Tsar Bomba: Quả bom mạnh nhất trong lịch sử loài người

Vậy ý tưởng về loại bom này bắt nguồn từ đâu? Theo trang tin Gizmodo, trong bối cảnh Đại hội Đảng Cộng sản được tổ chức vào tháng 10/1961, Nikita Khrushchev muốn khẳng định trước thế giới sức mạnh quân sự của Liên Xô. Tuy nhiên lúc đó họ vẫn chưa có một loại bom nào thực sự mạnh có thể thỏa mãn mong muốn này.

Cột khói mà quả bom Tsar Bomba gây ra.

Tính đến thời điểm đó, quả bom nhiệt hạch mạnh nhất mà Liên Xô từng thử nghiệm là bom RDS-47 có sức nổ 3 megaton. Trong khi đó, ông Khrushchev muốn một quả bom có thể vượt trội hơn loại bom mà Mỹ đã cho nổ trong cuộc thử nghiệm Castle Bravo vào năm 1954, có sức công phá 15 megaton.

Để làm được điều này, một đội ngũ 4 nhà khoa học gồm các ông Victor Adamskii, Yuri Babaev, Yuri Smirnov và Yuri Trutnev được thành lập và họ đã phát triển một quả bom nhiệt hạch dài 7,3 m chỉ trong vòng 15 tuần ngắn ngủi.

Được đặt số hiệu là AN602, quả bom Tsar Bomba được thiết kế có ba tầng khác nhau. Khi kích nổ, tầng một sẽ xảy ra quá trình phân hạch và nén hỗn hợp nhiên liệu phân hạch – nhiệt hạch ở tầng hai, quá trình này lại nén tiếp một đầu đạn cỡ lớn ở mũi quả bom. Về cơ bản, đây là một chuỗi phản ứng hạt nhân xảy ra cùng một lúc để tạo ra được một năng lượng khổng lồ.

Do thời gian hoàn thiện gấp rút, chỉ có một quả bom Tsar Bomba được chế tạo. Với trọng lượng 27 tấn, nó nặng ngang với máy bay ném bom Tu-95 được dùng để chở và thả nó trong cuộc thử nghiệm và các đội ngũ kỹ sư phải cắt bỏ cửa khoang máy bay để nó có thể đặt vừa vào bên trong.

Dù vậy, cuộc thử nghiệm vẫn được tiến hành vào lúc 11 giờ 32 phút sáng vào ngày 30/10/1961, khi bom được thả từ độ cao khoảng 10.500 m và được hỗ trợ bằng dù để bom rơi chậm xuống vịnh Mityushikha, gần quần đảo Novaya Zemlya (phía Bắc nước Nga ngày nay), qua đó cho phép máy bay ném bom có 188 giây để rời khỏi khu vực nguy hiểm. Ở độ cao 4.000 m, bom đã được kích nổ.

Tsar Bomba đã tạo ra một quả cầu lửa có bán kính 3 km và một cột khói cao lên đến 64 km. Ánh sáng từ vụ nổ có thể được quan sát từ khoảng cách 1.000 km và sức nổ của nó đã gây ra một trận động đất mạnh 5 độ Richter. Dư chấn của nó đã chạy khắp Trái Đất ba lần và làm cửa kính các căn nhà ở cách đó 900 km bị vỡ nát. Toàn bộ các căn nhà tại thị trấn bỏ hoang cách vụ nổ 55 km đã bị san bằng hoàn toàn.

Hình dáng của quả bom Tsar Bomba, có sức công phá mạnh nhất từ trước tới nay.

Một trong số nhân chứng khi đó kể lại rằng: “Đám mây bên dưới máy bay và đằng xa đột ngột xuất hiện một quầng sáng mạnh. Ánh sáng chói lòa tràn cả vào trong khoang chứa máy bay và các đám mây trở nên trong suốt hơn. Vào thời điểm đó, máy bay của chúng tôi bắt đầu giảm độ cao và đâm qua các tầng máy xuống khoảng không mà ánh sáng đó xuất hiện. Quả cầu lửa khi đó trông rất mạnh mẽ và kiêu ngạo như Sao Mộc vậy, và dần dần nó cháy lên trên cao, xuyên qua các lớp mây dày. Đó là một cảnh tượng kỳ quái, không tưởng, siêu nhiên”.

Sức công phá thực tế của quả bom chỉ bằng một nửa so với thiết kế ban đầu, khi nó được chế tạo để có thể gây ra sức công phá lên đến 100 megaton. Ban đầu, quả bom được trộn thêm một chất bắn phá uranium, có thể khiến bom có sức công phá mạnh, nhưng ngay trước khi cuộc thử nghiệm được tiến hành, chính quyền Liên Xô yêu cầu thay thế chất này bằng chất chì để ngăn bụi phóng xạ lan ra các khu vực đông dân cư.

Chất chì này khiến bom chỉ có sức công phá chỉ bằng 50% so với thiết kế, song nó đã giúp tiêu hủy 97% bụi phóng xạ từ quả bom. Vì lý do này, Tsar Bomba không chỉ được coi là quả bom mạnh nhất mà loài người từng chế tạo mà còn là vũ khí hạt nhân “sạch” nhất từng được thử nghiệm. Sau đó, Liên Xô và Mỹ cùng nhau ký kết Hiệp ước Cấm Thử nghiệm Hạt nhân, qua đó chấm dứt các hoạt động thử vũ khí hạt nhân trên mặt đất.