Mỹ dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam như thế nào?

Dưới đây là đoạn trích từ bài viết của Bill Bigelow, tác giả sách về cải cách giáo dục và phương pháp sư phạm, giảng dạy tại trường trung học Franklin, bang Oregon, về cách dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam.

Phương pháp là thầy trò cũng đóng kịch để hồi tưởng sự dính líu của Mỹ ở Việt Nam (Role Playing the Origins of U.S. Involvement in Vietnam). Bài đăng trên tạp chí Rethinking Schools (Xét lại tư duy dạy và học) nơi Bill Bigelow làm biên tập. Tác giả khuyên dùng cách mô tả (description) thay cho giảng giải (explanation) để dạy sử...

Liên Hiệp quốc từng tuyên bố 10 năm đang qua là thập niên của hòa bình. Nhưng điều trớ trêu đầy phiền muộn, là việc dạy sử vì hòa bình lại bắt đầu với việc học sử về chiến tranh. Nếu chúng ta không xem xét cẩn thận các động lực gây chiến, để thấu hiểu những nguồn gốc của các cuộc xung đột trên toàn cầu, chúng ta sẽ không thể đề cập các giải pháp (hòa hoãn) có sức thuyết phục, do không có được cơ sở để hình dung thế nào là hòa bình.

Mỹ dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam như thế nào? - ảnh 1

Việt Nam 1945. Nguồn ảnh: Tạp chí Rethinking schools.

Tiếc thay, khi tìm căn nguyên của cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam, không một giáo khoa lịch sử nào của Mỹ nhìn lại được xa hơn những năm 1950. Vì sao Hoa Kỳ dính líu vào Việt Nam? Như James Loewen chỉ ra trong ‘Những điều dối trá mà thày dạy tôi’ (Lies My Teacher Told Me) – phê bình 12 cuốn giáo khoa sử bán chạy nhất, “Hầu hết các giáo khoa sử đều lẩn tránh chủ đề này. Một phép phân tích có tính tiêu biểu từ sách ‘Những cuộc phiêu lưu của Mỹ’ (American Adventures): “cuối những năm 1950, chiến tranh bùng nổ ở Nam Việt Nam. Lúc này Hoa Kỳ đang viện trợ cho chính phủ Nam Việt Nam”.

“Chiến tranh bùng nổ” (!) – không lẽ môn sử lại được dạy đơn giản như thế?

… Khi lập giáo án với những lời giải thích, mà không giảng giải, như vậy, giáo viên thần bí hóa không chỉ các căn nguyên không chỉ của cuộc chiến ở Việt Nam, mà của mọi thứ chúng ta đang dạy. Học sinh phải học cách phân biệt giảng giải thích với mô tả, các khái niệm như “chiến tranh bùng nổ”, hay “hỗn loạn bùng phát”.

Trong tư duy về các sự kiện xã hội để nhận biết các nguyên do căn bản, việc luôn đặt các câu hỏi: “Vì sao?”, “Vì lợi ích của ai?” cần trở thành tập quán chủ đạo trong đầu của cả người dạy và người học. Chỉ bằng cách phát triển các công cụ nghi vấn sâu, mới làm cho học sinh tìm cách hiểu rành mạch về các cuộc xung đột trên toàn cầu hôm nay.

Mỹ dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam như thế nào? - ảnh 2

Một ấn phẩm về cải thiện chất lượng trường công lập ở Mỹ.

Đặc biệt là khi dạy các vấn đề như lịch sử Việt Nam, việc mô tả, mà không giảng giải, gây được sự say mê. Xét cho cùng, đã có biết bao phụ liệu (stuff – chất độn) cho vấn đề Việt Nam: không biết bao nhiêu phim, vô số tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ, rồi những cựu binh tới các lớp để nói chuyện… Tất cả những tài nguyên đó đều tuyệt, và sống động, nhưng nếu một nền tảng là những nguyên nhân gây ra chiến tranh không được kiến thiết sẵn, thì việc sử dụng những chất độn kê ở trên sẽ chỉ gây ra sự tọc mạch (voyeuristic), mà không có được hiệu quả giáo dục.

