổ chức Y tế thế giới công nhận Cơ quan quản lý vắc xin của Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế NRA. Công tác đảm bảo an toàn thực phẩm ngày một tăng cường.

Việt Nam được thế giới công nhận là một trong 10 quốc gia dẫn đầu trong quá trình thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về y tế, đặc biệt trong giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ và trẻ sơ sinh, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng, tỷ lệ mắc sốt rét và phòng chống HIV/AIDS.

60 hình thành và phát triển, hệ thống y tế dự phòng phát triển rộng khắp trên phạm vi cả nước, từ các Viện nghiên cứu chuyên sâu tại tuyến Trung ương cũng như các đơn vị làm công tác y tế dự phòng tại tuyến tỉnh, thành phố và tuyến cơ sở huyện, thị, xã phường. Nhiều dịch bệnh đã được thanh toán, loại trừ, khống chế. Thể lực và tầm vóc của người Việt Nam không ngừng được nâng cao…

Đáng chú ý nhất là dịch SARS năm 2003 đã cướp đi sinh mạng của hơn 800 người. Tại Việt Nam đã có 3 bác sĩ, điều dưỡng “hi sinh” do lây bệnh từ bệnh nhân. Sau đó, Bệnh viện Các bệnh nhiệt đới trung ương, nay là Bệnh viện Nhiệt Đới trung ương, đã trở thành nơi tiếp nhận thu dung bệnh nhân nhiễm SARS.

Dù căn bệnh đang có sức lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp xảy ra trên 37 quốc gia nhưng bằng nỗ lực của cả hệ y tế dự phòng, sau 45 ngày kể từ ca SARS đầu tiên, đến ngày 28/4/2003, Việt Nam được WHO công nhận là nước đầu tiên trên thế giới khống chế thành công dịch SARS… Thành công của Việt Nam đã được ngành y tế dự phòng quốc tế ghi nhận.

P.Thuý