SGK Lịch sử mới sẽ đi theo hướng nào?

Tại Hội thảo về sách giáo khoa lịch sử ở trường phổ thông diễn ra sáng 10/5 tại Hà Nội, sau khi tập hợp ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý, đến năm 2018, các trường phổ thông trong cả nước có thể sẽ áp dụng giảng dạy, học tập theo chương trình sách giáo khoa Lịch sử mới.

Đến năm 2015, có thể áp dụng thử nghiệm sử dụng sách giáo khoa giảng dạy Lịch sử mới ở các trường phổ thông. Sau đó, ngành giáo dục có thể trưng cầu ý kiến của các địa phương, trường học, thầy cô giáo về bộ sách này để tiếp tục chỉnh sửa, biên soạn cho phù hợp với thực tế.

Theo Giáo sư Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, việc ban hành bộ sách giáo khoa Lịch sử mới được thực hiện theo đề án “Đổi mới cơ bản và toàn diện nền Giáo dục Việt Nam do Ban Tuyên giáo Trung ương và Bộ GD-ĐT đề ra.

Quang cảnh hội thảo về sách giáo khoa Lịch sử ở trường phổ thông.

Hội thảo đã tập hợp nhiều ý kiến chuyên gia, đề cập đến một số vấn đề cơ bản sau:

1. Quan niệm về sách giáo khoa. Hiện nay SGK gần như cung cấp một hệ thống kiến thức lịch sử cho học sinh theo từng lớp, từng cấp học, kèm theo một số câu hỏi gợi ý. Vì vậy GSK của Việt Nam so với nhiều nước thì rất mỏng nhưng lại rất nặng nề. Từ đây cần xác lập một quan niệm đúng đắn và hiện đại về SGK theo kinh nghiệm của nhiều nước tiên tiến trên thế giới.

2. Phân bổ môn Lịch sử theo các cấp học của hệ thống giáo dục phổ thông. Đây là việc phân bổ theo cấp học từ tiểu học đến THCS và THPT. Trong cấp tiểu học, chỉ dạy những bài kể chuyện lịch sử, nhưng cần tuyển chọn theo tiêu chí nào và quan hệ với các môn khác như thế nào. Đặc biệt, cho đến nay giáo dục phổ cập ở VN là THCS nên bố trí môn Lịch sử theo đường đồng tâm như hiện nay hay theo đường thẳng và phân bố thế nào cho hợp lý nhất, tránh trùng lặp?

3. Cấu trúc SGK Lịch sử trong mối quan hệ nội tại của môn, tức giữa lịch sử VN - khu vực và thế giới. Hiện nay vẫn là hai dòng tách biệt lịch sử VN và thế giới phân theo các thời kỳ và bố trí theo cấp học, lớp học. Có cách gì hay hơn để nối kết hai dòng đó, tạo nên sự hiểu biết gắn VN với khu vực và thế giới. Môn Lịch sử lại có mối quan hệ mật thiết với môn địa lý, từ đó nên bố trí sự tích hợp như thế nào giữa các môn học này.

GS Phan Huy Lê phát biểu tại Hội thảo

4. Bố cục và trình bày SGK. Theo quan niệm hiện đại về SGK thì rõ ràng cách bố cục và trình bày như hiện nay là bất cập. Vậy SGK mới cần được thể hiện như một công cụ học tập đầy đủ của học sinh.

Trong đó có phần giới thiệu hệ thống, rồi đi sâu vào một số nội dung cơ bản, có chọn lọc, kèm theo là hướng dẫn học tập, trau dồi kỹ năng, tư duy cho học sinh, phần đọc thêm…, phần chốt lại những kiến thức cơ bản, kèm theo là các sơ đồ, bản đồ, bản vẽ, ảnh minh họa… rất phong phú, hấp dẫn, dễ học, dễ hiểu.

Nội dung SGK phải xuất phát từ yêu cầu bồi dưỡng năng lực, giáo dục phẩm chất con người theo từng lứa tuổi, phải bảo đảm tính khoa học, khách quan, độ tin cậy cao.

5. Tổ chức biên soạn SGK. Trên cơ sở chương trình cần được xây dựng lại, việc biên soạn SGK nên mở rộng cho nhiều tổ chức, nhiều nhóm tác giả tham gia. Trên cơ sở đó nên tổ chức thẩm định, tuyển chọn như thế nào và nên áp dụng một chương trình - một SGK hay một chương trình - nhiều SGK?

Huỳnh Anh