Tổng thống Obama thăm Việt Nam: Mỹ sẽ dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí?

Bước tiến lịch sử

Trong khi ông Obama chuẩn bị đến thăm Việt Nam vào tháng tới, việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận đang được thảo luận bởi cả hai bên, báo Vnexpress dẫn nguồn tin từ The Diplomat cho biết.

Các quan chức quốc phòng Mỹ vẫn im lặng về động thái này, một phần vì việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương đòi hỏi phải có quyết định chính sách từ Bộ Ngoại giao Mỹ, sau khi thảo luận liên ngành và tham khảo ý kiến ​​quốc hội.

Các quan chức Việt Nam và Mỹ am hiểu quan hệ quốc phòng cho biết, ngay cả khi dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận, có thể mất nhiều thời gian để hai bên tiến hành các hợp đồng quốc phòng và chuyển giao lớn, vì còn phụ thuộc vào các yếu tố khác. Một trong các yếu tố có thể là Việt Nam phải làm quen với thủ tục mua sắm từ Mỹ, tương đối khác so với các đối tác quốc phòng truyền thống như Nga.

The Diplomat đánh giá rằng, nếu khả năng này trở thành hiện thực, đây sẽ là bước đi lịch sử trong quan hệ quốc phòng nói riêng và quan hệ đối tác toàn diện Việt - Mỹ nói chung. Các quan chức Việt Nam từ lâu đã cho rằng việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương sẽ là dấu hiệu rõ ràng cho thấy quan hệ hai nước đã hoàn toàn bình thường.

Quan hệ Việt - Mỹ được tăng cường dưới thời chính quyền ông Obama. Hai nước nâng tầm quan hệ lên đối tác toàn diện vào tháng 7/2013. Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam vào tháng 10/2014 và ký kết tầm nhìn chung về quan hệ quốc phòng năm 2015.

Đoàn cán bộ sĩ quan Hải quân Nhân dân Việt Nam thăm máy bay P-3C Orion của Mỹ.

Việt Nam quan tâm vũ khí gì?

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, bước đầu, Mỹ có thể sẽ chưa bán cho Việt Nam các loại vũ khí tiên tiến (máy bay, tàu chiến, pháo, xe tăng). Tuy nhiên, việc dỡ lệnh cấm vận vũ khí sát thương có thể giúp Việt Nam mua các loại phụ tùng, linh kiện để hồi phục, duy trì các trang bị vũ khí do Mỹ chế tạo mà quân đội ta thu giữ được sau năm 1975.

Hiện nay, vẫn có hàng trăm chiếc M113 phục vụ tích cực trong Quân đội Nhân dân Việt Nam mặc dù có những khó khăn về vấn đề phụ tùng. Nếu được dỡ lệnh cấm vận, quân đội ta sẽ có điều kiện đảm bảo hoạt động chiến đấu tốt hơn cho M113, cũng như nâng cấp chúng thích nghi với chiến tranh hiện đại.

Bên cạnh việc khôi phục, nâng cấp M113, Việt Nam cũng có thể tái sử dụng lại các loại xe tăng, pháo tự hành do Mỹ chế tạo, thu giữ được sau năm 1975. Ngoài ra còn có các loại xe tăng M41, M48, pháo tự hành M107 do Mỹ chế tạo lưu trong kho bảo quản. Dù các loại vũ khí này được chế tạo từ cách đây vài chục năm, nhưng trên thế giới nhiều quốc gia vẫn còn sử dụng chúng.

Trong trang bị không quân, Việt Nam có thể mua được phụ tùng, hoặc đặt hàng nâng cấp trực thăng đa năng UH-1 đang được trang bị hạn chế trong Không quân Nhân Việt Nam (khoảng 12-15 chiếc). Ngoài ra, theo một số tài liệu, không quân ta còn đang lưu giữ nhiều chiếc UH-1 khác và đang chờ ngày phục hồi hoạt động.

Trong trang bị hải quân, Việt Nam có thể hi vọng việc Mỹ sẽ đồng ý cung cấp máy bay tuần tra chống ngầm P-3 Orion hiện đại. Trước đó, phát biểu tại triển lãm An ninh và Quốc phòng Quốc tế (LAAD 2013) tại Brazil, Giám đốc chương trình tuần tra biển Clay Fearnow cho hay.

Hải quân Việt Nam đang quan tâm tới việc mua 6 máy bay tuần tra chống ngầm P-3 Orion dư thừa (Mỹ không dùng tới) để bảo vệ đường bờ biển dài gần 3.500km và vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) có diện tích 1.396.299km2.

“Hải quân Việt Nam đã thể hiện sự quan tâm tới P-3 và chính phủ Mỹ sẽ hỗ trợ để thương vụ này phát triển tốt”, ông Fearnow nói. Theo ông Fearnow, Tập đoàn Lockheed Martin cũng “khuyên” Việt Nam lựa chọn biến thể mới nhất P-3C Orion. Vì chúng tiên tiến hơn và có số giờ bay thấp hơn.

Mặc dù hiện chưa có thông tin gì thêm về việc này, nhưng chúng ta có quyền hi vọng sau khi Mỹ chính thức dỡ lệnh cấm vận vũ khí sát thương, Việt Nam có thể mua được P-3 Orion góp phần tăng cường khả năng tuần tra, bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.

Tương lai, chúng ta cũng có quyền hi vọng rằng người Mỹ sẽ sẵn sàng bán cho Việt Nam các loại vũ khí hiện đại nhất, như máy bay chiến đấu, tàu chiến, tên lửa, pháo…