Taliban sẽ làm gì với khối tài sản 1 ngàn tỉ USD dưới lòng đất ở Afghanistan?

Số khoáng sản nằm dưới lòng đất ở Afghanistan được ước tính có giá 1 ngàn tỉ USD, nhưng Taliban được cho sẽ gặp khó trong chuyện khai thác. 

Việc Afghanistan nhanh chóng rơi vào tay Taliban sau 20 năm chính quyền Kabul nhận được sự hỗ trợ từ Mỹ đã đẩy quốc gia Nam Á vào một cuộc khủng hoảng chính trị và nhân đạo.

Một câu hỏi mà các chuyên gia an ninh đặt ra là chuyện gì sẽ xảy ra đối với khối lượng lớn khoáng sản chưa được khai thác tại Afghanistan, khi mà Taliban đã giành được toàn quyền kiểm soát lãnh thổ quốc gia này. 

{keywords}
Taliban đang nắm quyền kiểm soát khối tài sản 1 ngàn tỉ USD dưới lòng đất ở Afghanistan, nhưng chuyện khai thác là rất khó. (Ảnh: CNN)

Afghanistan là một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới. Tuy nhiên, vào năm 2010, các quan chức quân sự và địa chất Mỹ tiết lộ Afghanistan đang ngồi trên đống khoáng sản có tổng trị giá gần 1 ngàn tỉ USD. Nếu biết cách khai thác, nguồn khoáng sản này sẽ giúp kinh tế Afghanistan tăng trưởng nhanh chóng.

Điều đáng nói, nguồn tài nguyên khoáng sản như sắt, đồng và vàng được xác định nằm rải rác ở nhiều tỉnh thành của Afghanistan. Không chỉ có vậy, Afghanistan còn được cho có nhiều kim loại đất hiếm và không loại trừ quốc gia Nam Á này sở hữu số lượng lithium lớn nhất thế giới. Lithium là một thành phần thiết yếu, nhưng lại khan hiếm trong pin sạc và những công nghệ dùng để đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu.

“Afghanistan chắc chắn hiện là một trong những khu vực giàu nguồn kim loại hiếm truyền thống nhất, cũng như những kim loại cần thiết cho nền kinh tế trong thế kỷ 21”, CNN dẫn lời ông Rod Schoonover, chuyên gia an ninh kiêm nhà khoa học thành lập tổ chức Ecological Futures Group. 

Những thách thức về an ninh, thiếu cơ sở hạ tầng và hạn hán nghiêm trọng đã cản trở Afghanistan khai thác hầu hết các loại khoáng sản có giá trị trong quá khứ. Điều này càng khó thay đổi dưới sự kiểm soát của Taliban. Song những quốc gia khác như Trung Quốc, Pakistan và Ấn Độ có thể tham gia vào hoạt động khai thác khoáng sản ở Afghanistan, bất chấp tình hình bất ổn ở quốc gia Nam Á.

Cụ thể, ngay sau khi Taliban chiếm thủ đô Kabul và giành quyền kiểm soát toàn lãnh thổ Afghanistan, hôm 16/8, Trung Quốc, quốc gia đứng đầu thế giới về khai thác đất hiếm, tuyên bố “vẫn duy trì liên lạc và trao đổi với Taliban”.

Theo ông Schoonover, Trung Quốc đang bắt tay vào một chương trình phát triển năng lượng xanh rất lớn. Do đó, lithium và đất hiếm là những nguyên liệu thiết yếu và không có gì thay thế được. Nói cách khác, những khoáng chất này đang nằm trong kế hoạch dài hạn phát triển của Trung Quốc.

Song cho tới nay, Bắc Kinh được cho sẽ không hợp tác với Taliban giữa lúc tình hình ở Afghanistan vẫn đang bất ổn. Thay vào đó, Trung Quốc có thể tập trung vào các khu vực khác.

