Tàu ngầm nào của Liên Xô từng khiến NATO "run sợ”?

Tác giả bài viết ông Caleb Larson cho biết, chiếc tàu ngầm này lần đầu tiên được Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) nhắc đến vào năm 1969. Khi đó, nó được báo cáo về lớp màu bạc kỳ lạ của phần thân chiếc tàu ngầm đang được chế tạo.

Mô hình tàu ngầm titan của Liên Xô. Ảnh: TASS.

Mục tiêu của dự án là đóng mới một tàu ngầm có thể chạy nhanh, lặn sâu hơn so với bất kỳ tàu ngầm nào của phương Tây. Để làm được điều này, tàu cần có một thiết kế thân độc đáo, lò phản ứng thế hệ mới, cùng nhiều đột phá về vật liệu chế tạo và công nghệ.

Lúc đó CIA cho biết, đó chẳng qua là phần thân tàu ngầm được phủ bằng các tấm nhôm nhằm tạo thông tin sai lệch cho phía Hoa Kỳ. Đồng thời, CIA cho rằng thời kỳ Liên Xô không có công nghệ sản xuất tàu ngầm từ titan. Dự án 705 Lira được giới chức phương Tây đồn thổi là một loại tàu ngầm có khả năng thống trị mọi đại dương. Nhờ sở hữu phần thân bằng titan siêu cứng và lò phản ứng hạt nhân được làm mát bằng kim loại lỏng, tàu ngầm lớp Lira thuộc dạng tàu ngầm nhanh nhất và lặn sâu nhất từng được chế tạo.

Theo các tài liệu, những chiếc tàu ngầm này vẫn được hoàn thành và trở thành tàu ngầm nhanh nhất tại thời điểm đó. Tàu ngầm của dự án 705 Lira có thể chạy dưới nước với tốc độ lên tới 76 km/ giờ. Tốc độ tối đa của các khu trục hạm của lớp Arly Burke của Hải quân Mỹ là 55 km/ giờ. Con tàu thiết lập kỷ lục về tốc độ và độ sâu đối với tàu ngầm quân sự cho đến tận ngày nay.

Ngoài ra, tàu ngầm titan có thể lặn sâu tới 670 m, vượt xa các tàu ngầm phương Tây và chống chọi được những vụ nổ bom sâu dưới đáy biển. Tuy nhiên, hoạt động của tàu ngầm làm bằng titan rất tốn kém. Hải quân Liên Xô gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì con tàu ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ có 7 tàu ngầm lớp Alfa được chế tạo trong những năm Chiến tranh Lạnh, trong đó có một mẫu thử nghiệm.

Tốc độ cao và độ sâu lặn kỷ lục cho phép tàu ngầm Alfa trốn tránh những ngư lội hiện đại nhất của NATO thời điểm đó. Nhưng do kích thước nhỏ, tàu ngầm Alfa mang theo ít vũ khí hơn so với các tàu ngầm hạt nhân khác của Liên Xô. Tàu có thể mang theo 18-21 ngư lôi và tên lửa hành trình. Với số vũ khí này đủ để gây thiệt hại lớn cho hạm đội tàu mặt nước của NATO.

Đến những năm cuối Chiến tranh Lạnh, Liên Xô gặp khó khăn khi duy trì các cơ sở quốc phòng khổng lồ. Loại siêu vũ khí đắt đỏ như tàu ngầm Alfa trở thành một gánh nặng. Vào những năm 1990, tất cả những tàu ngầm loại này đều ngừng hoạt động và đem đi tái chế. Huyền thoại công nghệ một thời của Liên Xô đã được Nga ứng dụng vào các tàu ngầm tấn công hạt nhân thế hệ mới như Yasen.