Cứu sản phụ mang thai ở thận: Chuyện giờ mới kể

Năm 2013 khép lại với nhiều thành tựu của ngành y học nước nhà. Một trong số đó là việc cứu sản phụ mang song thai trên rốn thận trái, trường hợp chưa từng có ở Việt Nam và rất hiếm gặp trên thế giới.

Ảnh minh họa

Đau lưng phát hiện có bầu ở gần thận

Cùng với Bệnh viện Bạch Mai, trong năm 2013, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng tiếp nhận nhiều ca đặc biệt, trong đó ca sản phụ mang song thai ở ổ bụng, sau phúc mạc trên rốn thận trái, dưới góc lách.

TS. Vũ Bá Quyết, Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết bệnh nhân chửa ngoài tử cung tưởng chừng như không nguy hiểm nhưng thực chất lại có thể gây tử vong cho sản phụ nếu không phát hiện và xử lý kịp thời.

Trong số hàng trăm bệnh nhân do ông điều trị, thì bệnh nhân Nguyễn Thị Trâm, SN 1982 quê ở Hoàng Mai, Hà Nội được coi như một bệnh nhân đặc biệt với bác sĩ Quyết.

Chị Trâm đã có hai con và sinh bằng phương pháp sinh thường. Chị cho biết đầu năm vừa rồi, chị Trâm thấy mình đau quặn thắt lưng. Có lúc chị ngồi xuống nhưng không thể đứng lên được. Nửa đêm nằm ngủ, chị không thể tự ngồi dậy mà chồng chị phải nâng giúp. Quay lưng chị cũng thấy đau buốt. Ngoài cơn đau lưng vật vã, chị Trâm còn thấy có cảm giác buồn nôn và chóng mặt.

Chị không thấy có kinh nên nghĩ đến chuyện có khả năng mang thai. "Chị mua que thử thai về nhưng không thấy dấu hiệu gì. Đau lưng nhói nhói từng cơn nên chị kể bệnh với người nhà. Bố mẹ và người thân đều cho rằng chị bị sỏi thận nên khuyên chị có thể đi khám thận hay mua thuốc bổ thận về uống.

Nhưng dấu hiệu đau thắt lưng không dứt. Chị vào Bệnh viện Việt Đức khám. Các bác sĩ đã làm các xét nghiệm nhưng không thấy có dấu hiệu có sỏi thận họ nghi ngờ chị Trâm có thể bị ưng thư nguyên bào nuôi nên đã chuyển hồ sơ bệnh án của chị sang Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Lúc đó, Tiến sĩ Quyết là người nhận bệnh án của bệnh nhân. Theo như bác sĩ Quyết, bệnh nhân Trâm có các dấu hiệu chậm kinh, đau thắt lưng bên trái dữ dội, khi được Bệnh viện Việt Đức chuyển sang ông đã xem bệnh án nhưng cũng chưa xác định được bệnh.

Tuy nhiên, sau khi xem xét tình hình các bác sĩ thấy bệnh nhân có tiền sử chửa ngoài tử cung nên các bác sĩ dự đoán khả năng có thể chị mang thai trong ổ bụng. Với triệu chứng chậm kinh, cảm giác buồn nôn cũng rất có thể xảy ra điều này.

Cứu sản phụ mang thai ở thận: Chuyện giờ mới kể - ảnh 2

TS Vũ Bá Quyết kể về ca bệnh hi hữu này

"Sau khi nghiên cứu hồ sơ và tình trạng bệnh nhân, ngay lập tức, chúng tôi đã cho thử bê-ta hCG phát hiện lượng bê-ta hCG rất cao, lúc đó chúng tôi đã nghĩ đến bệnh ung thư nguyên bào nuôi. Chúng tôi chỉ định cho bệnh nhân đi siêu âm ổ bụng. Kết quả phát hiện không có thai trong buồng tử cung.