Tiềm năng lớn nhưng đầy thách thức

Trước thời điểm Tổng thống Joe Biden tuyên bố sẽ rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan vào đầu năm nay, triển vọng phát triển kinh tế của Afghanistan rất mờ mịt.

Vào năm 2020, ước tính có khoảng 90% người Afghanistan đang sống dưới mức nghèo khổ với chỉ 2 USD/ngày. Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, nền kinh tế Afghanistan là “mong manh và phụ thuộc vào viện trợ”.

Cũng theo WB, sự phát triển và đa dạng hóa của khu vực tư nhân bị hạn chế do tình trạng mất an ninh, bất ổn chính trị, thể chế yếu, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, nạn tham nhũng tràn lan và môi trường kinh doanh khó khăn.

Trong khi đó, nhu cầu về kim loại như lithium và coban, cũng như các nguyên tố đất hiếm gồm neodymium đang tăng cao, do nhiều quốc gia đẩy mạnh phát triển ô tô điện và công nghệ sạch để giảm lượng khí thải carbon.

Hồi tháng Năm, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng nguồn cung trên toàn cầu đối với lithium, đồng, niken, coban và đất hiếm cần phải tăng mạnh, nếu như thế giới không muốn thất bại trong nỗ lực đối phó cuộc khủng hoảng khí hậu.

Trong đó, 3 quốc gia là Trung Quốc, Cộng hòa Dân chủ Congo và Australia hiện chiếm 75% sản lượng lithium, coban và đất hiếm toàn cầu.

Trung bình, một chiếc ô tô điện cần sử dụng số lượng khoáng sản nhiều gấp 6 lần so với ô tô truyền thống, theo IEA. Trong đó, Lithium, nickel and coban đặc biệt quan trọng với sản phẩm pin. Các mạng lưới điện cũng đòi hỏi một lượng lớn đồng và nhôm, còn các nguyên tố đất hiếm được sử dụng trong nam châm để làm tuabin gió hoạt động.

Chính phủ Mỹ từng nhiều lần ước tính khối lượng lithium ở Afghanistan có thể cạnh tranh với cả Bolivia, quốc gia được biết tới sở hữu sản lượng lithium nhiều nhất thế giới.

“Nếu Afghanistan có một vài năm yên bình và hướng tới phát triển các nguồn tài nguyên khoáng sản, nước này có thể trở thành một trong những quốc gia giàu có nhất trong khu vực trong vòng 10 năm”, ông Said Mirzad thuộc Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ từng chia sẻ với tạp chí Science vào năm 2010.

Nhưng sự yên bình chưa từng hiện diện ở Afghanistan và phần lớn nguồn khoáng sản ở quốc gia này vẫn đang nằm im dưới lòng đất mà chưa được khai thác, theo ông Mosin Khan, thành viên cấp cao không thường trú của Hội đồng Đại Tây Dương, và từng là Giám đốc phụ trách khu vực Trung Đông và Trung Á của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Theo ông Khan, Afghanistan đã có một số hoạt động khai thác vàng, đồng và sắt. Song việc khai thác lithium và các khoáng sản đất hiếm cần sự đầu tư lớn hơn, cùng công nghệ kỹ thuật cao và thời gian.

IEA ước tính, trung bình phải mất 16 năm kể từ khi phát hiện ra một mỏ lithium cho tới khi bắt đầu khai thác.

Ông Khan tiết lộ, khoáng sản hiện chỉ tạo ra 1 tỉ USD/năm cho Afghanistan. Nhưng 30 - 40% số tiền trên đã bị tham nhũng. 

Còn theo ông Schoonover, khả năng thời gian tới Taliban sẽ sử dụng sức mạnh mới để phát triển lĩnh vực khai thác khoáng sản. Nhưng giờ đây, Taliban sẽ cần phải tập trung vào một loạt các vấn đề an ninh và nhân đạo.

