Nhồi máu cơ tim ở người trẻ nguy hiểm hơn người già, vì sao?

Anh Nguyễn Tài H. 28 tuổi trú tại Long Biên, Hà Nội làm nghề lái xe. Gia đình cho biết anh H. đang ngồi nghỉ ngơi sau bữa ăn. Tự nhiên anh đau tim và toát mồ hôi, cảm giác khó thở. Gia đình vội đo huyết áp cho bệnh nhân thì thấy huyết áp tụt 90/60 mmHg trong khi bình thường huyết áp của bệnh nhân là 130/80 mmHg. 

Bệnh nhân được đưa vào cấp cứu tại bệnh viện Hữu Nghị. Tại đây bệnh nhân được chẩn đoán bị nhồi máu cơ tim cấp và được các bác sĩ khoa Tim mạch can thiệp chụp động mạch vành qua da. Kết quả chụp động mạch vành cho thấy một nhánh động mạch vành nuôi cơ tim bị tắc hoàn toàn. Sau khi các bác sĩ nong và đặt stent, bệnh nhân hoàn toàn hết đau ngực và xuất viện sau 7 ngày điều trị.

Trước đó, chị Nguyễn Thị Thảo – 41 tuổi vào bệnh viện khám với triệu chứng đau ngực trái. Tuy nhiên đang lúc khám thì chị Thảo đau ngực dữ dội, ngưng thở và rơi vào hôn mê sâu. Các bác sĩ đã tiến hành hồi sức cấp cứu và phối hợp can thiệp mạch vành chụp và can thiệp mạch vành cấp cứu cho kết quả bệnh nhân bị tắc hoàn toàn động mạch vành trái. 

Bệnh nhân được đặt Stent để tái tưới máu cho cơ tim. Sau đó, bệnh nhân từ hôn mê sâu trở lại tỉnh táo, tiếp xúc được, huyết áp tương đối ổn định.

Trao đổi với chúng tôi, bác sĩ Bùi Long – Trưởng khoa Tim mạch Bệnh viện Hữu Nghị Việt Xô cho biết bệnh nhồi máu cơ tim từ trước đến nay chủ yếu xảy ra ở người già nhưng thời gian gần đây bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim đã trẻ hóa. 

Bác sĩ Long phân tích, bệnh nhân đều chủ quan cho rằng đó là bệnh lý nào khác. Bình thường, nếu người cao tuổi các xơ vữa động mạch diễn ra từ từ làm cơ tim có sự thích nghi nhất định với tình trạng thiếu máu thì ở người trẻ tuổi việc đột ngột xuất hiện huyết khối làm tắc nghẽn mạch máu nuôi cơ tim sẽ khiến cơ tim dễ bị choáng hơn, hoại tử nhanh hơn. Người trẻ lại thường chủ quan không nghĩ mình mắc phải căn bệnh này nên càng dễ nguy hiểm đến tính mạng.

Bác sĩ Long cho biết nguyên nhân của nhồi máu cơ tim đa số là hậu quả của xơ vữa động mạch vành. Những nguyên nhân không do xơ vữa gồm: bất thường bẩm sinh động mạch vành, bóc tách động mạch chủ lan vào động mạch vành, chấn thương giập vỡ động mạch vành, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, huyết khối từ nhĩ trái hay thất trái gây tắc động mạch vành, sử dụng cocain, co thắt động mạch vành, hoặc do tai biến trong thủ thuật chụp hay can thiệp động mạch vành qua da.

Các triệu chứng đi kèm có thể gặp là: vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp đánh trống ngực, nôn hoặc buồn nôn, mệt mỏi lú lẫn.... Các triệu chứng của rối loạn tiêu hóa thường gặp trong trường hợp nhồi máu sau dưới.

Bác sĩ Long cho biết bệnh nhồi máu cơ tim là một tình trạng cấp cứu. Nguyên tắc chung là tái lập dòng máu chảy trong đoạn động mạch vành bị tắc càng sớm càng tốt để cứu vãn tối đa phần cơ tim thoi thóp do thiếu máu nuôi dưỡng nằm xen lẫn với những vùng cơ tim đã chết vì hoại tử do thiếu máu. Dòng chảy động mạch vành chỉ được khôi phục khi loại bỏ được cục máu đông bằng thuốc tiêu cục máu đông hoặc sử dụng các biện pháp can thiệp qua da như nong bóng và hoặc đặt stent động mạch vành kết hợp với việc hút bỏ cục máu đông... Chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ cục máu đông tự tan còn đa số phải được can thiệp.

Tuy nhiên hiệu quả của các biện pháp này phụ thuộc rất nhiều vào thời gian áp dụng điều trị, thuốc tiêu cục máu đông chỉ có lợi thực sự khi được dùng ngay trong vòng từ 2 đến 4 giờ kể từ lúc khởi phát. 

Can thiệp động mạch vành qua da cũng chỉ có lợi rõ rệt khi được tiến hành trong vòng 2-4 giờ kể từ lúc khởi phát trừ một số trường hợp can thiệp muộn (trong vòng 36 giờ) vẫn có lợi như đau ngực tái phát sau nhồi máu, sốc tim, suy tim hoặc rối loạn nhịp tiến triển. 

Một tỷ lệ nhất định các trường hợp tới muộn không dùng được thuốc tiêu sợi huyết, thương tổn không phù hợp để can thiệp bằng bóng hoặc đặt giá đỡ thì mổ bắc cầu nối chủ vành cấp cứu là biện pháp cuối cùng để mở thông lòng mạch và cứu sống bệnh nhân dù tỷ lệ thành công ở giai đoạn cấp không phải là cao. Như vậy khi đã nhồi máu cơ tim, bệnh nhân cần được điều trị tích cực càng sớm càng tốt, nhất là việc mở thông đoạn mạch bị tắc. 

Để phòng chống bệnh nhồi máu cơ tim, bác sĩ Long cho biết cần điều chỉnh lối sống thích hợp làm giảm nguy cơ xơ vữa động mạch nói chung và nguy cơ nhồi máu cơ tim các chuyên gia tim mạch đều khuyến cáo việc bỏ hoàn toàn hút thuốc lá, tránh ngửi khói thuốc, ăn ít chất béo, ăn thêm hoa quả, giảm cân nặng nếu thừa cân, kiểm soát chặt chẽ huyết áp và đường máu trong giới hạn cho phép. Nhiều thử nghiệm có quy mô rất lớn ở nhiều nước trên thế giới đã cho thấy việc dùng các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu (aspirin...)

Phương Thúy