Nhưng có một điều vô cùng lạ chúng tôi thấy có hai tim thai. Chưa thể đoán được tim thai nằm ở vị trí nào, bệnh nhân tiếp tục được đưa đi chụp cộng hưởng từ. Kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy, bệnh nhân chửa song thai sau phúc mạc trên rốn thận trái, dưới góc lách, tương đương thai 11 tuần, thai 1: Chiều dài đầu – mông: 38mm, tim thai (+) và thai 2: Chiều dài đầu – mông: 39mm, tim thai (+). Lúc này, việc chẩn đoán đã chính xác”.

Y văn chưa có trường hợp nào

TS Quyết kể lại: "Chúng tôi chưa gặp bệnh nhân nào như thế nhưng năm 2008, tôi được đồng nghiệp ở TP.HCM chia sẻ một ca bệnh chửa ở ổ bụng nên đã nghĩ tới trường hợp tương tự".

Trong các sách y văn cũng không đề cập đến bệnh nhân chửa ở thận như trường hợp của chị Trâm. Một vài sách có đề cập nhưng tình trạng này rất hiếm xảy ra. Đứng trước một ca bệnh phức tạp và có thể nói hy hữu không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới, bác sĩ của Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng thấy cam go và nguy hiểm. Nếu chậm trễ bệnh nhân sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Lúc đó, TS. Quyết nhận định ngay rằng: “Thực sự, trường hợp của chị Trâm là một ca bệnh khó, hiếm gặp, nên chúng tôi đã xin ý kiến ban lãnh đạo bệnh viện và mời bác sĩ bác sĩ Bệnh viện Việt Đức sang cùng hội chẩn. Sau hội chẩn, các bác sĩ đã quyết định xử trí hủy thai.

Do đó, bệnh nhân được chỉ định mổ nội soi, trước hết là hút hết ối và tiêm Kcl để hủy thai, kết hợp với truyền hóa chất (MTX). Kết quả, sau khi can thiệp 3 ngày, bệnh nhân không xuất hiện các cơn đau dữ dội và đã khỏi hoàn toàn các triệu chứng đau thắt lưng trái...”

TS. Quyết cho biết, nếu không có kinh nghiệm trong xử trí ca bệnh này thì nguy cơ tử vong là rất lớn. Khó khăn nhất trong những ca bệnh hiếm này là tìm ra vị trí tổn thương. Nếu không được phát hiện kịp thời, khi thai tiến triển, phải mổ mở thì nguy hiểm đến tính mạng bởi bệnh nhân sẽ mất rất nhiều máu, vì nơi thai lạc chỗ ở ngay rốn thận là nơi có nhiều mạch máu, đặc biệt một phần bánh rau bám vào động mạch chủ bụng nên nguy cơ mất máu cũng như tử vong rất cao.

Vì vậy, kinh nghiệm trong những ca bệnh như thế này cho thấy, việc hội chẩn chuyên khoa để ngay lập tức đưa ra chiến lược điều trị thích hợp là yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công hay thất bại của ca mổ. Ca mổ đã thành công nhưng đến giờ TS Quyết vẫn thấy là một ca đặc biệt và sự thành công này là kỳ diệu.

Tháng 7 vừa qua Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng đã cứu sống được trường hợp 1 sản phụ mang thai ở gan.

Những trường hợp chửa ngoài tử cung thường gặp nhất là chửa vòi trứng. Các trường hợp chửa buồng trứng, chửa trong ổ bụng thường rất hiếm gặp trong lâm sàng sản khoa, nhất là các trường hợp chửa sau phúc mạc.

Giống như các trường hợp chửa ngoài tử cung khác, chửa sau phúc mạc là một cấp cứu sản khoa và làm gia tăng nguy cơ bệnh tật người mẹ lên 7-8 lần so với chửa ngoài tử cung ở vị trí khác và tăng 9-10 lần so với chửa buồng tử cung đồng thời cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong mẹ trong 3 tháng đầu của thai kỳ.

Khánh Ngọc