Đóng vai nhân vật lịch sử

Một ấn phẩm về cải thiện chất lượng trường công lập ở Mỹ

Giáo viên lập ra hai nhóm nhân vật chính cho học sinh đóng: các đại diện của Mặt trận Việt Minh, và các thành viên của chính phủ Pháp/ các doanh nghiệp hàng đầu của Pháp. Có thể thêm các vai: các nhà quản trị tập đoàn kinh doanh Mỹ… các địa chủ Việt Nam đứng về phe Pháp. Các em có thể được phát một “kịch bản” (student handout), gợi ý cách nhập vai.

Mỗi nhóm được mời tới gặp “tổng thống Truman” (người mà về sau các học sinh sẽ được học, không bao giờ tiến hành một cuộc gặp như thế), để trình bày lập trường của mình về vấn đề độc lập cho Việt Nam. Giáo viên đóng vai tổng thống Truman, và chủ trì cuộc gặp. Các thành viên của từng nhóm phải giải thích với “tổng thống”:

• Họ chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh thế giới II ra sao.
• Vì sao Hoa Kỳ phải để tâm đến những gì đang xảy ra ở Việt Nam, và những trách nhiệm nào mà nhóm này cho rằng Mỹ phải cáng đáng…
• Liệu Hoa Kỳ có cần phải cảm thấy bị đe dọa bởi chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam…
• Tổng thống Truman, theo ý của từng nhóm, cần hành động ra sao với Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam: ủng hộ, làm ngơ, hay chống lại bản Tuyên ngôn này;
• Chính phủ Hoa Kỳ (sau thế chiến II) có nên cho người Pháp vay nợ, và nếu định cho vay nợ, thì nên kèm theo những điều kiện nào?

Mỹ dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam như thế nào? - ảnh 3

Bìa một số tạp chí Rethinking School, số đặc biệt chống truyền đạt kiến thức "đóng hộp" cho học sinh.

Dĩ nhiên là nếu học sinh càng hiểu rõ tình hình ở Việt Nam và Pháp trước 1945, và về thế chiến II nói chung, thì diễn xuất của em càng xuất sắc hơn… Tuy nhiên, ngay cả khi kiến thức về giai đoạn lịch sử này của học sinh còn yếu, thì giờ học sử này vẫn diễn ra hấp dẫn, giới thiệu được những điểm chính diễn ra trong thời điểm lịch sử hệ trọng ấy…

Tôn trọng lịch sử

Nếu giáo viên sử chấp nhận cách giải thích của cố vấn an ninh quốc gia thời Johnson, Walt Rostow (rằng Mỹ dính líu vào Việt Nam để ngăn chặn sức mạnh Liên Xô), và của các nhà viết sách giáo khoa hiện hành, để rồi dạy sử chiến tranh Việt Nam khởi điểm từ cuối những năm 1950, sẽ không thể tạo tư duy tỉnh táo về vai trò của Mỹ trong cuộc chiến tranh này. Nhất là khi các tổng thống (thời chiến tranh Việt Nam) nói chúng ta sang đó để bảo vệ nền độc lập của “Nam Việt Nam”(!?)

Sinh viên cần được đi ngược dòng lịch sử ít nhất đến năm 1945, để tư duy một cách có phê phán, về cuộc nhào nặn ra một nước gọi là Nam Việt Nam, nhằm bào chữa cho cuộc “bảo vệ” nước này. Cái chết của hàng chục ngàn người Mỹ, của hàng triệu người Việt, cùng với sự tàn phá về xã hội và sinh thái ở Đông Dương, đòi hỏi luống ánh sáng gay gắt của lịch sử chiếu thật rõ.

