Nguồn kinh phí nào hỗ trợ cho bệnh nhân HIV?

Ảnh minh họa.

Việt Nam là một trong những quốc gia cam kết thực hiện các mục tiêu về phòng, chống HIV/AIDS của quốc tế. Phấn đấu đến năm 2015 đạt được mục tiêu "Ba không" đó là "Không còn người nhiễm mới HIV", "Không còn người tử vong do AIDS", "Không kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS" và đến năm 2020 đạt được mục tiêu 90 x 90 x 90, đó là 90% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng vi rút liên tục và 90% người được điều trị ARV kiểm soát được tải lượng vi rút dưới ngưỡng ức chế.

Để đạt được các mục tiêu rất kỳ vọng trên bài toán cần xác định nguồn kinh phí để tiếp tục điều trị. Hiện nay chi phí để bù vào khoảng trống sau khi nguồn kinh phí điều trị ARV cho bệnh nhân HIV bị cắt giảm, phía Bộ Y tế đã tìm ra nhiều giải pháp thay thế.

Đại diện  Bộ Y tế từng khẳng định điều trị ARV là điều trị liên tục, suốt đời. Do vậy việc cung ứng thuốc ARV cũng phải được thực hiện theo cách đặc biệt để đáp ứng với những đặc trưng của người bệnh. Việc thay thế nguồn tài trợ mua thuốc phải tính đến nhiều nguồn từ trung ương đến địa phương và theo một phương cách chi trả thống nhất trên toàn quốc để người nhiễm HIV có cơ hội tiếp tục tiếp cận với điều trị ARV để sống khỏe mạnh, lâu dài và phòng lây nhiễm HIV sang người khác. Đây cũng là giải pháp hiệu quả nhất giúp Việt Nam kết thúc đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030.

Chính phủ cần có nguồn kinh phí đầu tư bền vững, tăng hàng năm từ ngân sách trung ương để mua thuốc ARV. Nguồn kinh phí này có thể thuộc nguồn Chương trình phòng, chống HIV/AIDS, tuy nhiên cần một tỷ trọng đủ lớn để đáp ứng thuốc ARV theo nhu cầu điều trị. Căn cứ vào khả năng tài chính của từng địa phương để hỗ trợ thuốc ARV. Với những tỉnh, thành phố có khả năng cân đối ngân sách, đề nghị địa phương đó bố trí đủ ngân sách cho điều trị bệnh nhân ở địa phương mình. Chính phủ chỉ hỗ trợ kinh phí cho những tỉnh nghèo, đặc biệt khó khăn.

Đồng thời với đó, cần huy động người nhiễm HIV tham gia bảo hiểm y tế để các chi phí liên quan đến điều trị HIV/AIDS được thanh toán thông qua bảo hiểm y tế. Để thực hiện được cách chi trả này, các ngành liên quan cần có những hướng dẫn chi tiết từ việc đấu thầu mua sắm thuốc ARV, danh mục thuốc hỗ trợ có bao gồm thuốc phác đồ bậc 2 hay không, đơn vị đầu mối thực hiện và báo cáo...

Cần phải mua sắm thuốc giá rẻ cũng đã được đặt ra. Áp dụng những kinh nghiệm của các nước trong khu vực, Bộ Y tế cũng đề xuất phương thức mua sắm thuốc tập trung trên Trung ương và cung ứng cho từng địa phương. Thực hiện theo phương thức này sẽ có giá thành tốt nhất, tuy nhiên gánh nặng nhân lực sẽ đặt tại trung ương.

Phương án mua sắm tập trung cấp quốc gia qua đơn vị mua sắm trung gian quốc tế và đấu thầu rộng rãi quốc tế đang được Bộ Y tế tính đến đầu tiên. Vì phương án này sẽ giúp duy trì được hệ thống cung ứng thuốc tập trung đang được Bộ Y tế vận hành rất chuyên nghiệp hiện nay, giúp điều phối thuốc trên 364 cơ sở điều trị và cấp phát thuốc ARV trên toàn quốc với số lượng bệnh nhân tại các cơ sở điều trị rất khác nhau giữa các tỉnh, thành phố.

Điều phối tập trung thuốc ARV là cần thiết nhằm tránh tình trạng thiếu thuốc và thuốc quá hạn, đảm bảo duy trì điều trị và chất lượng điều trị cho người bệnh. Mặt khác, phương án này mua sắm với khối lượng thuốc lớn sẽ giúp đàm phán với các nhà cung ứng để có giá thành cạnh tranh nhất.

Ngoài ra, mua sắm tập trung cấp quốc gia giúp giảm chi phí, thời gian, đầu mối tổ chức đấu thầu, tăng cường tính chuyên nghiệp trong đấu thầu, góp phần tăng hiệu quả sử dụng nguồn Quỹ BHYT và các nguồn kinh phí của Chương trình phòng, chống HIV/AIDS.

Mua sắm tập trung cấp quốc gia giúp cho Quỹ BHYT kiểm soát giá thuốc một cách thống nhất giữa các tỉnh, thành phố và đảm bảo cung ứng đầy đủ chủng loại thuốc với chất lượng thuốc được đảm bảo cho các cơ sở điều trị có số lượng bệnh nhân điều trị ít.