Về vấn đề đầu tư từ nước ngoài và tư nhân vào hoạt động khai thác khoáng sản ở Afghanistan, các nhà phân tích nhận định chuyện này cũng không hề dễ dàng và trên thực tế có thể vấp phải thách thức từ phía Mỹ. Bởi Taliban từng bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách khủng bố toàn cầu.

Taliban cai trị, phụ nữ Afghanistan trở lại ‘địa ngục trần gian’

Taliban cai trị, phụ nữ Afghanistan trở lại ‘địa ngục trần gian’

Cuộc sống của phụ nữ Afghanistan một lần nữa bị đe dọa khi họ sẽ phải sống như "địa ngục trần gian" dưới sự cai trị của Taliban. 

Minh Thu (lược dịch)

Ông Biden ca ngợi sức mạnh kinh tế Mỹ, cam kết hợp tác với đảng Cộng hòa

Trong Thông điệp liên bang thứ 2 kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Mỹ Joe Biden lạc quan về sự phục hồi và sức mạnh của nền kinh tế, đồng thời cam kết sẽ hợp tác với đảng Cộng hòa.

Thái Lan giải cứu thành công bé gái rơi xuống giếng rộng 30cm, sâu 13m

Lực lượng cứu hộ Thái Lan hôm nay (7/2) đã giải cứu thành công một bé gái 19 tháng tuổi bị rơi xuống giếng có độ sâu 13m ở tỉnh Tak.

Điểm lại những trận động đất kinh hoàng nhất từ đầu thế kỷ 21 tới nay

Trước trận động đất tàn phá nhiều nơi ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, thế giới cũng từng chứng kiến nhiều thảm họa tương tự khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng.

Tòa án Seoul yêu cầu Hàn Quốc bồi thường nạn nhân vụ thảm sát Phong Nhị

Một tòa án ở thủ đô Seoul hôm nay yêu cầu Chính phủ Hàn Quốc bồi thường cho một nạn nhân trong vụ thảm sát do quân đội nước này gây ra khi tham chiến tại Việt Nam năm 1968.

Gần 60.000 người Palestine ở Syria bị ảnh hưởng bởi động đất

Theo Cơ quan Cứu trợ người tị nạn Palestine tại vùng Cận Đông của Liên Hợp Quốc (UNRWA), ít nhất 57 nghìn người Palestine đã bị ảnh hưởng bởi trận động đất kinh hoàng ở Syria.

Số người chết vì động đất vượt 7.700, Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố tình trạng khẩn cấp

Các dữ liệu tổng hợp tính tới thời điểm hiện tại cho thấy, tổng số nạn nhân thiệt mạng vì thảm họa động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria đã tăng vọt lên hơn 7.730 người.

Hàng trăm người Syria kẹt dưới đống đổ nát, Tây Ban Nha gửi bệnh viện tới Thổ Nhĩ Kỳ

Người đứng đầu cơ quan dân sự của phe đối lập Syria Raed Al-Saleh cho hay, cơ hội sống của hàng trăm người dân còn mắc kẹt dưới đống đổ nát do động đất đang dần trôi đi.

Số người chết vì động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ, Syria vượt 5.000, Damascus cầu cứu Liên Hợp Quốc

Các dữ liệu tổng hợp tính tới thời điểm hiện tại cho thấy, tổng số nạn nhân thiệt mạng vì thảm họa động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria hiện đã tăng vọt lên hơn 5.000 người.

Niềm vui và nỗi khổ của người đàn ông có 12 vợ, 102 con và 578 cháu

Từng nổi tiếng và được nhiều gia đình ngỏ ý gả con gái, nhưng nay người đàn ông có 12 vợ, 102 con và 578 cháu lại đối mặt với gánh nặng lo cơm áo cho gia đình.

Hàng chục phần tử IS trốn thoát khỏi nhà tù ở Syria sau trận động đất

Ít nhất 20 tù nhân bị tình nghi thuộc tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, đã trốn thoát khỏi một nhà tù ở tây bắc Syria sau trận động đất hôm 6/2.

Đang cập nhật dữ liệu !