Nếu chúng ta định dành cho hòa bình một cơ hội, chúng ta phải suy luận trung thực về nguồn gốc của chiến tranh.

1: Nguồn: http://www.rethinkingschools.org/war/ideas/viet173.shtml

2: Role Playing an Historic Choice

Theo Vietnamnet

Trường ở Hà Nội tăng học phí đột ngột, buộc học sinh thôi học nếu không nộp?

Mới đây, một số phụ huynh của trường THPT Hà Đông (Hà Nội) bày tỏ bất ngờ trước thông báo đột ngột tăng học phí và học sinh có thể phải thôi học nếu không đáp ứng được mức tăng này.

Nữ DJ miền Tây mặc áo dài chơi nhạc gây sốt, kể góc khuất "sống về đêm"

DJ Tina Thảo thường được chú ý bởi hình ảnh mặc áo dài, áo bà ba trong những buổi diễn sôi động. Cô gái gốc Cà Mau cho biết đây là cách cô tạo dấu ấn riêng, bất chấp những tranh cãi.

Nam sinh Hà Nội trúng tuyển 11 trường ĐH thế giới, học bổng lên đến 8 tỷ

Từ bỏ suất học bổng ở mức cao nhất dành cho sinh viên quốc tế tại đại học số 1 Canada, Lê Thanh Dũng dự định sẽ theo học tại Mỹ với suất học bổng hơn 8 tỷ đồng.

Diễn viên Midu công khai ảnh cưới, hé lộ thời gian diễn ra hôn lễ

Đám cưới của nữ diễn viên Midu và bạn trai doanh nhân kín tiếng sẽ chính thức diễn ra vào ngày 29/6.

Không được tổ chức thi riêng, các trường tư Hà Nội tuyển sinh lớp 10 thế nào?

Sở GD-ĐT Hà Nội đã chính thức công bố phương án tuyển sinh vào lớp 10 các trường THPT tư thục và công lập tự chủ. Trong đó, năm nay, Sở yêu cầu các trường tư không tổ chức kỳ thi riêng.

'Xin phụ huynh hãy trả lại sự tôn nghiêm cho người thầy'

Chẳng thể chịu thêm áp lực, cùng đồng lương bấp bênh, chị nộp đơn xin thôi công việc đã gắn bó 5 năm, từng là niềm tự hào, mơ ước. Suốt chặng đường từ trường về nhà, chị òa khóc với quyết định của chính mình.

Diễn viên Thanh Hương: Tôi đang độc thân, có gì đẹp thì cứ khoe

Diễn viên Thanh Hương khẳng định vẫn đang độc thân và đến với ai cũng phải tính toán hơn sau một lần đổ vỡ.

Nam sinh mồ côi bố giành học bổng 7 tỷ: Làm nghề bưng bê lấy tiền thi IELTS, SAT

Biến cố mất bố vào năm lớp 2 khiến Quang dần thu mình, không muốn giao tiếp với ai. Cho đến tận đầu năm lớp 8, em mới bắt đầu có khát khao xóa bỏ con người nhút nhát để bước ra khỏi vùng an toàn.

Đam mê về game đưa nữ sinh trúng tuyển ĐH Mỹ, học bổng 6,6 tỷ

Tự tin chọn lối đi riêng với niềm đam mê về game, Trịnh Bảo Hân (học sinh lớp 12 Anh 2 trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam) vừa giành học bổng trị giá 6,6 tỷ đồng vào ĐH Drexel, Mỹ.

Chuyện cảm động ở khu dân cư thấy nữ cử nhân chở con 1 tuổi đi giao hàng đến đêm

Thương bé gái 1 tuổi theo mẹ đi giao hàng, những phụ nữ tốt bụng ở ngõ 885, Tam Trinh, Yên Sở, Hoàng Mai, Hà Nội âm thầm hỗ trợ chỗ ở, miễn giảm học phí, san sẻ bỉm sữa, thức ăn…

Đang cập nhật dữ liệu !